میهن داکیومنت                میهن داکیومنت                      میهن داکیومنت              میهن داکیومنت

مرکز دانلود پایان نامه ، پروژه ، روش تحقیق ، مقاله 


میهن داک - میهن داکیومنت

مقاله روانشناسي پرورشي شاخه اي


کد محصول : 10001680 نوع فایل : word تعداد صفحات : 23 صفحه قیمت محصول : رایگان تعداد بازدید 275

دانلودرایگان فایل رمز فایل : m1d1680

فهرست مطالب و صفحات نخست


روانشناسي پرورشي شاخه اي

تعريف و موضوع روانشناسي پرورشي
روانشناسي پرورشي شاخه اي از علم روانشناسي است كه هدف آن كمك به پرورشكاران در برخورد درست با مسائل پرورشي است. روانشناسي يكي از شاخه هاي علوم تجربي است كه مانند ديگر اعضاي خانواده علوم تجربي يافته هايش را از راه مشاهده كسب مي كند. روانشناسي را به عنوان علم مطالعه رفتار و فرآيندهاي شناختي و ذهني زيربناي رفتار تعريف كرده اند.
پرورش به جريان يا فرآيندي منظم و مستمر گفته مي شود كه هدف آن هدايت رشد جسماني و رواني، يا به طور كلي هدايت رشد همه جانبه شخصيت پرورش يابندگان در جهت كسب و درك معارف بشري و هنجارهاي مورد پذيرش جامعه و نيز كمك به شكوفا شدن استعدادهاي آنان است. كارآموزي به دوره هاي كوتاه مدت با هدف ايجاد و گسترش مهارتهاي خاص گفته مي شود. بنابراين ، در قياس با پرورش كه هدفهاي بسيار كلي و جامع دارد، هدفهاي كارآموزي جزيي تر و دقيق ترند.
آموزش به فعاليتهايي گفته مي شود كه به منظور آسان كردن يادگيري از سوي آموزگار يا معلم طرح ريزي مي شود و بين آموزگار و يك يا چند يادگيرنده به صورت كنش متقابل جريان مي يابد.
يادگيري فرآيند ايجاد تغيير نسبتاً پايدار در رفتار يا توان رفتاري است كه از تجربه ناشي مي شود و نمي توان آن را به حالتهاي موقتي بدن مانند آنچه بر اثر بيماري، خستگي، يا داروها ايجاد مي شود نسبت داد. در مقايسه تعريفهاي آموزش و يادگيري با يكديگر مي توان اين گونه نتيجه گرفت كه يادگيري هدف و آموزش وسيله رسيدن به اين هدف است.
در جديدترين تعريف روانشناسي پرورشي و تعريفي كه بيشتر از بقيه مورد پذيرش صاحب نظران قرار گرفته است روانشناسي پرورشي يكي از شاخه هاي مستقل علم روانشناسي به حساب آمده كه داراي روشها و نظريه هاي خاص خودش است. موضوعات اصلي روانشناسي پرورشي يادگيري آموزشگاهي و آموزش هستند.
الگوي عمومي آموزش معرف فعاليتهاي اصلي معلم در تداركات و كاربست فعاليتهاي آموزشي است. اين الگو شامل چهار مرحله زير است:
مرحله‌1: پيش از عمل آموزش، انتخاب و تدوين هدفهاي آموزشي، تعيين‌ويژگي‌هاي ورودي يادگيرندگان، سنجش آغازين، و در صورت لزوم اجراي آموزش ترميمي.
مرحله 2: پيش از عمل آموزشي و ضمن آن، مراجعه به روانشناسي يادگيري و انگيزش و استفاده از آن براي بهبود فرآيند ياديگري- آموزش.
مرحله 3: عمل آموزش، انتخاب و كاربست روشها و فنون مناسب آموزشي.
مرحله 4: پس از عمل آموزش، تهيه و اجراي روشهاي مناسب ارزشيابي از ميزان يادگيري يادگيرندگان.
هدفهاي كلي يا غايتهاي پرورشي معمولاً با توجه به طرح هفت مرحله‌ اي
«رالف تايلر»‌انتخاب مي‌شوند.در اين طرح سه منبع انتخاب هدف با عنوانهاي دانش‌آموز، جامعه، و موضوع درسي و دو ملاك گزينش هدف با نامهاي فلسفه و روانشناسي پرورشي وجود دارند. پس از گزينش و تدوين هدفهاي كلي يا غايتهاي پرورشي بايد آنها را با استفاده از روش پيشنهادي از جمله روش ميگر به نام تحليل غايت به هدفهاي دقيق آموزشي تبديل كرد. غايتهاي پرورشي بياناتي هستند كلي و غايي كه قصد و منظور نهادهاي پرورشي يك جامعه را نشان مي دهند. در مقابل، هدفهاي آموزشي قصد و منظور معلم را از آموزش مطالب درسي به نحوي دقيق و مشخص نشان مي دهند.
