میهن داکیومنت بزرگترین مرجع و مرکز دانلود پایان نامه (متن کامل فرمت ورد) فروش پایان نامه - خرید پایان نامه (کاردانی ، کارشناسی)همه رشته ها
حقوق اقتصاد مدیریت روانشناسی ریاضی تربیت بدنی کامپیوتر نرم افزار و سخت افزار عمران معماری برق صنایع غذایی علوم اجتماعی هنر علوم سیاسی فیزیک مکانیک حسابداری

تبلیغات کلیکی - افزایش رتبه گوگل

اگهی رایگان

گزارش كارآموزي کار با سيستم عامل Unix در بانک صادرات- دايره کامپيوتر


کد محصول : 1000952 نوع فایل : word تعداد صفحات : 51 صفحه قیمت محصول : 7000 تومان تعداد بازدید 936

فهرست مطالب و صفحات نخست


کار با سيستم عامل Unix در بانک صادرات- دايره کامپيوتر


فهرست
عنوان                                                                                      صفحه
بخش اول : آشنايي با سيستم عامل unix
تاريخچه .......................................................................................................               ۸
    آشنايي با سيستم عامل ......................................................................            ۱۱
    ويژگي هاي سيستم عامل unix ........................................................            ۱۲
    ساختار سيستم عامل unix ................................................................            ۱۳
        ۱- kernel ......................................................................................            ۱۳
            تخصيص حافظه هاي اصلي و فرعي ........................................            ۱۴
            کنترل دستيابي به دستگاههاي جانبي ........................................            ۱۵
        ۲- فايل سيستم ..................................................................................            ۱۶
            a- boot block ..........................................................................            ۱۶
            b-  super block ......................................................................            ۱۶
            c- ilist .........................................................................................            ۱۷
            d- data ........................................................................................            ۱۸
        ۳- shell ............................................................................................            ١۹
        ۴- command ..................................................................................            ١۹
    دريافت دستورها در unix ...................................................................            ۲۰
        - شروع و پايان کاربرد ....................................................................            ۲۰
        - حساس به بزرگي و کوچکي حروف .......................................            ۲۱
        - آرگومان ها و سوييچ هاي دستورات ....................................            ۲۱
        - قواعد نامگذاري فايل ها ..............................................................        ۲۲
        - فرايند پيش زمينه ...........................................................................        ۲۲
        - سطوح دسترسي و علائم آن ........................................................        ۲۲
        - شناخت گروهها و کاربران ..........................................................        ۲۳
        - تغيير گروه فايل ......................................................................    ..        ۲۴
        - تغيير صاحب فايل ........................................................................        ۲۴
        - تغيير علائم دسترسي فايل........................................................    ..        ۲۴
            ۱- شيوه کاراکتري .....................................................................        ۲۴
            ۲- شيوه عددي ...........................................................................        ۲۵
        - چند علامت در تعيين محل فايل و دايرکتوري.............................        ۲۶
        - صفحات راهنماي unix .............................................................    .        ۲۶
        - تغيير رمز عبور ......................................................................    .        ۲۷
        - دستور cd ......................................................................................        ۲۷
        - دستور ls ....................................................................................    .        ۲۷
        - دستور cp ......................................................................................        ۲۸
        - دستور mv .....................................................................................        ۲۸
        - دستور rm .....................................................................................        ۲۹
        - دستورات more,less .................................................................        ۲۹
        - دستور cat ........................................................................................        ۳۰
        - دستور grep ....................................................................................        ۳۰
        - دستور pwd ....................................................................................        ۳۱
        - دستورات finger,chfn .....................................................................        ۳۱
        - دستورات who,rwho ......................................................................        ۳۱
        - دستور clear .......................................................................................        ۳۱
        - دستور du ..........................................................................................        ۳۲
        - دستور find ......................................................................................        ۳۲
        - دستور ln ..........................................................................................        ۳۲
        - دستور date .......................................................................................        ۳۳
        - دستور  df ........................................................................................        ۳۳
        - دستورات lpr,lpq,lprm ..................................................................        ۳۳
        - دستور ps ............................................................................................        ۳۴
        - دستور rlogin ...................................................................................        ۳۴
        - دستور alias .......................................................................................        ۳۴
        - دستور tar ...........................................................................................        ۳۵
        - دستورات compress,uncompress .............................................        ۳۶
بخش دوم : کاربرد unix در دايره کامپيوتر بانک صادرات   
    وظايف سازماني دايره کامپيوتر ...............................................................        ۳۷
    بررسي مشکلات دستگاههاي خودپرداز (ATM) ..................................        ۴۰
    جمع کردن اطلاعات روزانه، کلي، هفتگي، ماهانه، فوي والانت ها و ۲/۶۷ شعب .................................................................................................................        ۴۲
    ارسال برنامه هاي جديد به شعب با استفاده از cd ...............................        ۴۳
    کار با فلاپي ...............................................................................................        ۴۵
    تست فايل مفقودي ......................................................................................        ۴۶
    عمليات call center .................................................................................        ۴۷
    ايران چک ..................................................................................................        ۴۸
    کليد رمز.....................................................................................................        ۴۸
    اصلاح اشتباهات .......................................................................................        ۴۹
   
 

