میهن داکیومنت بزرگترین مرجع و مرکز دانلود پایان نامه (متن کامل فرمت ورد) فروش پایان نامه - خرید پایان نامه (کاردانی ، کارشناسی)همه رشته ها
حقوق اقتصاد مدیریت روانشناسی ریاضی تربیت بدنی کامپیوتر نرم افزار و سخت افزار عمران معماری برق صنایع غذایی علوم اجتماعی هنر علوم سیاسی فیزیک مکانیک حسابداری

تبلیغات کلیکی - افزایش رتبه گوگل

اگهی رایگان

دانلود مقاله چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟


کد محصول : 1000891 نوع فایل : word تعداد صفحات : 83 صفحه قیمت محصول : 7000 تومان تعداد بازدید 995

فهرست مطالب و صفحات نخست


 چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟       

چكيده ي مطالب
اين تحقيق با عنوان چگونگي گسترش محبت وشناسايي موانع محبت در جامعه به مرحله ي اجرا گذاشته شده وسوال هاي اين پژوهش به شرح زير مي باشد.
1- آيا تعليمات اسلامي وبرنامه هاي پرورشي تاثيري در ايجاد محبت در جامعه دارد؟
2- آيا پيوند دل ها به معبود غايي در استحكام روابط مهر آميز ميان انسان ها موثر است؟
3- آيا خود خواهي واز جمله اين موارد در هنگام به وجودآمدن ، تنها روان شخص را تانابودي مي كشد يا دامن گير عده ي زيادي است؟
4- آيا مي توان ريشه هاي ناپايداري ارتباطات عاطفي را در خانواده واصول تربيتي آن ها جست؟
5- آيا محبت تاثيري در روابط اجتماعي بين انسان ها دارد؟
اين پژوهش از نوع اجتماعي است كه به روش كتابخانه اي انجام گرديده است هدف كلي پژوهش گران از انجام اين پژوهش ، آشنايي با عوامل گسترش دهنده ي محبت ، خشم ، تعليمات اسلامي وعوامل افزايش دهنده ي محبت بين مردم وزدودن موانع آن آشنا شويم
محبت در ذاتن عمر انساني وجود دارد وبه خودي خود اين محبت ظاهر نمي شود مگر اينكه شرايطي فراهم باشد وعلاوه بر اين عواملي نيز وجود دارد كه از گسترش آن جلوگيري مي كند يكي از اين عوامل خود خواهي وبي وفايي واز جمله اين موارد بين مردم است كه در عين بروز در روان شخصي باعث شيوع آن در بين افراد زيادي مي شود كه ريشه هاي اين موانع را مي توان در عواملي مانند خانواده ها واصول تربيتي آن ها جست وجو كرد وبه همين خاطر اگر فردي در جامعه از روابط عاطفي به سزايي برخوردار باشد يا اينكه هيچ بويي از محبت نبرده باشد تمام اين رفتار ها به خانواده بر مي گردد كه بزرگان كشور با تعليمات اسلامي وبرنامه هايي تحت عنوان تربيت صحيح عاطفي وروابط محبت آميز باعث مي شوند تا افق ديد انسان ها بيشتر شود كه اين خود به تنهايي باعث پيوند دل ها به يكديگر وايجاد روابط عاطفي در بين مردم است.       
نتيجه گيري
نتايجي كه از اين تحقيق به دست آمده عبارتند از:
1- با وجود تعلامات اسلامي وبرنامه هاي پرورشي وپايدار شدن روابط عاطفي محبت در جامعه دو چندان مي شود.
2-اگر بين انسان وخدا روابط حبي وجود داشته باشد روابط مهر آميز بين مردم منسجم ومستحكم تر مي شود.

چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟                                د

3- در اثر به وجود آمدن خودخواهي واز جمله اين موارد روان تعداد زيادي از افراد تحت تاثير آن قرار مي گيرد كه اين عوامل به تنهايي موانعي بزرگ در ايجاد محبت بين انسان هاست.
4- اگر اصول تربيتي والدين بر اساس نظم خاصي شكل نگيرد ويا اينكه والدين در رابطه با تربيت فرزند خود كوتاهي كنند وصفات زشت مانند بي اعتنايي و... را به آن ها منتقل سازند تزلزل ارتباطات عاطفي امري شايع مي باشد.
5- محبت وروابط اجتماعي انسان ها مكمل يكديگرند به طوري كه اگر محبت در بين انمسان ها كاهش يابد روابط اجتماعي نيز روبه سستي وناپايداري مي رود.
پيشنهادات علمي وكاربردي
1- پيشنهاد مي گرددتمام افراد جامعه از دولت مردان ورجال سياسي ، اقتصادي ،فرهنگي واجتماعي كگرفته تا مردم عادي جامعه براي رسيدن به يك جامعه ي متعادل ودست يابي به هدف ديرينه ي امامان وپيامبران يعني محبت ودوستي بين مردم نهايت تلاش وكوشش خود را در غالب طرح ها وبرنامه ها ي اسلامي در جامعه پياده كنند .
  2- پيشنهاد مي گرددانديشمندان وفقيهان مسايل مربوط به مهر ومحبت را آن چنان كه خودش آيند مردم جامعه است بيان كنند.
  3- پيشنهاد مي گرددكه همه ي دستگاه هاي فرهنگي وتبليغاتي ووزارتن آموزش و پرورش فعاليت هاي خود را در راستاي آشنايي هر چه بيشتر مردم با محبت و ريشه كن كردن موانع آن
مانند خود خواهي و... افزايش دهند.
4- پيشنهاد مي گردد در مراكز تربيتي سراسر كشور روابط محبت آميز دل ها را از همان كودكي به مرحله ي اجرا بگذارند.    
محدوديت ها وموانع
در انجام اين پژوهش محققان با محدوديت ها ومشكلات زيادي مواجه بودند كه بعضي از اين محدوديت ها بدين شرح اعلام مي گردد:
1- آشنا نبودن محققان با انجام تحقيق به روش كتابخانه اي ونداشتن الگوي مناسب براي اين امر.
2- محدوديت زماني براي انجام تحقيق ، زيرا محققان بايد اوقات فراغت خود را به انجام تحقيق مي پرداختند.
3- در دسترس نبودن همه ي منابع كتابخانه اي پيرامون موضوع
4- دسترسي نداشتن دائمي به اساتيد راهنما.
چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟                               ه

پيشگفتار
     هدف كلي اين پژوهش آشنايي با عوامل محبت وشناسايي موانع آن در زندگي اجتماعي و فردي است. مادر كار تحقيقي خود سعي كرده ايم تابا انجام اين پژوهش اهميت برقراري رابطه ي محبت آميز ميان انسان ها را در يابيم . همچنين بدانيم كه چرا بايد اين گونه روابط عاطفي واخلاقي را به عنوان يك اصل اساسي در اجتماع بپذيريم وآشنايي با سفارشاتي كه در اين زمينه نقل شده است پاره اي از انگيزه هاي پژوهش گران رادر انجام اين پژوهش تشكيل مي دهد.
 اين پژوهش از نوع اجتماعي مي باشد كه به روش كتابخانه اي به مرحله ي اجرا گذاشته  است. پژوهشگران كوشيده اند كه بااستفاده از پرسشنامه ي محقق ساخته اطلاعات مورد نياز را از منابع كتابخانه اي مثل كتاب ها جمع آوري نمايند وبا استناد به نظرات انديشمندان اسلامي ورهبران ديني وروان شناسان به تجزيه ،تحليل و تفسير داده ها بپردازند وجا دارد از زحمات وراهنمايي هاي مربي گرامي سركار خانم جعفري قدر داني نموده.
در اهميت تحقيق همين بس كه براي داشتن يك جامعه ي سالم لازم است كه افراد بر اساس ارزش هاي روابط محبت آميز وعاطفي پرورش يابند.

چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟                               و

اعتذار وسپاس گذاري
سپاس وتشكر خداي متعال را كه به ما قدرت فهم ودرك ونعمت فكر كردن عطافرمود تا به وسيله ي آن راه شكوفايي را پيموده وبه قله هاي رفيع تكامل دست يابيم .واز آستان مقدسش سپاس گزاريم كه به ما نعمت سلامتي را ارزاني داشت كه بتوانيم اين تحقيق را به موقع انجام داده وبه جامعه ي اسلامي مان تقديم نماييم .
لذا ضمن پوزش از خوانندگان محترم كه وقت گران بهايشان را صرف مطالعه ي اين تحقيق مي نمايند، بر خودمان لازم مي دانيم به مصداق حديث شريف:
من لم يشكن المخلوق ولم يشكن الخالق
از زحمات وراهنمايي هاي مربي گرامي سركار خانم جعفري وديگر افرادي كه در جمع آوري وتهيه ي اين تحقيق ما را ياري دادند قدر داني نموده وتوفيقات روز افزون اين سروران را از درگاه ايزد منان خواهانيم.

چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟                               ح

فهرست مطالب
تقديم .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. الف
اجازه نامه .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ب
چكيده مطالب.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ج
پيشنهادات علمي كاربردي .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. د
محدوديت وموانع  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..د
پيشگفتار  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...  ه
اعتذاز وسپاس گذاري .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..و
بخش اول: طرح تحقيق .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. 1
مقدمه .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..2
اهميت وضرورت.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. 5
اهداف تحقيق .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .5
سيري درمباني نظري موضوع.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .6
بخش دوم: ادبيات وپيشينه ي تحقيق.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....  .. 7
فصل اول:محبت.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..  .. . ..8
فصل دوم :محبت در خانواده.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..  .. .. .17
فصل سوم :محبت در اسلام.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..  .. .. ...25
فصل چهارم :چه عواملي باعث كاهش محبت در جامعه شده است ؟ .. .. .. ..  .. . .34
فصل پنجم :محبت بين انسان ها.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . . 43
نظر تعدادي از متفكران وپيشوايان ديني .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..  .. . 61
چكيده ي تحقيق ايران وجهان.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . 64
نتيجه گيري .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .65
بخش سوم:روش اجراي تحقيق .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. 66
سوال هاي تحقيق.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. 67
چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟                               ط

نوع وروش تحقيق.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..67
ابزار گرد آوري داده ها .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..67
بخش چهارم: تجزيه ،تحليل وتفسير داده ها.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..  68
روش هاي تجزيه وتحليل وتفسير داده ها.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .69
توصيف داده ها .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..  .. .70
بخش پنجم :نتيجه گيري و ارائه ي پيشنهادات .. .. .. .. .. .. .. ..  .. .. .. .. .. .. .. .. .. . 72
نتيجه گيري .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . 73
پيشنهادات علمي وكاربردي.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .73
محدوديت وموانع .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..73
فهرست منابع.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..  74
 
چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟                                1

چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟                                  2

مقدمه

آتش عشق است كاندر ني فتاد                                         جو شش عشق است كاندر مي فتاد
جسم خاك از عشق برافلاك شد                                     كوه در رقص آمد و چالاك شد
      محبت اكسيري است كه در پناهش جان رونق حيات مي يابدو خار ارزش گل پيدا مي كند.كيميايي است كه خاك را به طلا بدل مي كند و زيستن را معناي بودن مي بخشد. زمستان جان به اميدش جامه بهار به تن مي كند و تن پوش پائيز زندگي با ياد حضورش رنگ و جلايي ديگر مي گيرد.راستي كداممان قادريم بي بودنش ، بودنمان را تحمل كنيم ؟ و در نبودنش زندگي كنيم ؟ كه هر جا كه نفسي بر آيد به همت وجود اوست و چون فرو رود به اميد حضورش.
     خداوندي را سپاس كه رحمان است و رحيم و راستي چه زيباست كه در رحمت بي منتهايش رحمان را بر رحيم سبقت مي دهد و اين گونه درد اميد را روانه جام دلها مي نمايد. رحماني كه چتر رحمت بي منتهايش سايباني است بر سر تمام كائنات و چراغي است فرا راه آنان كه دنبال طريق مي گردند .خداي مهرباني كه مهر در پناهش معنا مي شود و محبت با تفسير او معنايي ديگر مي يابد.دامنه لطفش آنقدر وسعت مي يابد كه در تمام هستي ذره اي را نمي يابي كه بر آن سايه نداشته و لحظه را نمي بيني كه در آن جاري نباشد و راستي چگونه مي توان تصور كرد كه بود و در پناهش نبود ، ماند و از او مدد و مهر نديد كه آمدنمان با مهر است و رفتنمان با اميد حضور در امانگاه پر مهرش.خشمش از سر مهر است و بي مهر ، خشمي ندارد و ثابت مي كند كه بدون مهر نمي توان غضب داشت و خشم نمود. ما بندگان اوئيم در مهر و خشم از او الگو گرفته ايم و او را تصوير مجسم مهر مي دانيم و در اين صورت خشمش را نمودي از مهر مي خوانيم .
      اگر خشمي و غضبي مي بينيم ، گاه گاه است و محدود و آنهم مقدمه حضور مهري نامحدود است و اگر خشونتي يافته ايم ابراز تداوم يك مهر پايدار.به او اقتدا كرده ايم و از او خواسته ايم كه جز مهر نخواهيم و در پناه مهرش ، خشم را معنايي ديگر بخشيم.
     واژه محبت در موارد متعددي در قرآن كريم آمده است اما در يك جاي قرآن اين واژه با تاكيد خاصي استفاده شده كه بر شدت كه محبت دلالت دارد: «قد شغفها حبا » آيه شريفه عشق روز فزون زليخا نسبت به يوسف (ع) را با تعبير فوق بيان مي فرمايد.
شغاف در كتب لغت به معناي غلاف قلب آمده است .
چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟                                  3

بر اين اساس قران كريم حب يوسف را به غلاف قلب تشبيه كرده كه زليخا را در بر گرفته و تمام مشاعر او را غرق تماشاي خود نموده است. البته اين واژه به معناي هست قلب نيز به كار رفته ؛ بر اين اساس معناي آيه شريفه اين است كه حب يوسف تا هسته قلب زليخا نفوذ كرده و تمام لايه‌هاي قلب او را در نورديده و تا دل قلب او نفوذ كرده است. به نظر مي رسد اين تعبير از محبت همان معنايي را به ذهن آدمي متدبر مي‌سازد كه عرف مردم از واژه عشق مد نظر دارد.
گـرچه افتاد ز زلفش گرهـي در كـام                همچنان چشم گشاد از كرمش مـي دارم
به‌طرب‌حمل‌مكن‌سرخي‌رويم‌كه‌چون‌جام          خون دل عكس برون مي دهد از رخسارم
پاسبان حرم دل شده ام شب همه شب              تغـا دريـن پـرده جـز انديشه او نـگذارم
ديـده بخت بـه افسانـه او در خـواب                 كـو نسيمـي زعنـايـت كـه كنـد بيــدارم
چـون تـو درگـذر اي يـار نميارم ديـد               بـا كـه بـگويـم كـه بگويد سخنـي ز يـارم
دوش‌مي‌گفت‌كه حافظ‌مه‌رويست‌و ‌رويا            بـجـز از خـاك درش بـا كـه بـود بـازارم
واژه قلب در قرآن كريم به معناي جان است ومنظور از آن قلب مادي نيست كه به صورت يك قطعه گوشت صنوبري در سمت چپ سينه پمپاژ خون را بر عهده دارد. بنابراين شغاف قلب را نيز بايستي بر همين اساس معنا كرد؛ توضيح مطلب اينكه نفس انسان را مي توان به سه مرتبه ذات، صفات و افعال تقسيم كرد. در اين ميان ذات منشاء صفات است و صفات منشاء افعال مي باشند. بنابراين جمله "قد شغفها حبا" را مي توان به اين صورت ترجمه كرد كه: حب يوسف افعال و صفات زليخا را پشت سرنهاده و ذات او را تسخير نموده است و معناي عشق نيز چيزي جز اين نيست كه محبت معشوق تمام هستي عاشق- يعني ذات و صفات و افعال- را به تصرف خويش درآورد: «انا الملوك اذا دخلوا قريه افسبدوها و جعلوا اعزه اهلها اذله و كذلك يفعلون» همانا فرمانروايان چون به سرزميني وارد شوند آن تخريب مي كنند و بزرگي آن را به بردگي مي گيرند و شيوه هميشگي آنان چنين است"
يكي از واژه هايي كه در قرآن كريم مترداف محبت و دوستي به كار رفته مودت است ود، وداد به عنوان مصدر از ريشه «و- د- د» به كار مي روند. عنايتي كه واژه ود و مشتقات آن وجود دارد آن است كه مودت به محبتي اطلاق مي شود كه همراه تمني و آرزو باشد. به همين دليل است كه ودود يكي از اسماء حسني الهي است كه بر وزن فعول و در معناي مفعول به كار مي رود چرا كه خداوند متعال محل آرزوها و آمال همه موجودات است و كاروان هستي به تمناي وصال او زنده است.

چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟ 
                                 4

خلت نيز در قرآن كريم در مواردي به كار رفته و به معناي صداقت و نيز محبتي اطلاق مي شود كه در قلب نفوذ كند و در باطن آن نفوذ نمايد. «الصداقه و المحبه التي تخللت القلب فصارت خلاله اي في باطنه» خلت به معناي فقر محض و نيز دوستي اختصاصي (الصديقالمختص) به كار مي رود.
ملاحظه مي كنيد كه خلت نيز همان معنايي را افاده مي‌كند كه از كلمه عشق در عرف اراده مي‌شود. با اين وجود قرآن كريم استعمال كلمه عشق خودداري نموده و كلمه خليل را به جاي معشوق و امثال آن به كار برده است.

چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟                                  5
اهميت وضرورت
با توجه به شرايط امروز كه آثاري از محبت در روابط عاطفي ديده نمي شود وبا گذشت روز ها وماه ها محبت ارزش خود را از دست داده ورو به فراموشي است در كنار اين مسائل عواملي مانند بي وفايي وبي اعتنايي و... به نابيودي هرچه زود تر محبت كمك مي كند.بنابراين:
1- آشنايي هرچه بيشتر با تاثيرات برنامه هاي پرورشي واسلامي در جامعه
2- نقش پيوند دل ها به معبود غايي در استحكام روابط مهر آميز در بين انسان ها
3- شناخت صفات ناپسند مانند خود خواهي وشيوع سريع آن
4- شناسايي ريشه هاي ناپايداري ارتباطات عاطفي وعواملي مانند خانواده ها و تاثيرات فراوان محبت در روابط اجتماعي واسطه اي در انتخاب موضوع اين پژوهش توسط پژوهش گران بوده است.
اگر انسان ها روابط محبت آميز را به عنوان ارزشي در روابط خود به شمار بياورند بسياري از مشكلات
رسانايي هاي جوامع بشر حل خواهد شد ، لذا ضرورت دارد اين تحقيق انجام گيرد.
اهداف تحقيق  
هدف پژوهشگران از اين پژوهش شناخت عوامل گسترش محبت وزدودن عوامل آن از دل ها كه به شرح زير مي باشد:
1- شناخت عوامل بازدارنده ي محبت
2- شناخت رابطه ي كمبود محبت وفساد اخلاقي
3- شناخت فلسفي وجود محبت در ذات انسان
4- شناخت رابطه ي محبت وشكوفايي انگيزه هاي عالي انساني
5- شناخت محبت خدا به انسان
رفتار هر شخص نمايانگر ميزان محبت ديگران به اوست ومحبت به طورذاتي در انسان وجود دارد ولي با ايجاد محبت ديگران رفتار آن ها بروز مي كند پس محبت بايد از زماني كه نطفه شكل مي گيرد آغاز شود ودر سراسر زندگي انسان وجود داشته باشد تا بتواند اثر مثبتي در وي ايجاد كند در واقع مي توان گفت انسان بدون محبت مانند مرده اي است كه جان ندارد البته موانعي نيز در اين راه وجود داردند كه اگر اين موانع نباشند فرد وجامعه به سوي كمال مي رود . ائمه ومعصومين ما براي اين امر مهم اهميت زيادي قائل بودند واين اصل را در زندگي خود پياده كردند همان طور كه مي دانيم امام حسن (ع)وامام حسين (ع) نمونه هاي تربيت شده اي هستند كه محبت را زير سايه ي دو بزرگوار امام علي (ع)وحضرت فاطمه زهرا (س) قرار گرفتند. لذا مسئله ي مورد پژوهش محققين اين است كه با موانع محبت در جامعه آشنايي داشته باشند.
چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟                                 6

سيري در مباني نظري موضوع
     درفصل گذشته به نقش و اثر غرايز اشاره كرده گفتيم كه غرايز يك دسته اميال و كشش‌هايي هستند كه ضامن حفظ و بقاي حيات فردي در انسان بوده و احتياجات حياتي او را تامين مي‌نمايند. هدف نهايي در تمام غرايز بطور آگاهانه تامين منافع خود بوده و مي توان گفت كه محور همه فعاليت‌هاي خود آگاه غريزي را «خود و زندگي فردي انساني تشكيل مي دهد اما مطالعه‌اي در زندگي انسان‌ها نشان مي دهد كه پاره‌اي اميال و كشش‌هاي ديگر در انسان وجود دارد كه بر اساس توجه به خود و تامين احتياجات و منافع فردي نيست بلكه در افقي برتر از اين نوع فعاليت‌هاي غريزي قرار دارد از قبيل حب فرزند، دوستي و محبت نسبت به همنوعان، غمخواري و از خود گذشتگي در راه ديگران و امثال آن‌ها درهيچ يك از اين نوع امور خود فردي انسان هدف نيست بلكه حفظ و بقا زندگي  جمعي و تعلق به غير در آن‌ها به خوبي مشهود است. از اين نوع گرايش‌ها كه توجه انسان را به طور آگاهانه ا زمحور خود خارج و به سمت غير معطوف مي‌گرداند به عاطفه انساني تعبير مي شود. اين استعداد كه موهبتي است الهي از جمله امتيازات عالم انساني است و در اصل پرتوي از بعد الهي و ملكوتي انسان است.
بنابراين عاطفه انساني استعدادي است روحي كه پشتوانه ديگر خواهي در انسان است برخلاف غرايز كه پشتوانه خودخواهي در اوست. بر اساس اين استعداد فطري انسان قادر است يك گرايش دروني بر اساس مهر و محبت به هم نوع خود يابد و از اين راه به ايجاد پيوند قلبي و انس و الفت با او بپردازد.
استعداد عاطفي در انسان با تضعيف خودخواهي و سوق دادن انسان به سوي ديگران سبب رشد بسياري از فضائل در انسان ميشود. اين فضائل شامل كليه كمالاتي است كه بر اساس نفي خودخوداهي در انسان بوجود مي آيد از قبيل محبت و دوستي ايثار و فداكاري، گذشت و عفو، بذل و بخشش، تعاون و همكاري، دلسوزي وغمگساري و به طور كلي تقدم غير برخود در همه اين موارد انسان بر خلاف اقتضاي خودخواهي قدم از دايره تنگ خود فراتر نهاده و گامي به سوي غير بر مي‌دارد و با مقدم داشتن او بر خود و در دل گرفتن مهر و علاقه او از فرديت خويش خارج مي‌گردد.
     يكي از كمالات روحي كه در سايه غله عواطف بر غرايز در انسان بوجود مي آيد، لطافت روحي است. اصولا روح انساني به جهت برخورداري از مواهب الهي و ملكوتي از خشونت روحي بيزار و از آن گريزان است و در حالت سلامت فطري در نهايت لطافت و صفاست كه صفاي فطري موجود در دوران كودكي خود شاهد زنده اي بر آن است. اما زياده روي در ارضا اميال حيواني سبب مي شود روز به روز از لطافت روحي كاسته شده بر خشونت روحي افزوده شود به طوري كه چه بسا در ورطه
حيوانيت و سبعيت سقوط نمايد. رشد و پرورش عواطف در انسان از آن جهت كه انسان را از عالم حياوني دور ساخته و از شدت توجه انسان به خود مي كاهد موجب كاهش خشونت روحي مي شود و آدمي را به محور لطافت روحي نزديكتر مي گرداند وهمين لطافت روحي تاثير در برقراري ارتباط روحي و پيوند قلبي با ديگران بر جاي مي گذارد و درك بسياري از معاني و حقايق و عاليهمعنوي را براي انسان هاي پيشرفته در مسير معنويات امكان پذير مي گرداند.

چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟                                 7

چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟                                 8

محبت

•   معناي لغوي محبت
•   معناي فلسفي محبت
•   مراتب نه گانه ي محبت
•   اكسير محبت
•   رشته اي از محبت
•   عاطفه ي انساني
•   عاطفه سرچشمه ي بسياري از فضائل
•   لذت عاطفي نيروي محبت در اجتماع
•   محبت حصار شكني با خود پرستي است .

محبت                                                                                                                                                                     9                                                                                  
معناي لغوي محبت
محبت را از نظر لغوي به معناي ميل به كار برده اند . البته بعضي ديگر قبودي را بر اين تعريف افزوده اند به عنوان مثال راغب اصفهاني محبت را به اين صورت تعريف مي‌كند: ميل به  چيزي كه درست يا غلط او را خير مي داني به دليل لذت، نفع يا كمالي كه در آن مي بيني .
ملاحظه مي كنيد كه در اينجا نيز محبت به ميل معنا شده جز اين كه دليل اين ميل و حالات گوناگون آن نيز بيان شده است.
معناي فلسفي محبت
تعريف فلسفي محبت نيازمند دو مقدمه است كه هر كدام جدگانه قابل اثبات هستند:
مقدمه اول:
هر شئ در خلقت خويش هدفي را دنبال مي كند. دليل اين امر اين است كه خداوند متعال حكيم است و هيچ گاه خالق حكيم كار بيهوده‌اي انجام نمي‌دهد چرا كه آفريدن يك موجود كه هدف مشخصي را دنبال نمي‌كند، مصداق بارز كار لغو و بيهوده است.
خلاصه مقدمه اول اين است كه هر موجودي داراي يك هدف نهايي است كه براي آن آفريده شده است و آن موجود به دنبال رسيدن به هدف مزبور مي باشد.
مقدمه دوم:
اسباب و مقدمات رسيدن به هدف نهايي و كمال نهايي براي هر موجود فراهم شده است. دليل مقدمه فوق اين است كه اگر خداوند متعال موجود هدفمند را بيافريند اما اسباب وسايل و مقدمات رسيدن به هدف مزبور را براي آن، خلق نفرمايد به يكي از سه دليل زير مربوط مي شود كه هر سه دليل باطل هستند:
1- اولين دليل اين است خداوند متعال- نعوذ بالله- نمي‌دانسته موجود مزبور به چه وسايلي نيازمند است به عبارات ديگر اين قول مستلزم نسبت دادن جهل به خداوند است در حالي كه دلايل عقلي و نقلي بر خلاف آن گواهي مي دهند و بر عكس خداوند متعال را عليم مطلق مي دانند.
2- اگر خالق حكيم از اسباب مزبور آگاهي داشته باشد، اما توانايي ايجاد اين اسباب را نداشته باشد باز هم مي توان تصور كرد كه خالق مزبور در عين اين  كه يك موجود هدفمند را آفريده از

محبت                                                                                                                                                                  10  

آفريدن اسباب و وسايل مال وي عاجز باشد. به بيان ديگر يكي از لوازم فاسد اين قول نسبت دادن عجز به خدوندي است كه بر طبق دلايل عقلي و نقلي بر همه امور توانا است.
3- در اين ميان فرض ديگري وجود دارد و آن اين است كه خداوند متعال درعين علم و قدرت بر آفريدن اسباب مزبور باز هم از فراهم نمودن آن اسباب،خودداري مي‌فرمايد. اين فرض نيز مستلزم نسبت دادن صفاتي- همانند بخل، تنگ نظري و... _ به خداوند است، درصورتي كه به گواهي عقل و نقل خداوند متعال داراي اسماء و نيكويي است كه هر گونه صفت منفي را از ساحت مقدس وي طرد مي نمايد. نتيجه اين كه هر شي داراي يك هدف نهايي است كه فلسفه خلقت آن را تشكيل مي دهد و اسباب رسيدن به هدف مزبور نيز براي وي فراهم شده است. البته منافاتي ندارد يك شئ به دلايل ديگري از رسيدن به هدف نهايي خويش باز بماند. به عنوان مثال يك جنين پيش از تولد بر اثر يك بيماري سقط شود و از ادامه مسير باز بماند ونيز سخن ما بهاي معني نيست كه همه اشياء الزاما به هدف مزبور نايل مي شوند چرا كه اين امر صرفا يكي از امور و قوانيني فراواني عالم هستي بر اساس آن‌ها اداره مي شود و ممكن است در برخورد با قوانين و سنن برتري در عمل رنگ ببازد اما اجمالا هر نوع از انواع موجودات داراي هدفي است واسباب رسيدن به هدف مزبور براي وي فراهم شده است و اگر مانعي پيش نيايد به آن هدف نايل مي شود و همين مقدار براي پيش برد بحث ما كفايت مي كند.
مراتب نه گانه محبت
«آلوسي» در تفسير «روح المعاني» از كتاب «اسرار البلاغه» براي عشق و علاقه مراتبي را ذكر كرده كه به قسمني از آن در اين جا اشاره مي شود.نخستين مراتب محبت همان «هوي» به معني تمايل است، سپس«علاقه» يعني محبتي كه ملازم قلب است و بعد از آن، «مكلف» به معني شدت محبت و سپس «عشق» و بعد از آن «شعف» يعني حالتي كه قلب در آتش عشق مي سوزد و از اين سوزش احساس لذت و بعد از آن «لوعه» و سپس «شعف» يعني مرحله اي كه عشق به تمام زواياي دل نفوذ مي كند و سپس «تولد» و آن مرحله اي است كه عشق عقل انسان را مي ربايد و آخرين مرحله«هيوم» است و آن مرحله بي قراري مطلق است كه شخص عاشق را بي اختيار به هر سو مي كشاند.

محبت                                                                                                                                                                  11

اكسير محبت
    شعراي فارسي زبان عشق را «اكسير» ناميده اند.كيميا گران معتقد بودند كه در عالم،ماده اي وجود دارد به نام «اكسير»يا«كيميا»كه مي تواند ماده اي را به ماده ديگري تبديل كند.قرن ها به دنبال آن مي گشتند.شعرا اين اصطلاح را استخدام كردند و گفتند آن اكسيد واقعي كه نيروي تبديل دارد عشق و محبت است زيرا عشق است كه نيروي تبديل دارد و مي تواند قلب ماهيت كند.
     عشق اكسير است و خاصيت كيميا دارد،يعني فلزي را به فلزي ديگر تبديل مي كند.مردم هم فلزات مختلفي هستند«الناس معادن كمعادن الذهب و الفضه»عشق است كه دل را دل مي كند و اگر عشق نباشد دل نيست ،آب و گل است.
هر آن دل را كه سوزي نيست دل نيست
دل افسرده غير از مشت گل نيست
الهي! سينه اي ده آتش افروز
در آن سينه دلي و آن دل همه سوز
(وحشي كرماني )
      از جمله آثار محبت نيرو وقدرت است.محبت نيرو  آفرين است،ترسو را شجاع مي كند،سنگين و تنبل را چالاك و زرنگ مي كند و حتي از كودن ،تيز هوش مي سازد.از بخيل ،بخشنده و از كم طاقت و ناشكيبا ،صبور و شكيبا مي سازد.توليد رقت و رفع غلظت و خشونت از روح و به عبارت ديگر تلطيف عواطف و اتحاد و يكپارچگي و از بين بردن تشتت و تفرق نيروها و در نتيجه قدرت حاصل از تجمع همه آثار عشق و محبت است.
     در زبان شعر و ادب،در باب اثر عشق بيشتر به يك اثر برمي خوريم و آن الهام بخشي و فياضيت عشق است.

بلبل از فيض گل آموخت سخن ورنه نبود
اين همه قول و غزل تعبيه در منقارش
(حافظ)
     فيض گل گر چه بر حسب ظاهر لفظ ،يك امر خارج از وجود بلبل است ولي در حقيقت چيزي جز نيروي خود عشق نيست.