رابرت ميگر پيشنهاد مي كند كه معلم در نوشتن هدفهاي آموزشي خود آنها را به صورت رفتاري يعني در قالب عملكردها و رفتارهاي قابل مشاهده و قابل اندازه گيري يادگيرنده بنويسد. او همچنين مي گويد در بيان اين نوع هدفهاي رفتاري بهتر است هم شرايط يا موقعيتهاي عملكرد و هم ملاكهاي ارزشيابي از عملكرد منظور شوند. به اين گونه هدفهاي آموزشي، هدفهاي رفتاري كامل گفته مي شود.
علاوه بر ميگر، نورمن گرانلاند نيز براي تهيه هدفهاي آموزشي روش ويژه اي را پيشنهاد داده است. او گفته است ابتدا هدفها را به صورت نسبتاً كلي و غير رفتاري بنويسيد. بعد با فهرست كردن نمونه رفتارهايي كه نشان مي دهند يادگيرنده به هدف مورد نظر رسيده است هدفهاي دقيق را مشخص كنيد.
گانيه، بريگز، و ويگر نيز براي نوشتن هدفهاي دقيق آموزشي ‌روشي را پيشنهاد داده‌اند كه شامل پنج قسمت زير است:1- عملي كه يادگيرنده بايد انجام دهد؛ 2- مفعول يا موضوع اين عمل؛ 3- موقعيتي كه در آن اين عمل بايد انجام شود؛ 4- ابزارهاي انجام عمل يا موانع موجود بر سر راه آن؛ و 5- صلاحيت يا قابليتي كه قرار است آموخته شود.
هدفهاي آموزشي داراي انواع مختلف هستند: پاياني يا نهايي ، واسطه اي يا بين راه، و ورودي. هدفهاي پاياني يا نهايي به خودي خود داراي ارزش اند، هدفهاي واسطه اي يا بين راه به خودي خود ارزشمند نيستند و تنها به اين سبب كه يادگيرنده را در رسيدن به هدفهاي نهايي كمك مي كنند مفيدند. هدفهاي ورودي كه به آنها رفتارهاي ورودي نيز گفته مي شود به اطلاعات و مهارت هاي قبلي يادگيرنده كه براي يادگيري محتوا و هدفهاي درس تازه پيش نياز به حساب مي آيند گفته مي شود.
علاوه بر سه نوع بالا، دو نوع ديگر هدف آموزشي با نام هدفهاي فرآيندي و هدفهاي فرآورده اي وجود دارند. هدف فرآيندي به كوششها و فعاليتهايي گفته مي شود كه يادگيرنده براي رسيدن به هدفهاي فرآورده اي انجام مي دهد، و هدف فرآورده اي به بازده يا نتايج اين كوششها اشاره مي كند.
هدف آموزشي دقيق يا هدف آموزشي رفتاري داراي فوايد زيادي است كه مي توان آنها را به گونه زير خلاصه كرد:
1- كار طرح و اجراي آموزش را براي معلم آسان مي كند.
2- معلم را در انتخاب روشهاي مناسب مدد مي رساند.
3- كار امتحان و ارزشيابي معلم را سهولت مي بخشد.
4- به يادگيرنده در انتخاب نوع فعاليتها و كوششهاي خود كمك مي كند.
5- به مسئولان پرورشي و معلمان كمك مي كند تا اثربخشي كارشان را نشان دهند.
درباره استفاده از هدفهاي آموزشي رفتاري، در ميان صاحب نظران اختلاف عقيده وجود دارد. با اين حال، راي اكثريت آنان و نتايج بيشتر پژوهشها نشان دهنده اين است كه كاربرد اين گونه هدفها نمي تواند خالي از فايده باشد.
طبقه بندي هدفهاي آموزشي
طبقه بندي هدفهاي آموزشي، مانند طبقه بندي ‌هاي مورد استفاده در علم زيست‌شناسي، به منظور سازمان دادن و نظم و ترتيب بخشيدن به موضوعهاي مورد مطالعه روانشناسان پرورشي و ديگر صاحب نظران آموزشي به وجود آمده است. طبقه بندي هدفهاي آموزشي معروف به طبقه بندي بلوم شامل سه حوزه يا حيطه با نامهاي شناختي، عاطفي، و رواني – حركتي است. حوزه شناختي به جريانهايي كه با فعاليتهاي ذهني و فكري سروكار دارند مربوط مي شود؛ حوزه عاطفي به علاقه، نگرش، و ارزش گذاري مربوط است؛ و حوزه رواني – حركتي به زمينه مهارتهاي حرتي يا فعاليتهاي بدني ارتباط دارد.
