میهن داک - میهن داکیومنت

مقاله رفتار جبري چك كردن


کد محصول : 10001762 نوع فایل : word تعداد صفحات : 12 صفحه قیمت محصول : رایگان تعداد بازدید 880

دانلودرایگان فایل رمز فایل : m1d1762

فهرست مطالب و صفحات نخست


رفتار جبري چك كردن

فهرست
عنوان                                 صفحه
مقدمه     1
تعريف وسواس     3
انواع وسواس     3
آداب وارسي يا چك كردن     4
ويژگيهاي افراد داراي اختلال وسواسي جبري     5
علائم    5
ضررهاي رفتار جبري چك كردن     6
عوامل مؤثر در ايجاد وسواس     6
درمان     7
شيوع     8
توصيه به خانواده‌ها     8
منابع     10
 
مقدمه
شما خانة خود را ترك مي‌كنيد وعازم تعطيلات اداري مي‌شويد اما پس از آن كه در صندلي عقب تاكسي آرام گرفتيد ترديدها به ذهن شما هجوممي‌آورند. آيا اجاق گاز را خاموش كرده‌ام آيا درب خانه باز است. سعي مي‌كنيد اين افكار را ناديده بگيريد ولي نمي‌توانيد. به ياد بياوريد كه اجاق گاز را خاموش كرده‌ايد يا درب باز است يا بسته. احساس شك و دو دلي در شما اوج مي‌گيرد در نهايت مغلوب اين افكار مي‌شويد و به رانندة تاكسي مي‌گوييد كه دور بزند او بيرون منتظر مي‌ماند شما بي وقفه اجاق را خاموش و روشن مي‌كنيد و يا از باز بودن درب مطمئن مي‌شويد و هر اندازه كه به اجاق نگاه مي‌كنيد يا درب را باز و بسته مي‌كنيد باز هم هيچ تأثيري ندارد نمي‌توانيد از اين موارد مطمئن شويد و به جاي آن با هر بار وارسي كردن بر ترديد آزار دهندة شما افزوده مي‌شود چشما شما بسته بودن درب و يا خاموش بودن اجاق گاز را مي‌بيند اما در ذهن شما چيزي ثبت نمي‌شود. پس از گذشت دقايقي كه به اندازة ساعت‌ها به نظر مي‌رسد بالاخره با اكراه منزل را ترك مي‌كنيد و به تاكسي باز مي‌گرديد. اما همان طور كه دور مي‌شويد، قصور مي‌كنيد كه در نتيجة بي دقتي شما، خانه آتش گرفته است- در طي سفر افكار وحشتناك مربوط به خاكستر شدن دارايي‌تان ماية عذاب خاطرتان مي‌شود. با وجود تمامي تلاشهايتان نمي‌توانيد اين ترديدها را از ذهن خود دور كنيد. اين نمونه نگاهي اجمالي به افكار فردي دارد كه به گونه‌اي به افكار و خواسته‌هاي غير قابل كنترل اختلال وسواس – اجبار گرفتار است – اين فرد ديوانه نيست – بلكه به نوعي اختلال اضطرابي دچار است كه زندگي وي را تحت الشعاع قرار داده است. اختلال شخصيت وسواسي – جبري  در سيستم طبقه بندي DSM-IV جزء اختلالات اضطرابي طبقه بندي گرديده است. 
 