محبت                                                                                                                                                                  12

تو مپندار كه مجنون سر خود مجنون شد
از سمك تا به سما كش كشش ليلي برد
(علامه طباطبائي)
     عشق و محبت قواي خفته را بيدار و نيروهاي بسته و مهار شده را آزاد مي كند نظير شكافتن اتم ها و آزاد شدن نيروهاي اتمي.الهام بخش است و قهرمان ساز .چه بسيار شاعران و فيلسوفان و هنرمندان كه مخلوق يك عشق و محبت نيرومندند.محبت واقعي نفس را تكميل و استعداد هاي حيرت انگيز باطني ظاهر مي سازد.از نظر قواي ادراكي الهام بخش و از نظر قواي احساسي ،اراده و همت را تقويت مي كند و آن گاه در وجود آدمي تصفيه گري مي كند.صفات رذيله ناشي از خودخواهي و ياسردي و بي حرارتي را از قبيل بخل،امساك،ترس،تنبلي،تكبر،عجب از ميان مي برد حقدهاو كينه ها را زائل مي كند و چنان كه مولوي مي گويد:
از محبت تلخها شيرين شود
از محبت مس ها زرين شود
(مثنوي مولوي)
رشته اي از محبت
     دكتر «احمد جلالى»، روانشناس معتقد است كه فداكارى نوعى از ايثار است. يك ايثارگر از جان و مال خود مى گذرد و يك آدم فداكار هم ممكن است از وقتش، عشقش، حقش و خيلى چيزهاى ديگر بگذرد. نكته اين جاست كه يك فرد فداكار يا ايثارگر هيچ وقت به فداكارى خودش معتقد نيست و خودش را آدم ايثارگرى نمى داند. خيلى وقت ها احساس مى كند، كارى كه در قبال كسى انجام مى دهد، يك وظيفه است. غافل از اينكه آدم با محبت و فداكارى است. دكتر جلالى تصور مى كند هميشه رشته اى بين انسان فداكار و حق تعالى متصل است. رشته اى از محبت، عشق يا هر چيز ديگر.           
       رشته اى كه فرد ايثارگر را با آدم هاى ديگر متفاوت مى كند. يك رشته نامرئى كه باعث رهايى فرد ايثارگر است. به نظر دكتر جلالى، انسان هاى فداكار در طول تاريخ، افرادى رها از قيد و بند و

محبت                                                                                                                                                                  13

بسيار تأثيرگذار هستند. نمونه اش را هم مبارزان ايرانى در جنگ تحميلى، پزشك ها و پرستاران اعزامى به جبهه هاى جنگ، مأموران آتش نشانى و ... مى داند.  
      دكتر جلالى اعتقاد دارد پول، هيچ وقت باعث نمى شود تا كسى از جان خود بگذرد و به جبهه هاى جنگ برود، پول باعث نمى شود تا كسى شغل آتش نشانى را انتخاب كند و يك امدادگر باشد. او معتقد است كسى كه اين شغل ها را انتخاب مى كند يا به صورت داوطلبانه اقدام به انجام عملى جان فشانانه مى كند، بايد به منبع انرژى هستى متصل باشدپيوندهارامحكم تركرديم شايد از ديدگاه شما گذشت، فداكارى و ايثارگرى هر سه يك معنى داشته باشد اما براستى هركدام جايگاه متفاوتى دارد. خيلى از ما تا به حال «گذشت» را تجربه كرده ايم.
     گذشت را به خاطر عشق هاى كوچك و بزرگ دور و برمان، به خاطر مهر و محبت و علاقه هايمان تجربه كرده و با مزه شيرينش آشناييم. خيلى از اوقات، آنچه را بهتر است به خواهر و برادر كوچكترمان بخشيديم، در برابر حرف هاى بى ادبانه دوستمان سكوت كرده ايم و با گذشتمان، پيوندها را محكم تر كرده ايم. فداكارى، اما از گذشت بزرگ تر است. بايد درون آدمى اتفاقى افتاده باشد تا بتواند فداكارى كند. بايد رشته اى از محبت بين انسان ها و منبع هستى متصل باشد تا فداكار قلمداد شود، درست مثل مادرها. نمى توانيم مادرها را فقط با گذشت بناميم. عملكرد آنها فراىگذشت است. مادر، نمونه بازر يك آدم فداكار است. ربطى هم به سن و سال ندارد. مادر، از وقتى كه مادر مى شود، خواه بيست يا سىساله،فداكارىدررگ هايش جريان پيدامى كند.  1                                               
نيروي محبت در اجتماع
     نيروي محبت از نظر اجتماعي نيروي عظيم ومؤثري است .بهترين اجتماع ها آن است كه با نيروي محبت اداره شود.محبت زعيم وزمامدار به مردم ومحبت وارادت مردم به زعيم وزمامدار .علاقه ومحبت زمامدار عامل بزرگي براي اثبات وادله ي حيات حكومت وتاعامل محبت نباشد رهبر نمي تواند ويا بسيار دشوار است كه اجتماعي را رهبري كند ومردم را افرادي منضبط وقانوني تربيت كند ولواينكه عدالت ومساوات را درآن اجتماع برقرار كند .مردم آنگاه قانوني خواهند بود كه از زمامدار شان علاقه ببينند وآن علاقه هاست كه مردم را به پيروي واطاعت مي كشد .قرآن خطاب پيامبر مي كند كه اي پيغمبر نيروي بزرگي را براي نفوذ در مردم واداره ي اجتماع در دست داري .
     آن جا كه در سوره ي آل عمران آيه 159 مي فرمايد :«به موجب لطف ورحمت الهي ،تو بر ايشان

1- وبلاگ صهباي محبت
محبت                                                                                                                                                                  14

نرم دل شدي كه اگر تند خوي سخت دل بودي از پيرامونت پراكنده مي گشتند پس از آنان در گذر وبرايشان آمرزش بخواه ودر كار با آنان مشورت كن .»
      در اين جا علت گرايش مردم به پيغمبر اكرم را علاقه ومهري دانسته كه نبي اكرم نسبت به آنان مبذول مي داشت .باز دستور مي دهد كه آنها را ببخش وبرايشان طلب استغفار كن وبا آنان مشورت نما .اينها همه از آثار محبت ودوستي است همچنانكه رفق وحلم وتحمل نيز همه از شئون محبت اند .
      امير المؤمنين نيز در فرمان خويش به مالك اشتر آنگاه كه اورا به زمامداري مصر منصوب مي كند درباره ي رفتار با مردم چنين توصيه مي كند :«احساس مهر ومحبت به مردم را وملاطفت با آنها را در دلت بيدار كن ،از عفو وگذشت به آنان بهره اي بده همچنانكه دوست داري خداوند از عفو وگذشتش تورا بهره مند گرداند .»
       پس قلب زمامدار، بايستي كانون مهر و محبت باشد نسبت به ملت قدرت و زور كافي نيست. با قدرت و زور مي توان مردم را گوسفند وار راند ولي نمي توان نيروهاي نهفته آنها را بيدار كرد و به كار انداخت. نه تنها قدرت و زور كافي نيست عدالت هم اگر خشك اجرا شود كافي نيست بلكه زمامدار همچون پدري مهربان بايد قبلاً مردم را دوست بدارد و نسبت به آنان مهر بورزد و هم بايد داراي شخصيتي جاذبه دار و ارادت آخرين باشد تا بتواند اراده آنان و همت آنان و نيروهاي عظيم انساني آنان را در پيشبرد هدف مقدس خود به خدمت بگيرد.
      نيروي محبت از نظر اجتماعي نيروي عظيم ومؤثري است .بهترين اجتماع ها آن است كه با نيروي محبت اراده شود .محبت زعيم وزمامدار به مردم ومحبت وارادت مردم به زعيم وزمامدار .علاقه ومحبت زمامدار عامل بزرگي براي اثبات وادله ي حيات حكومت وتاعامل محبت نباشد رهبر نمي تواند ويا بسيار دشوار است كه اجتماعي را رهبري كند ومردم را افرادي منضبط وقانوني تربيت كند ولواينكه عدالت ومساوات را درآن اجتماع برقرار كند .
      مردم آنگاه قانوني خواهند بود كه از زمامدار شان علاقه ببينند وآن علاقه هاست كه مردم را به پيروي واطاعت مي كشد .قرآن خطاب پيامبر مي كند كه اي پيغمبر نيروي بزرگي را براي نفوذ در مردم واداره ي اجتماع در دست داري .
     آن جا كه در سوره ي آل عمران آيه 159 مي فرمايد :«به موجب لطف ورحمت الهي ،تو بر ايشان نرم دل شدي كه اگر تند خوي سخت دل بودي از پيرامونت پراكنده مي گشتند پس از آنان در گذر وبرايشان آمرزش بخواه ودر كار با آنان مشورت كن .»در اينجا علت گرايش مردم به پيغمبر اكرم را علاقه ومهري دانسته كه نبي اكرم نسبت به آنان مبذول مي داشت .باز دستور مي دهد كه آنها را ببخش
محبت                                                                                                                                                                  15