طبقه بندي حوزه شناختي داراي شش طبقه اصلي دانش، فهميدن، كار بستن، تحليل، تركيب، و ارزشيابي است. طبقه بندي حوزه عاطفي شامل پنج طبقه اصلي دريافت كردن (توجه كردن)، پاسخ دادن، ارزش گذاردن، سازمان دادن، و شخصيت پذيرفتن است. طبقه بندي حوزه رواني– حركتي كيبلر و همكاران شامل چهار طبقه به شرح زير است: حركات كلي بدني، حركات هماهنگ ظريف، رفتارهاي ارتباطي غيركلامي، و ارتباط كلامي، طبقه بندي حوزه رواني – حركتي سيمپسون داراي هفت طبقه با عنوانهاي زير است: ادراك ، آمايه، پاسخ هدايت شده، مكانيسم، پاسخ پيچيده آشكار، انطباق ، و ابتكار، علاوه بر طبقه بندي حوزه هاي سه گانه بالا، گانيه نيز طبقه بندي ديگري از شكلهاي و انواع يادگيري به دست داده است. در اين طبقه بندي ابتدا شكلهاي اساسي يادگيري در چهار دسته يادگيري علامتي ، يادگيري محرك- پاسخ، يادگيري زنجيره سازي، و تداعي كلامي بسته بندي شده اند. علاوه بر اين ، بازده هاي يادگيري نيز در پنج طبقه به نحو زير تقسيم بندي شده اند. مهارتهاي ذهني شامل يادگيري تميز دادن، يادگيري مفهوم، يادگيري قاعده، و يادگيري قاعده سطح بالاتر؛  راهبردهاي شناختي، يعني روشهايي كه به وسيله آنها يادگيرنده اطلاعات را ذخيره مي كند و آنها را مورد استفاده قرار مي دهد؛  اطلاعات كلامي، يعني دانش هاي مختلف؛  مهارتهاي حركتي، يعني فعاليت هاي بدني؛  نگرشها، يعني تمايلات مختلف.

ويژگيهاي ورودي يادگيرندگان
ويژگيهاي ورودي يادگيرندگان عبارت اند از ويژگيها يا رفتارهاي ورودي شناختي، ويژگيهاي ورودي رواني- حركتي، و ويژگيهاي ورودي عاطفي. رفتارهاي ورودي شناختي دانش و مهارتهاي شناختي پيش نياز درسهاي مختلف را شامل مي شوند؛ رفتارهاي ورودي رواني- حركتي آمادگيها و مهارتهاي بدني فرد را در بر مي گيرند؛ و ويژگيهاي ورودي عاطفي به علاقه ها و انگيزه هاي يادگيرنده در رابطه با يادگيري موضوعهاي مختلف اشاره مي كنند؛ از آنجا كه اكثريت درسهاي آموزشگاهي ماهيت شناختي دارند، رفتارهاي ورودي شناختي بيشتر از دو ويژگي ديگر داراي اهميت اند.
براي تهيه رفتارهاي ورودي يا پيش نيازهاي يك درس، از روش تحليل تكليف استفاده مي شود. تحليل تكليف به فعاليتي گفته مي شود كه از طريق آن مهارتها، دانشها، و اطلاعات سطح پايين كه يادگيرنده بايد در اختيار داشته باشد تا بتواند به يك هدف آموزشي تازه دست يابد تعيين مي شود.
سنجش آغازين يا ارزشيابي آغازين به دو منظور مختلف انجام مي شود. يكي از اين دو منظور سنجش پيش نيازهاي درس جديد و منظور ديگر سنجش ميزان دانش و مهارتهاي يادگيرنده از هدفها و محتواي درس جديد است. مورد اول را آزمون آمادگي يا آزمون رفتارهاي ورودي، و مورد دوم را آزمون جا يابي يا پيش آزمون مي نامند.
پس از اجراي سنجش آغازين، معلم بايد به جبران كم و كسرهاي يادگيريهاي پيشين يادگيرندگان اقدام نمايد. براي اين منظور روشهاي مختلفي وجود دارد كه معلم مي تواند از آنها بهره بگيرد. معلم هر روشي را كه بر مي گزيند بايد اطمينان حاصل كند كه پيش از شروع به آموزش يك درس تازه يادگيرندگان بر تمام پيش نيازهاي آن مسلط اند.
سبك يادگيري به چگونگي يادگيري افراد اشاره مي كند و به صورت راههاي شخصي كه در آن افراد اطلاعات را در جريان يادگيري درك و فهم مي نمايند گفته مي‌شود. همچنين سبك يادگيري به باورها، رجحانها، و رفتارهايي كه در جريان يادگيري به وسيله افراد مورد استفاده قرار مي گيرند در برمي گيرد. سبكهاي يادگيري به سه دسته عمده تقسيم مي شوند. سبك شناختي يادگيري كه به نحوه ادراك، كسب اطلاعات، وحل مسئله توسط يادگيرنده مربوط مي شود. سبك عاطفي يادگيري كه در برگيرنده شخصيت و ويژگيهاي هيجاني يادگيرنده است. و بالاخره  سبك فيزيولوژيكي كه شامل واكنش فرد به محيط و شرايط فيزيكي است.
ما در اين فصل، علاوه بر سبك هاي مختلف يادگيري، سبكهاي تفكر را نيز معرفي كرده ايم. سبك تفكر به عنوان طريقي كه فرد مي انديشد تعريف شده است. سبكهاي اصلي تفكر عبارتند از: قانون گذارانه، اجرايي، و قضايي.