    بخش اول : آشنايي با سيستم عامل UNIX

تاريخچه :
    UNIX نام سيستم عاملي است که اولين بار توسط يک گروه تحقيقاتي در آزمايشگاههاي Bell متعلق به شرکت AT&T طراحي و ايجاد گرديد.اين سيستم عامل ابتدا بر روي چندين ميني کامپيوتر ساخت شرکت DEC  نصب شده و بتدريج با توسعه آن بر روي ديگر کامپيوترها عرضه و ارائه گرديد.
چگونگي تولد و رشد سيستم عامل unix با ديگر سيستم هاي عامل متفاوت است.ورود اين سيستم عامل به دنياي تکنولوژي از سمت دنياي تجارت نبوده و اين خود دليلي است براي همه گير شدنش. اين سيستم عامل که توسط کن تامپسون در سال ١٩۶۹طراحي شد، گروههاي برنامه نويسان را در توسعه برنامه ها حمايت مي کرد و در جهت ساده تر کردن نحوه ارتباط (dialogue) بين انسان و ماشين مي کوشيد. البته اين سيسنم عامل يکباره نوشته نشد، بلکه در پاسخ به نيازهاي برنامه نويسي در پروژه هاي خاص بتدريج تکامل يافت و تا به امروز نيز به اين سير تکاملي ادامه داده است. در اين بخش خلاصه اي از اين سير تکاملي را مي بينيم.
۱۹۶۹در آزمايشگاه AT&T کن تامپسون بخاطر مسائل کامپيوتر ها و منابعي که در دست داشت. پروژه Multics را متوقف کرد و کار روي ماشين PDP-7 را شروع کرد و براي اين ماشين يک فايل سيستم، يک مفسر فرمان و چند برنامه مفيد ديگر طراحي نمود.
۱۹۶۹کن تامپسون و دنيس ريچي زبان B را طراحي کرده و unix را به اين زبان دوباره نويسي کردند. و روي ماشين PDP-11 آزمايش نمودند.

۱۹۷۳دنيس ريچي زبان B را دوباره نويسي کرده و آن را زبان C ناميد و unix را دوباره به اين زبان نوشت.
۱۹۷۵     نسخه ۶از unix بعنوان اولين نسخه قابل ارائه در دسترس عموم قرار گرفت.
۱۹۷۸     نسخه هفتم unix نوشته شد.
۱۹۸۰     در دانشگاه برکلي کاليفورنيا فعاليت زيادي روي unix انجام و برنامه هاي مفيد فراواني براي اين سيستم عامل تهيه شد. بخصوص نرم افزار مربوط به شبکه در اين دانشگاه نوشته شد. نسخه هايي از unix که در اين دانشگاه نوشته شدند، نام BSD گرفتند. از جمله امکانات اين نسخه، termcap,csh,vi را مي توان نام برد.
۱۹۸۱     اتحاديه جهاني /user/group تشکيل و کمپاني SCO با همکاري شرکت مايکروسافت نسخه xenix را توليد کرد.
۱۹۸۲     سيستم سوم از نسخه unix نوشته شد (کندترين نسخه unix)
۱٩۸۳    سيستم ۵(system 5) نوشته شد که ۳۰درصد از نسخه قبلي سريعتر است.
١٩۸۵     سيستم 5.2 نوشته شد. (System 5 Relase 2)
۱۹۸۶     سيستم 5.3 نوشته شد. (S5R3)
۱۹۸۷     سيستم 5.4 نوشته شد. (S5R4)

اسامي نسخه هاي مختلف unix عبارتند از:
BSD – نسخه هاي نوشته شده در دانشگاه برکلي که بيشتر در زمينه هاي علمي و مهندسي نوشته شده اند.
Xenix – نسخه نوشته شده در کمپاني SCO که روي کامپيوترهاي شخصي و سيستم هاي desletop قابل پياده شدن است.

Unix system 5 – نسخه هايي از unix که در زمينه هاي اداري و مالي و تجاري نوشته شده و روي ماشين هاي متوسط تا کامپيوترهاي بزرگ قابل پياده شدن است.
SunOs – نسخه هايي از unix که روي ماشين هاي Sun پياده مي شوند داراي محيط هاي گرافيکي و شبکه NFs است.
S5R4 – اين نسخه از unix جديدترين و آخرين نسخه unix نوشته شده توسط AT&T است و روي بيشتر ماشين ها قابل ارائه است و بعنوان unix استاندارد شناخته شده است. اين نسخه در جهت تکميل و تصحيح نسخه قبلي نوشته شده است. بغير از رفع مسائلي که استفاده کنندگان unix احساس مي کردند، اين نسخه آسانتر، سريعتر و بهتر تز نسخه قبلي عمل مي نمايد.
آشنايي با سيستم عامل
در يک تعريف ساده مي توان گفت که سيستم عامل برنامه اي است که سخت افزار را کنترل مي کند. يک سيستم عامل برنامه اي است که سهولت استفاده از کامپيوتر و نتايج آن را براي کاربران فراهم مي سازد. پايه اي ترين وظيفه يک سيستم عامل مديريت منابع (Resources) سيستم است.مهمترين منابعي که يک سيستم عامل مديريت مي کند عبارتند از:
-    پردازشگر cpu
-    حافظه اصلي
-    حافظه جانبي
-    دستگاه هاي ورودي و خروجي (I/O)
-    داده ها (Data)
-    تعريف رابط کاربري (محيطي که کاربران از طريق آن با سيستم ارتباط برقرار مي کنند)
-    امکان اشتراک داده ها بين کاربران مختلف
-    مديريت ورودي و خروجي
-    زمانبندي منابع بين کاربران مختلف
-    بازيابي سيستم پس از بروز خطا