وبرايشان طلب استغفار كن وبا آنان مشورت نما .اين ها همه از آثار محبت ودوستي است همچنان كه رفق وحلم وتحمل نيز همه از شئون محبت اند .
     امير المؤمنين نيز در فرمان خويش به مالك اشتر آنگاه كه اورا به زمامداري مصر منصوب مي كند درباره ي رفتار با مردم چنين توصيه مي كند :«احساس مهر ومحبت به مردم را وملاطفت با آنها را در دلت بيدار كن ،از عفو وگذشت به آنان بهره اي بده همچنان كه دوست داري خداوند از عفو وگذشتش تورا بهره مند گرداند .»پس قلب زمامدار، بايستي كانون مهر و محبت باشد نسبت به ملت قدرت و زور كافي نيست. با قدرت و زور مي توان مردم را گوسفند وار راند ولي نمي توان نيروهاي نهفته آنها را بيدار كرد و به كار انداخت.
      نه تنها قدرت و زور كافي نيست عدالت هم اگر خشك اجرا شود كافي نيست بلكه زمامدار همچون پدري مهربان بايد قبلاً مردم را دوست بدارد و نسبت به آنان مهر بورزد و هم بايد داراي شخصيتي جاذبه دار و ارادت آخرين باشد تا بتواند اراده آنان و همت آنان و نيروهاي عظيم انساني آنان را در پيشبرد هدف مقدس خود به خدمت بگيرد.1
محبت حصار شكني و مبارزه با خود پرستي است
     عشق و محبت قطع نظر از اين كه از چه نوعي باشد و قطع نظر از اين كه محبوب داراي چه صفات و مزايايي باشد،انسان را از خود و خود پرستي بيرون مي برد.خود پرستي محدوديت و حصار است.عشق به غير مطلقاً اين حصار را مي شكند .انسان تا زماني كه از خود بيرون نرفته است.ضعيف است و ترسو و بخيل و حسود و بدخواه و كم صبر و خود پسند و متكبر، نشاط و هيجان ندارد، هميشه سرد است و خاموش، اما همين كه از«خود» پا بيرون نهاد و حصار خودي را شكست اين خضائل و صفات زشت نيز نابود مي گردد.
هركه را جامه ز عشقي چاك شد
او ز حرص و عيب كلي پاك شد
     مبارزه با خود پرستي مبارزه با «محدوديت خود »است .اين خود بايد توسعه يابد .اين حصار كه به دور خود كشيده شده است كه همه چيز ديگر غير از آن چه به او عنوان يك شخص ويك فرد مربوط گردد را بيگانه ونا خود وخارج از خود مي بيند بايد شكسته شود شخصيت بايد توسعه يابد كه همه انسان هاي ديگر را بلكه همه ي جهان خلقت را در بر گيرد .
    
1- رسالت اخلاق در تكامل انسان ، سيد مجتبي موسوي لاري
محبت                                                                                                                                                                  16

       پس مبارزه با خود پرستي يعني مبارزه با محدوديت خود .بنابراين خود پرستي جز محدوديت افكار وتمايلات چيزي نيست .عشق ،علاقه وتمايل انسان را به خارج از وجودش متوجه مي كند.وجودش را توسعه داده وكانون هستي اش را عوض مي كند وبه همين جهت عشق ومحبت يك عامل بزرگ اخلاقي وتربيتي است مشروط به اينكه خوب هدايت شود وبه طور صحيح مورد استفاده واقع گردد.

چه كنيم انسان ها همديگررا بيشتر دوست داشته باشند وموانع محبت چيست؟                               17  

محبت در خانواده

•   محبت ونقش آن در خانواده
•   خانواده ونقش آن درپرورش عاطفي فرزندان
•   نقش مادر در پرورش عاطفي
•   چه عواملي بنيان خانواده را تهديد مي كند ؟
•   خشونت خانگي وتاثير آن در اجتماع
•   خشم را فراموش كن
•   دلايل بروز خشم در خانواده

محبت در خانواده                                                                                                                                            18
                                                                                                                                           
محبت ونقش آن در خانواده
     يكي از راه هايي كه محبت در بين خانواده پبيش تر شود درست تربيت كردن فرزندان است كه يكي از هدف هاي اساسي در تربيت كودكان ،پرورش عاطفي آن هاست .منظور از عاطفه در اين بحث،استعداد وگرايش فطري ودروني است كه پشتوانه ي «ديگر خواهي »در انسان است .براساس اين استعداد فطري انسان قادر است گرايش دروني بر اساس مهرو محبت به هم نوع پيدا كند واز اين راه با اوپيوند قلبي و انس والفت بيابد.
     استعداد عاطفي در اينسان سبب رشد بسياري از كما لات در او مي شود.اين كمالات شامل امتيازاتي است كه بر اساس «ديگر خواهي»در انسان به وجود مي آيداز قبيل محبت و دوستي،فداكاري واز خود گذشتگي،عفو وگذشت،بذل وبخشش،همياري وفداكاري،دلسوزي وغمگساري،وبه طور كلي مقدم داشتن ديگران بر خود.
     بي وفايي،فراموشكاري،قدرناشناسي،احترام به هنگام نياز وبي اعتنايي به هنگام بي نيازي،خشونت وقساوت،تنها به فكر خود بودن واز ديگران بي خبر ماندن و...همه وهمه نقايص روحي واخلاقي مهمي هستند كه ريشه در فقر عاطفي دارند.
از اين جا مي توان دريافت كه تربيت عاطفي انسان تا چه اندازه در سلامت روحي وبهبود روابط اجتماعي وبالا بردن سطح كيفي زندگي مؤثر است تاآنجا كه:
خلاءِعاطفي درزندگي انسان راباهيچ چيز ديگر نمي توان جبران كرد.1
خانواده ونقش آن در پرورش عاطفي فرزندان
    خانواده اولين واساسي ترين كانوني است كه بايد عاطفه ي انساني را در فرزندان پرورش دهد.هنگام تولد عاطفه مانند بذري است كه بايد در محيط مناسب به رشد ونمو بپردازد.به بيان ديگر،عاطفه در همان آغاز حالت بالفعل ندارد وبه صورت يك صفت در وجود كودك فعال نيست بلكه بايدهمراه باساير ابعاد فطرت،به تدريج وبا فراهم آمدن شرايط مساعد،از قوه به فعل در آيدوشكوفاشود؛ازاين رو،اگر خانواده شرايط لازم براي شكوفايي اين بعد از فطرت كودك رانداشته باشد،يعني محيط خانواده از نظر عاطفه ضعيف باشد،پرورش عاطفي كودك با مشكل روبه رو مي شود.فرزندان در خانواده هاي به هم ريخته كه از جهت عاطفي وضعيتي مطلوب ندارندياخانواده هايي كه به اندازه ي كافي به فرزندان خود نمي رسند،فرزند را به شبانه روزي ها مي سپارند،هم چنين افرادي كه درپرورشگاه ها بزرگ مي شوند،چون از تربيت عاطفي مناسبي برخوردار نمي شوند با مشكلات زيادي
1- شيوه هاي برخورد با فرزندان- جلد دوم – ص 185

محبت در خانواده                                                                                                                      19