نظريه هاي رشد شناختي پياژه ، ويگوتسكي و برونر
طبق نظريه پياژه، كودكان جهان هستي را متفاوت از بزرگسالان مي بينند. در اين نظريه گفته شده است كه كودكان از راه تجربه مستقيم با محيط پيراموني به درك و فهم امور مي‌پردازند. رشد شناختي از راه سازگاري(جذب و انطباق) و سازمان (طرحواره‌هاي ذهني) شكل مي‌گيرد.سازگاري جنبه برخورد و سازش با محيط است. سازمان به نظام‌مندي شناخت و ايجاد طرحواره هاي ذهني گفته مي شود.
از ويژگيهاي مهم نظريه پياژه مراحل رشد آن است. در اين نظريه چهار مرحله اصلي رشد يعني حسي- حركتي، پيش عملياتي، عمليات محسوس، و عمليات صوري يا انتزاعي توصيف شده اند.
در مرحله حسي- حركتي كودك جهان را از راه حواس و فعاليتهاي حركتي كشف مي كند. در مرحله پيش عملياتي به تدريج تفكر نمادين ظاهر مي شود. در دوره عمليات محسوس كودكان به طور كاملاً منطقي مي انديشند، اما برحسب امور عيني و محسوس نه انتزاعي و مجرد. آنها در اين مرحله همچنين اصول بقا يا نگهداري، بازگشت پذيري، طبقه بندي و رديف كردن را درك مي كنند. در آخرين مرحله رشد شناختي پياژه، يعني مرحله عمليات صوري،نوجوان مي تواند استدلال فرضيه اي- قياسي داشته باشد و به آنچه موجود نيست بينديشد.
در نظريه رشد ذهني ويگوتسكي بر تعامل ميان عوامل تاريخي ، فرهنگي و اجتماعي تاكيد شده است. در اين نظريه كاركردهاي ذهني به دو دسته كاركردهاي نخستين ذهني و كاركردهاي عالي ذهني تقسيم شده اند، و نقش گفتار خصوصي در هدايت و كنترل تفكر مورد تاكيد قرار گرفته است. يكي ديگر از مفاهيم عمده نظريه ويگوتسكي مفهوم منطقه تقريبي رشد است. طبق اين مفهوم، كودكان در موقعيتهاي چالش انگيز و به كمك بزرگسالان مي تواند توانايي فكري خودشان را رشد دهند.
در نظريه برونر تاكيد اساسي بر فرآيند تفكر است. مانند نظريه پياژه، در نظريه برونر نيز اين مطلب كه چگونه كودكان اطلاعات مربوط به جهان هستي را به رمز در مي آورند و آن را سازمان مي دهند و در ذهن خود ذخيره مي كنند مورد توجه واقع شده است. مراحل رشد ذهني در نظريه برونر شامل مرحله حركتي، مرحله تصويري، و مرحله نمادي است. در مرحله حركتي كودكان رويدادهايي را كه تجربه مي نمايند به صورت پاسخهاي حركتي يا عملي باز نمايي مي كنند. در مرحله بازنمايي تصويري يا تجسمي كودكان رويدادهاي زندگي خود را به صورت تصاوير ذهني حفظ مي كنند. و در مرحله نمادي كودك به كسب يك نظام نمادي كه عمده ترين آنها زبان است نائل مي آيد. برونر معتقد است كه مراحل سه گانه رشد به طور متوالي رخ مي دهند. اما اين بدان معنا نيست كه در هر مرحله از رشد شناختي تنها از يكي از سبكهاي فكري استفاده مي شود.
نظريه خبر پردازي يادگيري
نظريه خبرپردازي يادگيري فرآيندهاي يادگيري، به ياد سپاري و يادآوري را مورد بحث و بررسي قرار مي دهد. در اين نظريه، نظام ياد به سه مرحله اصلي حافظه حسي، حافظه كوتامه مدت و حافظه دراز مدت تقسيم شده. ابتدا محركهاي محيطي به وسيله گيرنده هاي حسي دريافت مي شوند و وارد حافظه حسي مي گردند. بعد اطلاعاتي كه به حافظه حسي وارد شده اند اگر مورد دقت يا توجه قرار بگيرند وارد حافظه كوتاه مدت مي شوند. سپس اطلاعات وارد شده به حافظه كوتاه مدت در ارتباط با اطلاعات قبلي موجود در حافظه دراز مدت رمزگرداني شده، به اين حافظه وارد مي شوند و جزو آموخته هاي فرد در مي آيند.
گنجايش حافظه حسي تقريباً نامحدود است، اما مدت زمان ذخيره سازي اطلاعات در اين حافظه بسيار كوتاه (ا تا 3 ثانيه) است. در اين حافظه اطلاعات دقيقاً مطابق با محركهاي حسي ذخيره مي شوند در حافظه كوتاه مدت يا حافظه فعال، اطلاعات معمولاً به شكل صوتي يا شنيداري رمزگرداني مي شوند، هر چند كه ممكن است از رمزهاي ديگري نيز مانند رمز ديداري يا معنايي استفاده شود.