 
ويژگي هاي سيستم عامل unix
    ۱- multiprogramming : چند برنامه در آن واحد روي primary storage  ،Resident  شده اند و پروسسور بين آنها switch مي کند. علت موفقيت اين مشخصه، بعنوان وسيله اي درافزايش بازدهي سيستم، تفاوت در سرعت دستگاههاي ورودي و خروجي، پروسسور مرکزي است. وقتي برنامه اي تقاضاي I/O مي کند در حالت single user پروسسور به حالت idle در مي آيد. شايد در يک بار صبر کردن تا ۵۰۰۰۰سيکل پروسسور wait انجام شود. استفاده از چنين زماني براي انجام برنامه اي ديگر توسط پردازنده مرکزي کارايي سيستم را افزايش مي دهد.
    ۲ – Time sharing : در اين روش پردازنده مرکزي جسمي است که توسط تمام کاربران و پروسس ها، استفاده مي شود. به اين ترتيب که زمان cpu بين پروسس هاي مختلف سيستم و کاربران تقسيم مي شود و به هر يک کسري از زمان cpu تعلق مي گيرد.
    ۳ – Multi user : در صورتيکه در هر لحظه بيش از يک کاربر بتواند از سيستم استفاده کند سيستم multi user يا چند کاربره ناميده مي شود.
    ۴ – Multi Tasking : امکان اجراي برنامه به صورت fore ground و back ground
    ۵ – دارا بودن file system بصورت سلسله مراتبي و تامين protection براي داده هاي سيستم
    ۶ – Generality : بدين معنا که سک روش واحد بتواند اهداف چند گانه اي را برآورده کند که اين امر از دو طريق حاصل شده است:
    الف – وجود system callهاي يکسان براي خواندن و نوشتن روي فايل ها و deviceها و بافرهاي موجود بين پروسس ها
    ب – نامگذاري و protection يکسان براي فايل هاي داده، Directory ها و Device ها
    ۷ – قابليت حمل (Transportability) : سيستم عامل unix به آساني قابل حمل است. براي يک سيستم جديد، با دستکاري اندک بر روي کدهاي سيستم عامل unix مي توان آن را جهت نصب آماده نمود. توانايي حمل سيستم عامل unix از يک نوع کامپيوتر به کامپيوتر ديگر دليل اصلي موفقيت آن مي باشد.

ساختار سيستم  عامل unix
    سيستم عامل unix شامل چهار بخش اصلي زير است:
1)kernel         2)file system          3)shell           4)commands
۱- kernel :
 که در قلب سيستم عامل قرار دارد و سخت افزار را کنترل مي کند. تمام سيستم عامل ها يک kernel دارند و بر اساس فرامين مختلف قسمتهايي از سيستم کامپيوتري را فعال يا غير فعال مي سازد. در سيستم عامل unix سعي بر اين بوده است که kernel وظايف کمتري را انجام دهد. بطوريکه اغلب وظايف سيستم عامل توسط برنامه هاي سودمند انجام مي شود. در سيستم عامل unix هر پروسس يک برنامه در حال اجرا مي باشد.
    وظايف kernel عبارتند از:
a-    زمانبندي پروسس ها
b-     اختصاص حافظه اصلي
c-     مديريت فضاي ديسک
d-     نظارت بر انتقال داده ها مابين حافظه اصلي و دستگاههاي جانبي
e-     اختيار دادن به تقاضاها مابين حافظه اصلي و دستگاههاي جانبي

پروسس ها دو حالت دارند:
-    user mode
-    kernel mode
در user mode پروسس هاي user در cpu اجرا شده و به داده هاي کاربر دسترسي دارند و در حالت kernel پردازنده پروسس هاي سيستم را اجرا کرده و به داده هاي سيستم دسترسي دارد. پروسس هاي سيستم داراي اولويت بالاتري نسبت به پروسس هاي کاربران هستند و سريعتر از کاربران، cpu را در اختيار مي گيرند. پروسس هاي کاربران بر اساس زمان لازم جهت اجرا طبقه بندي مي شوند.
 
تخصيص حافظه هاي اصلي و فرعي
     همانطور که قبلا ذکر شد در هر لحظه مقداري پروسس در حالت اجرا در حافظه اصلي قرار دارند و فقط يکي از آن ها پردازنده يا cpu را براي اجرا در اختيار دارد.
    پروسس هايي که براي اجرا آماده هستند (Ready) در حافظه فرعي قرار دارند. اگر يکي از پرويي هايي که روي حافظه فرعي قرار دارد داراي اولويت بالاتري نسبت به پروسس هاي موجود در حافظه اصلي باشد بايد به حافظه اصلي منتقل شود و پردازنده را در اختيار بگيرد. براي انتقال يک پروسس به حافظه اصلي ابتدا فضاي آزاد موجود در حافظه اصلي چک شده و در صورتيکه به اندازه کافي بزرگ نباشد (به اندازه مورد نياز پروسس) بايد يکي از پروسس هاي موجود در حافظه اصلي به حافظه فرعي منتقل گردد. (swap out) براي انجام اين کار پروسس هايي که زمان بيشتري در حافظه اصلي بوده اند، داراي اولويت بالاتري براي انتقال به حافظه فرعي يا swap out مي باشند. اختصاص حافظه به پروسس ها از وظايف kernel بوده و عمل انتقال پروسس ها از حافظه فرعي به اصلي و بالعکس را swapping مي گويند.
حافظه فرعي اصطلاحا يک swap device ناميده شده و در صورتيکه در زمان انتقال، تمام پروسس هاي موجود در حافظه اصلي به اين device منتقل گردد، سيستم عامل يک  swapping system و در صورتيکه فقط صفحه اي (يک page) ازروسس ها به اين device منتقل گردد، سيستم عامل يک paging system ناميده مي شود.