روبه رو مي شوندورشد رواني آنهابه گونه اي مطلوب صورت نمي پذيرد.
بي ترديد يكي از مهم ترين نقش هاي خانواده،پرورش عاطفي فرزندان است كه براي آن جايگزيني نمي توان يافت.
     مهر وعطوفتي كه از سوي بستگان نزديك از قبيل پدروخواهروبرادروبه ويژه مادرنثار كودك مي شودمسلما از هيچ كس ديگر نمي تواند دريافت كند.زماني كه مادر با هيجان عاطفي خاصي فرزند رادرآغوش خود مي فشارديازماني كه به تمام وجودش با فرزند خود سخن مي گويدوبرق عشق ومحبت از چشمان اوجستن مي كندوتااعماق وجود كودك نفوذ مي كند؛درتمامي اين حالات مادرشيريني محبت رابه فرزندش مي چشاندوگرماي عشق وعاطفه رابه ذره ذره ي وجوداومي رساند وهمين گرماي مطبوع عشق ومحبت است كه بذرهاي عاطفه رادروجودكودك مي پروراندواورابااكسير عشق وكيمياي محبت آشنامي سازد.افرادي كه اين نيروي معنوي راازخانواده نمي گيرندقادربه پرورش عاطفي خود نمي شوند.بررسي هاي به عمل آمده برروي افرادي كه درپرورشگاه هابزرگ مي شونديا به علت جنگ يا متلاشي شدن خانواده ويابه هر علت ديگر دور از خانواده بزرگ مي شوندنشان مي دعد كه اين گونه كودكان به وجود رسيدگي هاومراقبت هاي بسيار،ازيك خلاءعاطفي شديدرنج مي برند.متاسفانه وضع رايج دركشورهاي صنعتي اين موقعيت نامطلوب رادرحدبسياروسيعي گسترش داده است.بسياري ازمادران به علت گرفتاري هاي شغلي يابراي فراراززحمت بچه داري كودكان خودرا به شبانه روزي ها مي سپارند. اين گونه شبانه روزي هاي مجهز را مي توان «دارالايتام جامعه هاي صنعتي»ناميد.در اين مراكزكودكان معصوم چون دستگاهي مكانيكي وبدون سرمايه ي اوليه ي عاطفي پرورش مي يابند.1
نقش مادر درتربيت عاطفي فرزندان  
   مهم ترين ويژگي روح زن كه مي توان گفت تمامي ويژگي هاي فرعي اوبرخاسته از آن است،شدت وقوت عنصرعاطفه واحساس دروجوداواست.اين ويژگي درشناخت روح زن به اندازه اي اهميت داردكه بدون درك وشناخت آن نمي توان به شناخت روحيات وخصوصيات زن وشخصيت اودست يافت.زن به دليل برعهده داشتن وظيفه ي خطير مادري كه دستگاه آفرينش آن را براي اوقرارداده است،ازعاطفه ومحبتي به مراتب افزون تر ازمردبرخورداراست.
  اين موقعيت سبب شده است كه روح زن ازالطاف بيشتري برخوردارشودوانگيزه ي ديگرخواهي در او قوت بيشتري داشته باشد.اين سرمايه ي فطري در زن موهبت گران بهايي است كه مي توان هم دررشد
1 – شيوه هاي برخورد با فرزندان – جلددوم – ص 186
محبت در خانواده                                                                                                                      20
وكمال خوداووهم درتعالي جامعه ي بشري نقش بسيارمؤثري ايفاكند.زن اين وظيفه ي خطيررا در دستگاه آفرينش بر عهده دارد .1
  چه عواملي بنيان خانواده را تهديد مي كند؟
    چند روز قبل در اخبار اعلام شد كه سير صعودي آمار طلاق ادامه دارد. اگرچه اين افزايش با توجه به رشد جمعيت قابل پيش بيني بوده است اما به اين بهانه نمي شود، بي تفاوت از كنارش گذشت. چرا كه خانواده مقدس ترين نهاد اجتماعي در جامعه اي اسلامي است.
     همه ما خانواده را به عنوان كوچك ترين نهاد اجتماعي مي شناسيم و معتقد هستيم كه اين نهاد، خود جامعه اي كوچك است كه هر يك از اعضاي آن به نحوي بر ديگري تاثير مي گذارد. در چنين تاثير متقابلي، مجموعه اي از اعتقادات، آداب، رسوم و ارزش هاي اخلاقي، عاطفي و اجتماعي شكل مي گيرد. روابط موجود بين اعضاي خانواده در سلامت خانواده و اعضاي آن از جنبه هاي مختلف جسمي، رواني و اجتماعي اهميت فراواني دارد. بسياري از مشكلات كه در دنياي معاصر امروز ميان اعضاي خانواده يا در بافت كلي آن وجود دارد به خدشه دار بودن روابط بين اعضاي اصلي هسته مركزي خانواده (همسران، فرزندان و رابطه متقابل آنها با يكديگر) مربوط است.
خداوند در قرآن همسران را كه بنيان گذار خانواده هستند، اسباب آرامش يكديگر قرار داده است.        رابطه همسري كه بر مبناي عشق و محبت شكل مي گيرد، چنان داراي اهميت است كه همواره مورد توجه بزرگان ديني، تربيتي و انديشمندان جوامع بوده است.
      آن چه در مباني اسلام بر آن تاكيد شده است، ارتباطي سرشار از مهر، شور و يكپارچگي است. در فرهنگ اسلامي و ايراني ما، خانواده شكل نمي گيرد مگر آن كه پرنده خيال زن و مردي به آسمان روياهاي يگانگي شان سفر كند. بسياري از كارشناسان نيز كامل ترين الگوي خانواده سالم و موثر را در مفاهيم اسلامي و ايراني آن جستجو مي كنند.«الهام عرب بيگي»، كارشناس ارشد مشاوره در اين باره مي گويد:«از خودگذشتگي و ايثار در فرهنگ و مكتب ما همواره نوعي ارزش بي نظير محسوب مي شده است. از گذشته هاي دور تا هنوز، ايرانيان مسلمان به فداكاري توصيه شده اند.2
خشونت خانگي وتأثير آن در اجتماع
خشم خانگي يكي از موانع محبت در خانواده است كه كارشناسان ،تغيير وتحولات اقتصادي ،اجتماعي وفرهنگي را زمينه ساز خشونت خانگي عنوان مي كنندوآن را بستري مناسب براي افرون تر شدن دامنه اين نوع خشونت مي دانند.
1 – شيوه هاي برخورد با فرزندان  ص 187
2– ماهنامه ي پرورشي وزارت آموزش وپرورش – سال هفدهم – ص 88
محبت در خانواده                                                                                                                                                 21

     آنان خشونت خانگي را‹‹كنترل اعضاي خانواده با به كار گيري زور واعمال رفتار هايي از نظر جسمي،حسي ورواني خشونت آميز هستند›› ،تعريف مي كنند .
     فرار از خانه يكي از باز تاب هاي خشونت خانگي است كه پژوهشگران به ويژه از آن جهت كه بر امنيت اجتماعي وافزايش بزهكاري تأثير مي گذارد ،آن را قابل تأمل مي دانند .
ديده شده كه افراد پرخاشگر هنگام رو يارويي با گروه هاي بزهكار ،به علت كمبود محبت ،جلب آنان شده وخود نيز دچار بزهكاري مي شوند .كه اين عوامل باعث مي شود كه خشم وخشونت در جامعه افزايش يابد ومحبت بين مردم كم شود.
     بهداشت روان ، قبل از آن كه امري فردي باشد ، پديده اي اجتماعي است.خشونت خانگي علاوه برتنگ كردن عرصه ي خانواده ،تاثيراتي بر كودكان ونوجوانان نبز بر جاي مي گذارد كه نه تنها فرداي آنها بلكه آينده ي جامعه را نيز تهديد مي كند. زمينه ي خشونت در جامعه ما بيش تر از آن كه به اختلالات رواني بر گردد،ناشي از شرايط عاطفي،احساسي،اجتماعي و تربيتي خانواده يا والدين است،كه به گفته ي دست اندركاران،درصدي از موارد منجربه كودك آزاري نيز شده است .در دنياي امروز كه محيط خانواده بايد پناهگاهي براي ساكنانش باشد .براي بسياري از مردم،به جهنمي مبدل شده است كه تنها آتش دشمني ،خشم ،خشونت ،كينه وانتقام در آن شعله ور مي شود.فرار از يكي از بازتاب هاي خشونت خانگي در مورد جوانان ونوجوانان است. محيط نا امن وخشونت آميزخانه ، فرزندان خانواده را وادار به ترك خانه مي كند.1
خشم را فراموش كن
      خشم يك نوع هيجان و احساس كاملا طبيعي و عادي است كه انسان ها براي نشان دادن احساسات يا دفاع از خود در برابر ديگران نشان مي دهند.روان شناس ها معتقد هستند كه انسان سالم بايد قدرت بروز احساسات دروني خود را داشته باشد. وقتي اين موضوع را در تناقض با حرف هاي اين زوج نمونه مي يابم، از دكتر «شكيبا پورفرخ»، روانشناس مي خواهم در اين باره توضيح دهد: «يكي از عواملي كه خيلي وقت ها منجر به اختلافات ريشه دار در خانواده ها مي شود و نتايج وخيم و غيرقابل جبران نظير تربيت فرزندان بزهكار، پرخاشگر و انتقام جو يا بروز بحران هاي خانوادگي در محيط خانه را به دنبال دارد، موضوع خشم است.»وي مي افزايد: «تمام آن چه كه ما به عنوان جامعه اي با كاركرد بالاي خانواده در كنترل آسيب هاي فردي و اجتماعي به آن مي باليم به دليل اهميت مهرورزي در باورها و
1 – ماهنامه ي پرورشي آموزش وپرورش – سال هفدهم – ص 78