مدت زمان ذخيره سازي اطلاعات در حافظه كوتاه مدت 15 تا 30 ثانيه است. گنجايش اين حافظه محدود است و با ارقام 2 7 ماده يا قطعه مشخص شده است. وقتي كه اين گنجايش پر مي شود، يك ماده يا اطلاع جديد تنها زماني مي تواند وارد حافظه كوتاه مدت شود كه جانشين يك ماده پيشين گردد. فايده مهم حافظه كوتاه مدت اين است كه به ما كمك مي كند تا اطلاعات را براي مدتي كه به منظور درك معني دسته اي از كلمات، حل مسائل، يا تصميم گيري لازم است، در اختيار داشته باشيم. پس از رفع نيازهاي آني، اطلاعات موجود در حافظه كوتاه مدت به سرعت محو مي شوند.
اطلاعات به كمك سه فرآيند شناختي عمده با نامهاي تكرار يا مرور، بسط يا گسترش و سازمان دهي به حافظه دراز مدت انتقال مي يابند. وقتي كه مطلبي از حافظه كوتاه مدت وارد حافظه دراز مدت شد، گفته مي شود كه آن مطلب ياد گرفته شده است. هم گنجايش حافظه دراز مدت و هم مدت زمان حفظ اطلاعات در اين حافظه نامحدود است. چندين نظريه براي فراموشي اطلاعات از حافظه دراز مدت ذكر شده كه عبارت اند از سركوبي اطلاعات، تداخل اطلاعات و مشكلات بازيابي اطلاعات. از ميان اين عوامل مشكلات بازيابي مهمترين عامل به حساب آمده است. گفته شده اطلاعاتي كه فرد قادر به يادآوري آنها نيست در حافظه موجودند، اما او نمي توان سرنخ بازيابي آنها را پيدا كند. وقتي كه اطلاعات در حافظه دراز مدت سازمان يافته باشند، نارسايي بازيابي كمتر است و شخص آنها را آسان تر به ياد مي آورد. اين حافظه از سه جزء حافظه رويدادي، حافظه معنايي و حافظه روندي تشكيل مي شود.
روشهاي آموزش مستقيم و غيرمستقيم
روش سخنراني از دير باز روش معمول آموزشي معلمان سراسر جهان بوده است. در اين روش فعاليت اصلي كلاس درس بر عهده خود معلم است و اكثريت اين فعاليتها جنبه كلامي دارد. در استفاده از اين روش آموزشي، چند نكته توصيه شده است:
1- هدفهاي آموزشي را در اختيار يادگيرندگان قرار بدهيد و آنان را براي يادگيري اين هدفها آماده كنيد. 2- از پيش سازمان دهنده ها استفاده كنيد. 3- مطالب را همراه با توضيح ارائه دهيد.4- شور و شوق و تحرك داشته باشيد. 5- هنگام آموزش سوال بپرسيد. 6- از يادگيرندگان بخواهيد تا از توضيحات شما يادداشت تهيه كنند.
بهتر است از روش سخنراني زماني استفاده كنيد كه: 1- هدف اصلي آموزش انتقال معلومات است؛ 2- مطالب سخنراني به طريق ديگري در دسترس يادگيرندگان قرار ندارند؛ 3- مطالب پراكنده اند و معلم بايد آنها را مرتب كند و سازمان دهد و در اختيار يادگيرندگان بگذارد، 4- وقتي كه نگهداري مطالب در حافظه براي مدتي طولاني ضرورت ندارد، و 5- زماني كه معلم مي خواهد يادگيرندگان را راهنمايي كند و راهنمايي هايي در اختيار آنان قرار دهد تا براي يادگيري از طريق روشهاي ديگر آماده شوند.
در روش بحث گروهي ، به خلاف روش سخنراني، دانش آموزان يا دانشجويان به طور فعال در فعاليت كلاسي شركت مي كنند و فعاليت اصلي را آنان برعهده مي گيرند. آموزش با روش بحث گروهي داراي مراحل زير است: 1- انتخاب موضوع بحث،
2- يافتن زمينه مشترك براي بحث، 3- بيان هدفهاي آموزشي و محدوده زماني،
4- ترتيب نشستن افراد در جلسه بحث گروهي و5- هدايت جريان بحث.
نتايج پژوهشهايي كه اثربخشي روشهاي سخنراني و بحث گروهي را با هم مقايسه كرده نشان داده اند كه از لحاظ يادگيري فوري اطلاعات بين اين دو روش محسوسي ديده نمي شود و بعضي وقتها روش سخنراني از اين لحاظ بهتر است، اما از لحاظ نگهداري مطالب ياد گرفته شده در حافظه (يادداري) روش بحث گروهي بر روش سخنراني برتري دارد.