کنترل دستيابي به دستگاههاي جانبي
    در سيستم عامل unix به ازاء هر دستکاه جانبي سخت افزاري مانند ترمينال، چاپگر، ديسکت و ... يک برنامه نرم افزاري (device driver) وجود دارد که ويژگيهاي آن را به سيستم معرفي مي کند. Device driver ها از اجزاء kernel مي باشند.
    برنامه معرفي هر دستگاه جديد به سيستم عامل ابتدا بايد device driver آن تهيه شده و سپس اين برنامه به kernel ملحق (link) شده و kernel جديد ايجاد شود.
    کنترل هر دستگاه از طريق device driver متناظر و به يکي از دو شيوه زير انجام مي پذيرد:
1- (structured I/O) Block device I/O system
براي دستگاههايي مانند ديسک سخت و فلاپي
2- (unstructured I/O) character or raw device I/O system
براي دستگاههايي مانند ترمينال يا چاپگرهاي خطي اگر دسترسي به اطلاطات دستگاه جانبي بصورت بلوک به بلوک باشد دستگاه block device ناميده مي شود مانند ديسک و نوار. اينگونه دستگاهها براي انتقال اطلاعات به سيستم اصلي از مکانيزم buffering استفاده مي کنند. اگر انتقال اطلاعات مابين دستگاه جانبي و سيستم اصلي بدون استفاده از buffering و حرف به حرف صورت گيرد دستگاه character device ناميده مي شود.
هر دستگاه جانبي يک نام مانند نام يک فايل داشته و مانند يک فايل با آن برخورد مي شود. نوع اين فايل (دستگاه جانبي) با ديگر فايل هاي درون سيستم متفاوت بوده و آن را device special file مي نامند.
        نوع فراخواني هاي سيستم (system calls) نظير write، read، close و open که در مورد فايل هاي عادي بکار برده مي شود، به همان شکل براي special file ها نيز قابل استفاده هستند.

۲- فايل سيستم (file system) :
    فايل سيستم ساختماني براي ذخيره و بازيابي اطلاعات ارائه مي دهد. هر فايل سيستم ديسک را به چهار منطقه تقسيم مي کند:
a- boot block         b- super block         c- ilist         d- data
a- boot block : اولين بلاک حافظه جانبي براي استفاده سيستم رزرو مي شود که حاوي اطلاعات لازم جهت راه اندازي سيستم مي باشد. اين بلاک به نام boot block شناخته شده است.
b- super block : بلاک يک را super block مي نامند. اين بلاک شامل مجموعه اطلاعاتي است که وضعيت ايل سيستم را مشخص مي کند. اين اطلاعات عبارتند از :
    - سايز فايل سيستم
    - تعداد inode  هاي موجود
    - آدرس اولين بلاک حاوي اطلاعات
    - تعداد کل بلاکهاي موجود
    - تعداد بلاکهاي آزاد
-    تعداد inode  هاي آزاد
-    زمان آخرين update فايل سيستم
-    Device هاي فايل سيستم
c- ilist : اين ناحيه شامل يک ليست پيوندي از inode ها مي باشد. inode ساختاري به طول ۶۴ بايت مي باشد و شماره آن از ۱ آغاز مي شود و حاوي اطلاعات زير مي باشد:
    - شماره user فايل (uid)
    - شماره گروه فايل (gid)
    - آدرس فيزيکي محتواي فايل روي ديسک
    - سايز فايل
    - زمان ايجاد فايل
    - نوع فايل
    - زمان آخرين دستيابي به فايل
    - زمان آخرين تغيير روي فايل
    - protection هاي فايل (مجوزهاي کاربر، گروه و ديگران)
    - تعداد لينکهاي فايل
    Inode شماره ۱ براي سيستم رزرو شده است و inode شماره ۲ مربوط به فهرست ريشه مي باشد.
d- Data : فضاي آزاد باقي مانده روي ديسک بصورت يک link list از بلوکهاي در دسترس ديسک نگهداري مي شوند.
    سيستم عامل unix حداقل يک فايل سيستم روي هارد ديسک اوليه دارد. اين فايل سيستم root نام دارد و با علامت / مشخص مي شود. فايل سيستم root شامل برنامه ها و دايرکتوري هايي است که توسط سيستم عامل ايجاد مي شود. مسيرهاي معمول در unix عبارتند از:
    / : نام دايرکتوري root است
    /bin : شامل اکثر دستورالعمل هاي مورد استفاده مي باشد
    /dev : شامل فايلهاي ويژه (special device file) مي باشد
    /dev/console : فايلهاي مربوط به console
    /dev/tty : اطلاعات مربوط به ترمينال هاي سيستم در آن نگهداري مي شود
    /temp : محلي براي نگهداري فايل هاي موقت
    /etc : شامل برنامه هاي کاربردي مي باشد
    /home : حاوي فهرست هاي مربوط به کاربران است
    /mnt : براي mount کردن فايل سيستم ها به فهرست root مورد استفاده قرار مي گيرد
    هارد ديسک اوليه مي تواند به بيش از يک فايل سيستم تقسيم شود. يکي از معمول ترين تقسيمات فايل سسيستم استفاده کننده ها از /u است که توسط آن حساب کاربران از فايل سيستم ريشه (/) اجرا مي شود.فايل سيستم هاي جديد مي تواند توسط مديريت سيستم ايجاد و هر گاه مورد نياز بود mount يا unmount شود.
نگهداري اطلاعات در فايل سيستم از وظايف سيستم عامل است. از دست دادن اطلاعات اتفاق نادري است زيرا فايل سيستم در برابر تخريب اطلاعات بسيار مقاوم است. سيستم عامل unix از برنامه (file system check) fsck براي تعمير فايل سيستم خراب شده استفاده مي کند.fsck  در هنگام بوت، بطور اتوماتيک فايل سيستم root را چک مي کند و پيامهايي که مي فرستد بصورت زبر است:
Phase 1- check block and sizes
Phase 2- pathnames
Phase 3- connectivity
Phase 4- reference counts
Phase 5- check free list
هنگامي که سيستم بطور غير معمول terminate شده باشد، fsck براي تميز کردن فايل سيستم از مدير سئوال مي کند و در صورت تاييد او، فايل سيستم تميز مي گردد.
 