محبت در خانواده                                                                                                                                                 22

اعتقاداتمان است. اين باور باعث مي شود كه روحيه گذشت، فداكاري، پذيرش و سازگاري ميان اعضاي خانواده بالا برود.
درنتيجه در برابر اشتباه ها، قصورها يا كاستي هاي فرد مقابل خود در محيط خانه خشمگين نشوند.»به نظر اين روانشناس اگر ريشه خشم در خانواده خشكيده شود، فضاي امني ايجاد مي شود كه زمينه ساز رشد و بالندگي اعضاي آن خواهد بود. او ضمن ستودن روحيه خشم گريزي در افراد، مي گويد: «در صورت كسب نكردن مهارت در كنترل و ابراز خشم، اين هيجان رفته رفته در افراد به خشونت تبديل مي شود و مشكلات رفتاري و عاطفي بسياري براي او و اعضاي خانواده اش به وجود مي آورد. خشونت مرحله اي فراتر از خشم كنترل نشده است كه با هدف آسيب رساندن به خود يا ديگران همراه است. متأسفانه در اغلب خانواده هايي كه مسير نزولي طي مي كنند، والديني وجود دارد كه قادر به كنترل احساسات منفي خود نيستند و در برخورد با مسائل عادي زندگي به جاي مدارا و تلاش براي حل مشكلات به صورت منطقي و مناسب به خود و ديگران آسيب مي رسانند.»1
 دلايل بروز خشم در خانواده
     محبت در قلب همه آدم ها به وجود مي آيد، ريشه مي گيرد، با هر فصل عشق، جوانه مي زند و به بار مي نشيند اما خشم و ناتواني برابر كنترل اين احساس كه ناخواسته در افراد به وجود مي آيد و اتفاقا نوعي فصل مشترك بين انسان ها است، موثرترين آفت از بين برنده بذر «مهر و مهرورزي» است.تأكيد تعاليم اسلامي بر موضوع كظم غيظ (فرو خوردن خشم)، موضوع مهمي است كه شايد به همين دليل مورد توجه انبياء و اولياي خاص خداوند بوده است.«مهرداد برزيده»، طلبه حوزه علميه مسجد امام جعفر صادق(ع) است. او مي گويد: «برجسته ترين نمونه از فروخورندگان خشم، حضرت امام كاظم(ع) است كه به اين صفت، ملقب شده اند. ايشان همواره بر سعه صدر افراد مسلمان و موفق تأكيد كرده اند و احاديث بسياري از اين امام عالي قدر وجود دارد كه مومنان را به صبوري و فرو خوردن خشم دعوت مي كند.» پژوهشگاه خانواده در روزهاي پاياني سال گذشته، نشست تخصصي «بررسي خشونت در خانواده ها» را برگزار كرد. در اين نشست دكتر «مهناز پورجمشيدي»، محقق و پژوهشگر درباره اهميت حفظ آرامش در خانواده، گفت: «خانواده شاد و آرام مي تواند فرزندان صالح و سالم تربيت كند. درواقع كاركرد اصلي خانواده زماني بروز مي يابد كه خشم در ساختار روابط خانوادگي جايي نداشته باشد.» حضرت رسول اكرم فرموده است: «الغضب يفسد الالباب و يعبدعن الصواب «يعني» خشم باعث
1سايت اينترنتي خانواده

محبت در خانواده                                                                                                                                                 23

فساد عقل ها است و آدمي را از راه اصلاح دور مي كند. دكتر «پورجمشيدي» با ذكر اين حديث نبوي،دلايل بروز خشونت در خانواده را به اين ترتيب برمي شمارد.
1- ناكامي: ممكن است فرد در رسيدن به هدف يا به دست آوردن نتيجه اي با مانعي روبه رو و دچار احساس ناكامي شود و با خشونت رفتار كند.
2- حفظ موقعيت: برخي افراد هنگامي كه احساس مي كنند موقعيت آنها در خطر يا در حال تزلزل است، به خشونت متوسل مي شوند.
3- احساس حقارت: فردي كه احساس حقارت مي كند، ممكن است براي جبران آن از خود خشونت نشان دهد.
4- كمبود محبت: گاهي اعضاي خانواده براي جلب توجه يكديگر، دست به رفتارهاي خشونت آميز مي زنند.»
     انتظارات بيش از حد؛ عدم شناخت توانايي، عوامل زيست محيطي و عوامل اجتماعي نظير فقر اقتصادي نيز از ديگر دلايل بروز خشم و خشونت به زبان دكتر «پورجمشيدي» است.
راهكارهاي عملي هميشه هر مشكلي، يك راه حل؛ گاهي هم راهكارهاي متنوعي دارد. در همايش «بررسي خشونت در خانواده» راهكارهاي مشاوره اي روان شناختي زير براي كاهش خشونت در خانواده به صورت بيانيه اي براي رهايي افراد جامعه از تنش خشم در زندگي شان ارائه شد:
1- سعي كنيم از موقعيتي كه امكان بروز خشونت را فراهم مي كند، دوري كنيم.
2- هنگامي كه بين اعضاي خانواده، فضايي گرم و صميمي ايجاد مي كنيم، احساس آرامش بيشتري داريم.
3- وعده هايي به يكديگر بدهيم كه توانايي انجام دادن آنها را داشته باشيم.
4- در صورت مشاهده احساس ناكامي در اعضاي خانواده، موفقيت هاي گذشته آنان را يادآوري كنيم.
5- كمك كنيم اعضاي خانواده بتوانند آن چه مي خواهند به دست آورند و با آن چه در توان دارند، تعامل برقرار كنند.
6- از تحقير و سرزنش اعضاي خانواده پرهيز كرده، محبت خود را بي دريغ ابراز كنيم.
7- در هنگام خشم، با خوردن آب سرد فشارهاي دروني خود را كنترل و آنها را به حالت عادي برگردانيم.

محبت در خانواده                                                                                                                                                 24

8- وقتي زمينه هاي بروز خشونت را در خود ديديم، سعي كنيم با شمارش اعداد معكوس به آرامش برسيم.
9- با خنديدن مي شود بروز هيجان خشم را كاهش داد. 1


منابع :


فهرست منابع

1- اخلاق اسلامي ، محمد علي سادات ، سال اول

2- راهنماي پدران و مادران جلد دوم شيوه هاي برخورد با كودكان ،محمد علي سادات ،چاپ پنجم 1374، دفتر نشر فرهنگ اسلامي

3- رسالت اخلاق در تكامل انسان ، سيد مجتبي موسوي لاري ، چاپ چهارم بهار 76

4- از دولت عشق ، كاترين پاندر، گيتي خوشدل، چاپ بيست و پنجم 1382، انتشارات روشن گران ومطالعات زنان

5- عشق در آئينه ي عقل و نقل ، دكتر مهرداد ويس كرمي ، چاپ اول بهمن 1383 ،

6- وبلاگ صهباي محبت 

 

 
طراحی سایت : سایت سازان