روش آموزش اكتشافي را مي توان به صورت رويكردي كه از طريق آن يادگيرندگان با محيط خود به تعامل مي پردازند و در نتيجه آن به فهم يك موضوع مي رسند تعريف كرد. مراحل آموزش براي يادگيري اكتشافي به قرار زيرند: اقدامات پيش از آموزش شامل تعيين قصد يا هدف و انتخاب يك موقعيت مشكل آفرين يا معما برنگيز؛ آموزش دادن درس شامل آماده ساختن يادگيرندگان و توضيح دادن روشهاي اكتشافي، ارائه موقعيت معما برانگيز، جمع آوري اطلاعات يا داده ها و آزمايشگري، فرضيه سازي و توضيح دادن و تحليل فرآيند اكتشاف؛ و اقدامات پس از آموزش شامل ارزشيابي از فعاليتهاي يادگيرندگان و نتايج به دست آمده و دادن نوعي بازخورد به آنان است.
روش اكتشافي هدايت شده حد وسط ميان روش آموزشي مستقيم و روش اكتشافي محض يا روش اكتشافي هدايت نشده است. در اين روش يادگيرنده به اندازه كافي استقلال دارد، اما معلم بر كار او نظارت مي كند  هر جا به كمك نياز داشته باشد او را ياري مي دهد.
ما در نتيجه گيري از مطالب اين فصل گرفته ايم كه انتخاب از ميان روشهاي آموزشي بايد متناسب با موضوع و هدفهاي درس و نيز شخصيت دانش آموزان باشد. بهترين تدبير معلم در كار آموزشي اش اين است كه در همه حال انعطاف پذير عمل كند و در هر زمان روش متناسب با موضوع، هدفها و دانش آموزان خود را مورد استفاده قرار دهد.
آموزش براي يادگيري در حد تسلط
روش آموزش براي يادگيري در حد تسلط يكي از روشهاي آموزش فردي است كه به صورت گروهي اجرا مي شود. در اين روش، موضوع درسي به يك رشته واحد آموزش- يادگيري كه به طور متوالي و به صورت سلسله مراتبي تنظيم مي شوند به دنبال هم قرار مي گيرند و اين واحدها به ترتيب از ساده به پيچيده آموزش داده مي شوند. در آموزش اولين واحد آموزشي، ابتدا موضوع درسي به همه دانش آموزان كلاس به طور گروهي آموزش داده مي شود و از آنان خواسته مي شود تا به انجام تكاليف مربوط به آن واحد بپردازند. پيش از آموزش واحد بعدي، معلم، با اجراي يك آزمون تكويني، از ميزان يادگيري دانش آموزان در واحد آموزشي اول كسب اطلاع مي كند. دانش آموزاني كه در يادگيري هدفهاي آموزشي‌آن واحد به طور كامل موفق نبوده اند(به حد تسلط نرسيده‌اند) كمك اضافي دريافت مي كنند تا در يادگيري آن به حد تسلط برسند، يعني معلم به دادن آموزش اصلاحي يا ترميمي به دانش آموزان ناموفق آن واحد آموزشي اقدام مي كند. بعد با اجراي آزمون تكويني ديگري كه هدفهاي آموزشي همان واحد را مي سنجند از رفع نواقص يادگيري دانش آموزان ناموفق اطمينان حاصل مي كند. به دنبال آن، به آموزش موضوع درسي واحد دوم اقدام مي كند و در اين واحد نيز تدابير اعمال شده در واحد اول را به كار مي بندد. و اين اقدام را براي تمام واحدهاي آموزشي ديگر نيز انجام مي‌دهد. سرانجام با اجراي يك آزمون جامع نهايي يا ارزشيابي تراكمي يادگيريهاي متراكم دانش آموزان در تمامي واحدهاي آموزشي را سنجش مي كند، و به نمره گذاري دانش آموزان مي پردازد.
تفاوت عمده اين روش آموزشي با روشهاي مرسوم آموزشي اين است كه در روش آموزش براي يادگيري در حد تسلط، در طول جريان آموزش و يادگيري يك سلسله واحد درسي، به دانش آموزان كمك مي شود تا مرتباً از نواقص كار خود اطلاع حاصل كنند و در رفع آنها بكوشند، و در يادگيري هدفهاي تمام واحدها به حد تسلط برسند و در درس نمره كامل بگيرند. در اين روش، چون علاوه بر آموزش يكسان گروهي معلم به هنگام ضرورت به دانش آموزان آموزش اصلاحي متناسب با ويژگيهاي اختصاصي آنان هم مي دهد، به تدريج از ميزان اختلاف آنها نسبت به هم كاسته مي شود و در نهايت در يادگيري هدفهاي آموزشي درس بسيار شبيه به هم مي شوند. اما در روش مرسوم آموزش گروهي، از آنجا كه در هر واحد درسي تعدادي از دانش آموزان موفقيت كامل به دست نمي آوردند، در طول زمان، از هم فاصله مي گيرند، به گونه اي كه در پايان آخرين واحد آموزشي تعداد كمي از آنها در يادگيري هدفهاي درس به حد تسلط مي رسند و مابقي در يادگيري كامل هدفها ناموفق مي مانند.