۳- shell :
    بين سيستم عامل و استفاده کننده قرار مي گيرد و ارتباط دهنده اين دو مي باشد. وظيفه shell خواندن دستورات وارده و تفسير آن بعنوان درخواستي جهت اجراي برنامه، دسترسي به فايل ها يا ايجاد خروجي است.
    Shell همچنين داراي زبان برنامه نويسي قدرتمندي با قابليت کنترل جريان اجراي برنامه ها (حتي بصورت شرطي) است. Shellهاي رايج در سيستم عامل unix عبارتند از: rshell، jshell، kshell، cshell و shell استاندارد
۴- commands :
    دستورها (commands) اسامي برنامه هايي هستند که استفاده کننده تقاضاي اجراي آنها را از کامپيوتر مي نمايد. شکل کلي دستورات unix بصورت زير است:

Command [-options] [arguments] [file names]

مثال :
ls     -rl     /home
نکته : - اضافه کردن . به انتهاي نام فايل، آن را مخفي مي نمايد
-    با اضافه کردن ; به انتهاي يک دستور مي توان چند دستور را در يک خط فرمان اجرا کرد.
مثال:
Data;who;ls
 
دريافت دستورها در Unix :    
    به منظور استفاده از امکانات سيستم، از يک shell استفاده مي شود. Shell در واقع يک برنامه است که دستورات ورودي کاربر را گرفته و آنها را اجرا مي نمايد. در سيستم MS-DOS اين کار توسط برنامه command.com انجام مي شود. از مهم ترين انواع shell در Unix
مي توان به BASH، CSH و TCSH و همچنين X Window که امکان استفاده تؤام ماوس و صفحه کليد را مي دهد نام برد.

شروع و پايان کاربرد :
    يک کامپيوتر با سيستم Unix در يک مرکز کامپيوتر همواره روشن نگاه داشته مي شود و شروع استفاده هر کاربر از آن با وارد کردن نام و رمز عبور صورت مي گيرد. و هر کاربر براي
پايان دادن به کار خود تنها دستورات logout يا exit و يا Ctel+d را وارد کرده و فقط مانيتور را خاموش مي کند. از reset نمودن يا خاموش کردن يک کامپيوتر يونيکس، که مورد استفاده کاربران ديگري قرار مي گيرد اکيدا" پرهيز نمايد، زيرا در هر لحظه کاربران ديگري نيز از کامپيوتر يونيکسي که ظاهرا" تنها کاربر آن برروي کنسول، شما هستند، از راه دور در حال استفاده مي باشند و يا در پيش زمينه داراي برنامه هاي در حال اجرا هستند.

حساس به بزرگي و کوچکي حروف :
    در يونيکس کليه دستورات تنها با حروف کوچک پذيرفته مي شوند و نام فايل ها و دايرکتوري ها دقيقا" بايد به همان صورت تعريف شده مورد استفاده قرار گيرند. به عبارت ديگر سيستم عامل يونيکس نسبت به حروف کوچک و بزرگ حساس است.

آرگومان ها و سوييچ هاي دستورات :
    در سيستم يونيکس، آرماگون ها يا سوييچ هاي يک دستور نمي تواند بلافاصله بعد از آن قرار گيرد و يک فضاي خالي براي دستور و ديگر اجزا لازم مي باشد. به طور مثال در دستور cd.. بين دستور cd و .. نياز به يک فاصله خالي است. ضمن اين که در يونيکس سوييچ ها پس از کاراکتر «-» قرار مي گيرند. لازم به ذکر است که براي استفاده از چند سوييچ به همراه يک دستور 
مي توان به جاي قراردادن «-» قبل از هر سوييچ يک بار آن را نوشته و هر تعداد سوييچ را در ادامه بياوريم.
 
قواعد نامگذاري فايل ها :
    در يونيکس پسوند آنگونه که در MS-DOS تعريف مي شود معني ندارد و طول نام فايل و يا دايرکتوري مي تواند حداکثر تا 255 کاراکتر باشد.