تعريف وسواس
نگراني‌ها، ترديدها، باورهاي خرافي – كه معمولا در زندگي روزمره شايع‌اند- اگر جنبة افراطي و شديد پيدا كنند، وسواس ناميده مي‌شود. مثلاً فرد در هنگام شست و شوي دست يابدن يا بازرسي و چك كردن، خيلي زياده روي كند و در صورت وجود مانع دچار اضطراب و استرس شود و عملكرد حوزه‌هاي خانوادگي، اجتماعي، شغلي، تحصيلي يا روابط بين فردي را تحت تاثير قرار دهد.
انواع وسواس :
الف) وسواس فكري :
افكاري كه تكرار مي‌شوند و خارج از اختيار به نظر مي‌رسند به گونه‌اي كه شخصي نمي‌خواهد اين افكار را داشته باشد و آنها را ناراحت كننده، مزاحم و بي معنا تلقي مي‌كند. شايع ترين انواع وسواس فكري عبارتند از: ترسهاي آلودگي به ميكروب، ترديد و شك در مورد انجام دادن درست كارها، افكار مزاحم در خصوص تكرار يا اعمال پرخاشگرانه يا جنسي، دقت بيش از حد، شك ديني و اخلاقي افراطي
ب ) وسواس عملي : اعمال اجباري كه شخص بارها و بارها و طبق مجموعه قواعد و مناسكي براي خنثي كردن افكار وسواسي خود اقدام به انجام آنها مي‌كند. شايع ترين انواع وسواس عملي عبارتند از: وارسي، شست و شو، شمارس، پرسيدن، تقارن و دقت، ذخيره كردن و انبارسازي.
آداب وارسي كردن يا چك كردن
اگر شما به آداب وارسي كردن دچار باشيد، نمي‌توانيد مطمئن شويد كه مرتكب خطايي خطرناك نشده‌ايد بنابراين براي حصول اطمينان، به وارسي كردن مي‌پردازيد. معمولاً مي‌ترسيد كه در اثر خطايي كه از شما سرزده است. به خودتان و ديگران آسيبي برسانيد – شما ممكن است دوازده مرتبه اجاق گاز و قفل درها را وارسي كنيد اما هنگامي كه به در قفل شده نگاه مي‌كنيد باز هم از قفل بودن آن‌ مطمئن نمي‌شويد – بنابراين ممكن است به مدت سي دقيقه قفل را باز و بسته كنيد تا آن كه بتوانيد خود را از خانه بيرون بكشانيد، آن هم با خستگي بسيار ممكن است براي اطمينان مجدد به طور مكرر از خانواده و دوستانتان كمك بخواهيد – در اين نمونه قدرت ترديد به خوبي نشان داده شده است.
بروس به آداب وارسي كردن قفل درها، پنجره‌ها و دو شاخه‌هاي برق دچار بود او همچنين مي‌ترسيد كه با بي دقتي خود موجب آتش سوزي وسايل برقي شود – اگر شما دچار آداب وارسي كردن باشيد ممكن است در حين صحبت به طور مكرر از ديگران بپرسيد كه به آنها توهين كرده‌ايد يا نه يا ممكن است بپرسيد كه مبادا نادانسته به خودتان آسيب زده باشيد. يا آن كه ممكن است از چاقو و قيچي اجتناب كنيد يا اين كه از ترس اين كه مبادا خود را از پنجره به بيرون پرت كنيد از پنجره‌ها اجتناب بورزيد.
ويژگيهاي افراد داراي اختلال شخصيت وسواسي – اجباري (OCD)
1- وجود كمال گرايي 2- اشتغال ذهني 3- اصرار به اين كه ديگران در انجام كارها از روش او تبعيت كنند 4- وقف كردن خود براي كار 5- ناتواني در تصميم گيري 6- وظيفه شناسي بيش از حد و انعطاف نداشتن دربارة مسائل اخلاقي 7- محدوديت در ابراز عواطف 8- ناتواني در دور انداختن اشياء‌ بي ارزش 9- فقدان سخاوت
علائم
علائم اختلال وسواسي – جبري طيفي از حفيف تا شديد را دربر مي‌گيرد. عده‌اي ممكن است فقط به فكرهاي وسواسي دچار شوند. برخي ممكن است بتوانند افكار وسواسي و رفتارهاي جبري خود را براي مدت كوتاهي مهار كنند و علائم خود را در مدرسه يا محل كار پنهان كنند. اما هنگامي كه وضعيت شديدتر مي‌شود، اختلال B وسواسي – جبري آن قدر زندگي فرد را اشغال مي‌كند كه ديگر نمي‌تواند در فعاليت‌هاي روزانه بازدهي داشته باشد، چون بيشتر وقت خود را صرف مراسم وسواسي مي‌كند. اين اختلال گاهي با افسردگي، اختلالات تغذيه‌اي، سوء مصرف مواد، برخي ناهنجاريهاي شخصيتي، اختلال نقصان توجه يادگير اختلالات اضطرابي همراه است.
اين اختلالات، همراه با تمايل به پنهان كردن مشكل، تشخيص و درمان ناهنجاري را بسيار دشوار مي‌كند. و به اين ترتيب، افراد مبتلا تا سالها پس از شروع علائم هيچ درماني دريافت نمي‌كند.
ضررهاي رفتار جبري چك كردن