پژوهشهاي انجام شده با روش آموزش براي يادگيري در حد تسلط غالباً بر اثر بخشي اين روش در پيشبرد دانش آموزان، به ويژه دانش آموزان ضعيف، تاكيد كرده اند. با اين حال تعدادي از صاحب نظران به اين سبب كه ممكن است در اين روش پيشرفت دانش‌آموزان ضعيف به بهاي جا ماندن دانش‌آموزان قوي تمام شود به آنان ايراد گرفته‌اند.
آموزش به كمك روشهاي تغيير رفتار
تغيير رفتار به كاربرد مجموعه اي از اصول و فنون يادگيري گفته مي شود كه هدف آن اصلاح رفتار افراد است. در تغيير رفتار فرض بر اين است كه رفتارهاي بهنجار هر دو از اصول روانشناختي مشابهي پيروي مي كنند. هدف تغيير رفتار در چهار دسته خلاصه شده است: 1- روشهاي افزايش نيرومندي رفتارهاي مطلوب موجود، 2- روشهاي ايجاد رفتارهاي مطلوب تازه، 3- روشهاي نگهداري رفتارهاي مطلوب و 4- روشهاي كاهش و حذف رفتارهاي نامطلوب.
روشهاي افزايش نيرومندي رفتارهاي مطلوب موجود شامل دو روش مهم تقويت مثبت و تقويت منفي اند. روشهاي ايجاد رفتارهاي تازه از الگو برداري، شكل دهي؛ زنجيره سازي و محو كردن محرك تشكيل يافته اند. روشهاي نگهداري رفتارهاي مطلوب عبارت اند از برنامه هاي تقويت و رقيق كردن برنامه تقويتي. روشهاي كاهش و حذف رفتارهاي نامطلوب به دو دسته عمده روشهاي مثبت كاهش رفتار و روشهاي منفي كاهش رفتار تقسيم مي شوند. روشهاي مثبت كاهش رفتار چهار روش تقويت تفكيكي رفتارهاي با نرخ كم، تقويت تفكيكي رفتارهاي ديگر، تقويت تفكيكي رفتارهاي ناهمساز و سيري را شامل مي شوند. روشهاي منفي كاهش رفتار عبارت اند از خاموشي محروم كردن از تقويت، جريمه كردن، جبران كردن و تنبيه.
ما در اين فصل روشها و فنون تغيير رفتار بالا را مورد بحث قرار داده ايم. ضمن معرفي هر يك از اين روشها كاربردهاي آموزشي و انضباطي آنها را نيز همواره با مثالهاي عيني و عملي در موقعيتهاي آموزشي و تحصيلي آموزشگاه توضيح داده ايم. روشهاي تغيير و اصلاح رفتار مورد بحث در اين فصل در درجه نخست براي استفاده معلمان و ساير مربيان تدوين شده اند. با اين حال والدين و ساير كساني كه به ترتيب كودكان و نوجوانان سر و كار دارند مي توانند از اين روشها سود ببرند.
آموزش مهارتها و راهبردهاي يادگيري و مطالعه
شناخت و فراشناخت دو مفهوم مكمل يكديگرند. شناخت همان يادگيري و دانستن است، اما فراشناخت به شناخت يا آگاهي يادگيرنده از چگونگي يادگيري خود او گفته مي شود. فراشناخت شامل سه بخش است: 1- دانش مربوط به خود يادگيرنده (مانند رجحانها، علاقه ها، نقاط قوت، نقاط ضعف و عادتهاي مطالعه) ، 2- دانش مربوط به تكليف يادگيري (از جمله اطلاعات مربوط به سطح دشواري تكاليف مختلف ومقدار كوشش مورد نياز براي انجام تكاليف تحصيل) و 3- دانش مربوط به راهبردها يا استراتژيهاي يادگيري و چگونگي استفاده از آنها.
راهبردها يا استراتژيهاي شناختي همان راههاي كسب دانش هستند، اما راهبردهاي يا استرتژيهاي فراشناختي به راههاي نظارت بر راهبردهاي شناختي و هدايت آنها گفته مي‌شوند. يادگيرندگان ماهر به كمك راهبردهاي شناختي به پيشرفت دست مي يابند و با استفاده از راهبردهاي فراشناختي بر راهبردهاي شناختي نظارت مي كنند تا پيشرفت خود را بهبود بخشند.
راهبردهاي شناختي به سه دسته كلي تكرار و مرور، بسط و گسترش معنايي و سازمان دهي تقسيم مي شوند. راهبردهاي فراشناختي نيز از سه دسته راهبردهاي برنامه‌ريزي، كنترل و نظارت و نظم دهي تشكيل مي يابند.
روشهاي آموزش راهبردهاي شناختي و فراشناختي متنوع اند و از ميان آنها مي توان روشهاي زير را نام برد: روش پس ختام يا روش پس خبا، روش مردر، روش آموزش دو  جانبه، روش مطالعه مشاركتي، روش يادگيري مشاركتي و روش پرسيدن دو جانبه.