فرآيند پيش زمينه :
    فرآيند پيش زمينه يا background process قابليتي در يونيکس است که اجازه مي دهد برنامه اي به اجراي خود حتي پس از خروج از کامپيوتر (logout) ادامه دهد.
سطوح دسترسي و علائم آن :
    در سيستم يونيکس حداقل سه سطح دسترسي وجود دارد که عبارتند از :
۱- دسترسي صاحب فايل
۲-  دسترسي گروه تعريف شده اي که صاحب فايل در آن گروه قرار دارد
علامت    توصيف
R    قابليت خواندن و کپي کردن
W    قابليت نوشتن و پاک کردن
X    قابليت اجرا کردن فايل يا ورود به دايرکتوري ها
D    نشان دهنده دايرکتوري ها
-    عدم دستيابي به قابليت مورد نظر و يا نشان دهنده فايل
1    بيان کننده پيوند (اشاره گر) فايل به محلي ديگر
۳-  دسترسي کليه افرادي که بر روي آن کامپيوتر داراي حساب مي باشند.

به طور مثال به بررسي سطوح دسترسي در فايل زير مي پردازيم :

-rwxr-xr--      1    ece     www     236     Dec     6    11 : 18 mbox
    همان طور که مشاهده مي گردد در ابتداي خط ۱۰علامت وجود دارد که اولي نشان دهنده دايرکتوري، link يا فايل بودن است (در اينجا يا فايل داريم) و ٩تاي ديگر، در دسته هاي سه تايي به ترتيب مشخص کننده حقوق دسترسي کاربر، گروهي که کاربر در آن تعريف شده و ديگر کاربراني که روي اين کامپيوتر حساب دارندمي باشد. در ادامه از چپ به راست عدد 1 تعداد فايل هايي که داراي محتواي کاملا" يکسان در هر لحظه با اين فايل هستند و يا اصطلاحا"hard link شده اند را نشان مي دهد، ece نام کاربر صاحب فايل و www نام گروهي است که کاربر حقوق دسترسي گروه را به افراد تعريف شده در آن مي تواند اختصاص دهد، بيان مي کند. ۲۳۶حجم فايل برحسب بايت است. نهايتا" زمان آخرين تغييرات محتواي  اين فايل، که نام آن mbox مي باشد، ۶دسامبر در ساعت ۱۱و ۱۸دقيقه بوده است.

شناخت گروه ها و کاربران :
    اطلاعات کليه گروه ها و کاربران به ترتيب در فايل هاي group و passwd در داخل دايرکتوري /etc قرار دارد.

تغيير گروه فايل (chgrp) :
   New _group  file _name (s) Chgrp -r 
    جهت تغيير گروه فايل از دستور chgrp استفاده مي نماييم. لازم به ذکر است که تنها به شرط آن که عضو گروه مربوط باشيد مي توانيد گروه فايل هاي خود را به آن گروه تغيير دهيد.

تغيير صاحب فايل (chown) :
Chown -r new_owner .new_group  file_name(s)
    دستور chown به منظور تغيير صاحب فايل به کار مي رود. خاطر نشان مي کنيم که تنها سرپرست سيستم (کاربر root) مي تواند اين دستور را انجام دهد.

تغيير علائم دسترسي فايل  (chmod) :
    همان طور که گفته شد در يونيکس سه سطح دسترسي داريم. با به کارگيري اين دستور مي توان دسترسي هاي هر کدام از سه دسته را تغيير داد. براي اين کار مي توان از دو روش زير استفاده نمود :

۱- شيوه کاراکتري :
    دراين شيوه شکل کلي زير قابل استفاده است :
Chmod who opration permission file_name
   
 
که در آن آرگومان who با يکي از حروف زير جايگزين مي شود :
صاحب فايل     (user)    u
گروه    (group)    g
کليه کاربران    (other)    o
همه، شامل صاحب فايل، گروه و غيره     (all)    a
   

و آرگومان operation يا عمليات از ليست زير انتخاب مي شود :
اضافه نمودن عمليات    +
حذف نمودن عمليات    -
تعيين صريح دستيابي    =


۲- شيوه عددي :
    روش ديگر براساس عددي است که با هر اجازه دستيابي متناظر است :
اجازه خواندن (و کپي کردن)    4
اجازه نوشتن (و پاک کردن)    2
اجازه اجرا نمودن    1

    با جايگزين نمودن آرماگون هاي تغيير chmod با عدد سه رقمي که ارقام آن از چپ به راست مربوط به صاحب فايل، گروه و عموم هستند و هر رقم حاصل جمع عدد متناظر با اجاره هايي که به آن دسته داده ايم، عمل دستيابي صورت مي پذيرد.
چند علامت در تعيين محل فايل و دايرکتوري ها :
    براي انجام عملياتي در مسير جاري از علامت «-»  استفاده مي شود. براي انجام عملياتي براي دايرکتوري قبلي از علامت «..» استفاده مي گردد. براي مثال براي انتقال اطلاعات از روي فلاپي بر روي مسير جاري مي نويسيم :
mv  a:*  .
و يا براي گرفتن ليست از دايرکتوري قبلي مي توان از دستور زير استفاده کرد :
1s ..

صفحات راهنماي يونيکس :
    جهت استفاده از راهنماي يونيکس در مورد يک دستور خاص از دستور زير استفاده کنيد. حرکت بين صفحات راهنما به وسيله spacebar و b و خروج از راهنما با استفاده از کليد q امکانپذير است.
نام دستور   man
همچنين براي نمايش خلاصه اي از نحوه به کارگيري يک دستور خاص مي توانيم به شکل زير عمل کنيم :
-help نام دستور
تغيير رمز عبور :
    براي تغيير رمز عبور از دستور passwd استفاده مي شود.