1- اتلاف وقت و از دست دادن سرماية ارزشمند عمر 2- عدم توانايي در تمركز حواس و ايجاد حواس پرتي 3- بازماندن از كارهاي اصلي 4- خسته شدن ذهن و چسم و بي حوصله شدن فرد براي فكر كردن دربارة موضوعات مهم و اساس زندگي و تحصيلي
عوامل مؤثر در ايجاد وسواس :
1-    شكل گيري اين اختلال ريشه در چهار حوزة بيولوژيك يا زيست شناختي كه معمولاً توسط ژن‌ها از والدين منتقل مي‌شود. عدم توازن شيميايي در مغز نيز در اين حوزه قرار مي‌گيرد.
2-    مسائل روان شناختي و اتفاقات رواني مانند هيجان‌هاي جنسي مهار شده ترس، خشم‌هاي فرو خورده شده، عوامل افسرده ساز و ...
3-    عوامل اجتماعي و فرهنگي
4-    عوامل خانوادگي همچون سخت گيري والدين در خصوص آداب تخليه مثانه وروده تنبيه اشتباهات كودكان به صورت خشن، نوع تربيت، تحقير، طرد كردن و ...
درمان :
اين ناهنجاري اگر زود تشخيص داده شود، مي‌توان به خوبي با تركيبي از روان درماني بويژه رفتار درماني و دارو درماني معالجه كرد.
الف ) دارو درماني :
شامل كلومي پرامين، فلوكستين، پاروكستين، فلووكسامين، سرترالين و ... مي‌باشد. همچنين از روش ايجاد برش كوچكي در سينگولام (بخشي از مغز كه كنترل كنندة احساسات و عملكرد‌ها در مغز است) علائم وسواس و اجبار را كاهش مي‌دهند.
ب ) روان درماني :
شامل حساسيت زدايي منظم، غرقه سازي تخيلي يا واقعي، توقف فكر، حواسپرتي، مواجهه و جلوگيري از پاسخ، اشباع همراه با انزجار
در رفتار درماني اولين و مهمترين گام تعيين هدف است: 1- در هر زمان فقط روي يك نشانه كار كنيد 2- اولين نشانه را به دقت انتخاب كنيد 3- نشانه‌ها را به صورت اهداف مشخص درآوريد 4- اهداف واقع بينانه باشند.
شيوع :
در تحقيقي كه توسط صالحي و همكاران (1383) صورت گرفت مشخص شد كه در زمينة وسواس‌هاي عملي بيشترين درصد فراواني مربوط به وارسي (79 درصد) و شست و شو (77 درصد) همچنين تا 75 درصد موارد، فرد دچار اختلال وسواس – جبري فكر و عمل وسواسي را با هم دارد. (سادوك  و سادوك، 2003). نمونة وي شامل 61 بيمار مبتلا (23 مرداد و 38 زن) و مقياس به كار رفته ييل براون بوده است.
توصيه‌ به خانواده‌ها :
1- استرس و موارد بحران، وضعيت بيمار را بدتر كرده، احتمال عود را افزايش مي‌دهد. بنابراين با وجود ايجاد مشكلات و آشفتگي در خانواده به واسطة اين بيماري، سعي كنيد در منزل فضاي آرام برقرار باشد. 2- بيمار نياز دارد كه ديگران او را درك كنند، بنابراين پايين آوردن انتظارات به طور موقت و نيز مهربان و شكيبا بودن، كمك كننده خواهد بود. 3- بدانيد بيمار براي رفع اضطراب خود دست به اعمال وسواس گونه مي‌زند و هيچ كس به اندازة خود او از رفتارهايش متنفر نيست پس از قضاوت يا مسخره كردن اعمال او خدر كنيد. 4- درگير رفتارهاي وسواس گونه بيمار نشويد؛ اما حد و حدود اين اعمال بايد به روشني مشخص شده، فرد وسواس طبق همان محدوديت‌ها‌ و قواعد عمل كند. 5- به بيمار براي ترك اعمالش فشار وارد نياوريد. 6- رفتاري كه براي بيمار بسيار سخت است و قادر به انجام دادن آن نيست، به تدريح و در دراز مدت تغيير دهيد و هميشه تغييرات را به او گوشتزد كنيد. 7- خشونت، تهديد به خودكشي يا ديگر كشي را جدي بگيريد. 8- بايد مواظب حفظ اعتماد به نفس بيمار باشيد، به جاي او تصميم نگيريد ولي در تصميم گيري به او كمك كنيد 9- فعاليت‌هاي روزانة دويدن، شنا، ورزش‌هاي گوناگوني كه باعث صرف انرژي مي‌شود، افزايش دهيد. 10- تلاش موفقيت آميز فرد براي موفقيت در برابر وسواس را تشويق كنيد. 11- دائم رفتارها و علائم بيماري را زير نظر داشته باشيد در صورت ظهور علائم جديد و عود، مسأله را با درمانگر در ميان بگذاريد.
 
 


منابع :


1- حيدري نراقي، علي وسواس – انتشارات رشد، 1384.


2- واشتون، آرنولد- ترجمة معصوميان، حسام الدين- اراده كافي نيست- چاپ دوم، 1387.

3- صالحي، منصور و همكاران- بررسي فراواني الگوي علائم اختلال وسواس – جبري، 1383.

4- سايت اطلاع رساني شبكة پيام جمهوري اسلامي ايران teletext.irib.ir

 

طراحی سایت : سایت سازان