ارزشيابي
ارزشيابي پيشرفت تحصيلي عبارت است از سنجش عملكرد يادگيرندگان و مقايسه نتايج حاصل با هدفهاي آموزشي از پيش تعيين شده به منظور تصميم گيري در اين باره كه آيا فعاليتهاي آموزشي معلم و كوششهاي يادگيري دانش آموزان يا دانشجويان به نتايج مطلوب انجاميده اند و به چه ميزاني. اندازه گيري فرآيند يا فعاليتي است كه تعيين مي كند يك شخص يا يك شئ چه مقدار از يك ويژگي برخوردار است. آزمون وسيله غيرمستقيم سنجش صفات رواني است كه توسط آن نمونه اي از رفتار معرف يك صف مورد نظر سنجيده مي شود. آزمودن به آن نوع اندازه گيري گفته مي شود كه وسيله اش آزمون است. اگر در اندازه گيري به جاي آزمون يا علاوه بر آزمون وسايل ديگري به كار بروند به آن سنجش گفته مي شود.
در ارزشيابي وابسته به ملاك از يادگيرندگان انتظار مي رود كه به هدفهاي آموزشي معين دست يابند يا به سطح بخصوصي از عملكرد برسند. ارزشيابي وابسته به هنجار، به خلاف ارزشيابي وابسته به ملاك كه در آن از يك ملاك مطلق از پيش تعيين شده استفاده مي شود، به نوعي ملاك نسبي وابسته است.
ارزشيابي آغازين يا سنجش آغازين شامل تعداد سوال درباره رفتارهاي ورودي و تعداد سوال درباره هدفهاي آموزشي درس است. هدف از ارزشيابي تكويني آگاهي يافتن از ميزان و نحوه يادگيري دانش آموزان و دانشجويان براي تعيين نقاط قوت و ضعف يادگيري و مشكلات آموزشي است. اين ارزشيابي در ضمن دوره آموزشي اجرا مي شود. ارزشيابي تشخيصي نيز در ضمن دوره آموزشي به كار مي رود و هدف از اجراي آن تشخيص مشكلات خاص يادگيرندگان است. ارزشيابي تراكمي نهايي وسيله اي است كه به كمك آن مي توان تمامي آموخته هاي متراكم يادگيرندگان را در طول يك دوره تحصيلي تعيين كرد. اين آزمون معمولاً در پايان ترم، سال يا ثلث تحصيلي به كار مي رود.
آزمونها را با توجه به ويژگي مورد اندازه گيري در دو دسته آزمونهاي توانايي (شناختي و روان- حركتي) و آزمونهاي عاطفي تقسيم مي كنند. آزمونهاي توانايي نيز به دو دسته آزمونهاي استعداد و آزمونهاي پيشرفت تحصيلي تقسيم مي شوند. آزمونهاي استعداد آمادگي يادگيرنده براي يادگيريهاي بعدي را مي سنجند. آزمونهاي پيشرفت تحصيلي آموخته هاي قبلي يادگيرنده را مي سنجند. آزمونهاي عاطفي نيز داراي انواع مختلفي هستند كه مهمترين آنها آزمونهاي شخصيت است. تفاوت عمده بين آزمونهاي توانايي و آزمونهاي عاطفي اين است كه در آزمونهاي توانايي حداكثر عملكرد آزمون شونده اندازه گيري مي شود، اما آزمونهاي عاطفي وضع موجود يا شرايط طبيعي آزمون شونده را مي سنجند.
آزمونهاي مختلف را با توجه به چگونگي تهيه آنها و موارد استفاده شان به دو دسته ميزان شده و معلم ساخته تقسيم مي كنند. آزمونهاي ميزان شده آزمونهايي هستند كه با استفاده از نمونه هاي بزرگ آزمون شوندگان و غالباً به وسيله موسسات يا بنگاههاي آزمون سازي دولتي يا خصوصي و به منظور ارزشيابي آموزشي يا ساير مقايسه هاي كلان تهيه مي شوند. آزمونهاي معلم ساخته براي سنجش پيشرفت تحصيلي دانش آموزان به توسط معلمان تهيه و در طول دوره آموزشي يا در پايان آن به اجرا در مي آيند.
طرح ارزشيابي پيشرفت تحصيلي يا جدول مشخصات درس هم شامل بعد محتواي درس و هم در برگيرنده بعد هدفهاي آموزشي است كه در آن هدفهاي آموزشي معلم وارد مي شوند. علاوه بر اينها، در طرح ارزشيابي پيشرفت تحصيلي تعداد و يا درصد كل سوالهاي آزمون و نيز تعداد و يا درصد سوالهايي كه به هر بخش تعلق مي گيرد نوشته مي شود.
 


منابع :


دانلود پایان نامه,خرید پایان نامه,فروش پایان نامه,پایان نامه,آرشیو پایان نامه,پایان نامه عمران,پایان نامه روانشناسی,

پایان نامه حقوق,پایان نامه اقتصاد,پایان نامه برق,پایان نامه معدن, پایان نامه کارشناسی ,پایان نامه صنایع,پایان نامه علوم سیاسی ، پایان نامه کاردانی

طراحی سایت : سایت سازان