دستور cd :
    از اين دستور به منظور وارد شدن به يک مسير خاص و يا خروج از همه زيرشاخه ها و يا آخرين زيرشاخه به شکل هاي زير استفاده مي شود :

رفتن به يک آدرس خاص    مسير مورد نظر cd
خارج شده از زيرشاخه فعال    cd ..
خارج شدن از همه شاخه ها و زيرشاخه ها و بازگشت به root    \cd    و يا cd

دستور 1s :
    از اين دستور جهت تهيه ليستي از فايل ها و دايرکتوري ها استفاده مي گردد. برخي از سوييچ هايي که همراه اين دستور کار مي روند عبارتند از :
f : اطلاعات در مورد نوع فايل مي دهد. به اين ترتيب که در انتهاي دايرکتوري ها/، در انتهاي فايل هاي اجرايي * و در انتهاي لينک ها @ قرار مي دهد.
1 : يک فهرست طولاني شامل اندازه فايل، صاحب آن، نوع دسترسي و ... توليد مي کند.
a : تمام فايل ها،از جمله فايل هاي مخفي را نشان مي دهد. (نام فايل هايي مخفي با "." شروع مي شود.
c : نام فايل ها را به صورت ستوني مرتب مي کند.
x : نام فايل ها را به صورت سطري مرتب مي کند.
t : فايل ها را براساس تاريخ آخرين تغيير مرتب مي کند.
u : فايل ها را براساس تاريخ آخرين دسترسي مرتب مي نمايد.
دستور cp :
از اين دستور جهت کپي کردن فايل ها و دايرکتوري ها از يک مسير در مسير ديگر استفاده مي شود :
 مسير مقصد    ميسر مبدأ  cp
 مسير مقصد اين دستور با علامت نقطه           cp    a:tkol0627.180    .  : مثال
       بدين معناست که در همين مسير جاري کپي مي گردد.
    اگر سوييچ i به همراه اين دستور مورد استفاده قرار گيرد قبل از انجام هر عمل کپي بايد اين عمل توسط کاربر تأييد شود و در صورت استفاده از سوييچ r همراه با اين دستور تمام فايل ها و زيرشاخه هاي موجود در شاخه مبدأ در مقصد کپي مي شوند.

دستور mv :
    فايل ها و دايرکتوري ها را از يک مسير به مسير ديگري منتقل مي کند، همچنين براي تغيير نام يک فايل از اين دستور استفاده مي شود.
        مسير مقصد     مسير مبدأ    mv
اين دستور جهت تغيير نام فايل        Mv   trans75.233   transw.txt  : مثال
     استفاده مي گردد.

دستور rm :
    جهت حذف فايل ها و دايرکتوري ها از اين دستور استفاده مي شود. لازم به ذکر است که براي حذف دايرکتوري خالي بايد از دستور rmdir استفاده نمود. اين نکته را نيز در نظر داشته باشيد که دايرکتوري جاري را نمي توان حذف کرد. سوييچ هاي پرکاربردي که همراه اين دستور به کار مي روند عبارتند از :
i : قبل از حذف فايل يا دايرکتوري از کاربر تأييد مي گيرد.
r : تمام فايل ها و دايرکتوري موجود در شاخه انتخابي را حذف مي کند.
f : در صورتي که دستور rm طوري تعريف شده باشد که همواره بايد براي استفاده از آن توسط کاربر عمل حذف، تأييد مي گردد، اين سوييچ آن را خنثي مي کند.
مسير و نام فايل يا دايرکتوري    rm
دستور more و less :
    محتويات فايل ها را به صورت صفحه به صفحه نمايش مي دهد. با کليدهاي spacebar و b به ترتيب يک صفحه به جلو با يک صفحه به عقب مي رويم و براي قطع نمايش محتواي فايل از کليد q استفاده مي کنيم.
مسير و نام فايل    more
    دستور less مشابه دستور more است با اين تفاوت که امکان استفاده از کليدهاي جهت نما را جهت حرکت خط به خط در محتواي فايل مي دهد.
دستور cat :    
    از اين دستور جهت نمايش محتويات يک فايل، ايجاد فايل و يا سر هم ساختن چند فايل استفاده مي شود.
۱- اين دستور محتواي فايل را روي صفحه نمايش نشان مي دهد.
مسير و نام فايل   cat
 
۲- اين دستور جهت ساخت فايل جديدي مورد استفاده قرار مي گيرد. پس از اينتر کردن اين دستور، سيستم منتظر ورود اطلاعات (محتويات) فايل مي ماند. در پايان وارد کردن اطلاعات جهت ذخيره فايل بايد کليد crr1+d را بزنيد.
       مسير و نام فايل      cat
۳- جهت ادغام محتويات دو فايل با هم از دستور زير استفغاده مي کنيم.
نام فايل جديد (فايل ادغامي)   نام فايل دوم    نام فايل اول   cat
دستور grep :
    با استفاده از اين دستور مي توان يک عبارت يا جمله را در محتويات يک يا چند فايل مورد جستجو قرار داد. قابل ذکر است در صورتي که بخواهيد عمل جستجو بدون در نظرگرفتن کوچک يا بزرگ بودن حروف انجام گيرد اين دستور را با سوييچ i به کار ببريد.
نام فايل هاي مورد جستجو، عبارت مورد جستجو،  grep  -i
دستور pwd :
    از اين دستور جهت نمايش مسير جاري (دايرکتوري فعال) استفاده مي شود.

دستور chfn و finger :
    از دستور chfn براي تغيير اطلاعات کاربر، از قبيل نام و نام خانوادگي، شماره تلفن و ساعت حضور در محل کار و ... استفاده مي شود. اين اطلاعات با اجراي دستور finger توسط کاربران ديگر کاربران قابل مشاهده مي باشد.
          finger -1 username@hostame

دستور who و rwho :
    دستور who ويا معادل آن دستور w کاربراني که برروي سيستم وارد شده و در حال استفاده از منابع هستند را نمايش مي دهد. براي نمايش کاربران فعال در ديگر ميزبان هاي مرتبط، از دستور rwho استفاده مي شود. دستور last ليستي از آخرين کاربراني که از سيستم استفاده کرده اند را نمايش مي دهد. دراين دستور number تعداد کاربراني که مي خواهيم اطلاعات مربوط به آنها را به دست آوريم تعيين مي کند.
last -number -h  hostname username

دستور clear :
    براي پاک کردن صفحه نمايش از اين دستور استفاده مي شود.
دستور du :
    اين دستور فضاي اشغال شده توسط يک فايل يا دايرکتوري و کليه دايرکتوري هاي زيرين آن را بر حسب کيلوبايت نمايش مي دهد. البته اين اطلاعات توسط دستور 1s -1 نيز به دست مي آيد.
نام فايل يا دايرکتوري   du
دستور find :
    از اين دستور جهت جستجوي فايل ها در يک مسير خاص استفاده مي شود. قابل ذکر است در صورتي که بخواهيم اين دستور نسبت به حروف کوچک و بزرگ نام فايل نباشد از iname به جاي name بايد استفاده نمود.
نام فايل مورد جستجو  -name مسير جستجو find
دستور In :
    به منم اسن دستور مي توان يک hard link ايجاد کرد. به اين ترتيب مي توان از يک فايل نمونه هاي مجزايي را ايجاد که تغييذ در محتواي هر يک باعث تغيير در ساير فايل ها نيز مي گردد. اما حذف يکي تأثيري روي ساير فايل ها ندارد. کاربرد اين دستور در زماني است که افراد يک گروه بخواهند بر روي تهيه يک گزارش يا راهنما با يکديگر همکاري کنند و هريک بخشي از تهيه فايل را عهده دار باشد.
نام فايل جديد     نام فايل    In
    همچنين درصورتي که کاربر به طور مکرر با يک مسير خاص کار مي کند به کمک اين دستور مي تواند معادل يک کلمه اي را براي يک مسير طولاني از شاخه ها و زيرشاخه ها تعريف کند.
معادل يک کلمه اي مسير/مسير اصلي/In  -s
دستور date :
    براي نمايش تاريخ و زمان سيستم از اين دستور استفاده نماييد.

دستور df :
به کمک اين دستور فايل سيستم و کل فاي آزاد آن نمايش داده مي شود. اين نکته قابل ذکر است که در يونيکس ابزاري به نام NFS وجود دارد که اجازه مي دهد تا هارد ديسک کامپيوترهاي ديگر مانند هاردديسک کامپيوتر اصلي در دسترس باشند.
ستورات 1pr m و 1pq و lpr :
    از دستور 1pr جهت چاپ يک فايل استفاده مي شود. معمولا" قبل از چاپ فايل اصلي در اولين برگ اطلاعات header فايل شامل نام کاربر، تعداد طفحات فايل، تاريخ و ... چاپ مي شود که براي جلوگيري از اين عمل از سوييچ –h استفاده مي نماييم.
    جهت مطلع شدن از فايل هايي که در صف چاپگر قرار گرفته اند از دستور 1pq استفاده مي کنيم.
براي لغو چاپ يک فايل که در صف قرار دارد پس از اجراي دستور 1pq و به دست آوردن id فايل مورد نظر از دستور 1prm  id استفاده مي نماييم.

دستور ps :
    با استفاده از اين دستور مي توان فرآيندهاي در حال انجام را مشاهده نمود.

دستور rlogin :
    اين دستور جهت ورود از راه دور به ميزباني ديگر به کار مي رود. در پاسخ اين دستور ميزبان طرف مقابل درخواست رمز عبور مي نمايد.
rlogin   hostname  -1 username

دستور alias :
    از اين دستور براي معادل نمودن يک عبارت با يک دستور (معمولا" طولاني) استفاده مي گردد.
"عبارت جايگزين دستور" = دستور  alias
دستور tar :
    tar ابزاري است که با آن مي توان از فايل ها و دايرکتوري ها نسخه پشتيبان (back up) تهيه کرد و يا چندين فايل و دايرکتوري را جهت ارسال راحت تر برروي شبکه در درون يک فايل جا داد. tar از معدود دستوراتي است که تايپ "-" قبل از سوييچ هاي آن ضروري نمي باشد. لازم به ذکر است که دستور tar هيچ گونه فشرده سازي برروي فايل انجام نمي دهد. برخي سوييچ هاي پرکاربرد اين دستور عبارتند از :
v : وضعيت انجام کار را برروي صفحه نمايش مي دهد.
f : تقريبا" در کليه استفاده هاي معمول وجود اين سوييچ ضروري است.
c : جهت ايجاد آرشيو به کار مي رود.
x : جهت بازيابي محتويات فايل به کار مي رود.
u : به منظور اعمال تغييرات انجام شده در فايل ها و دايرکتوري ها بر روي آرشيو قبلي به کار مي رود.
t : نمايش درون آرشيو
M : به منظور ايجاد يا بازيابي آرشيو به نحوي که برروي چندين ديسکت قابل دستيابي باشد مورد استفاده قرار مي گيرد.
z : قبل از عمل tar تک تک فايل ها را با gzip فشرده مي سازد.

 


منابع :


طراحی سایت : سایت سازان