میهن داک - میهن داکیومنت

مقاله رشد حسي- حركتي كودكي


کد محصول : 10001786 نوع فایل : word تعداد صفحات : 16 صفحه قیمت محصول : رایگان تعداد بازدید 877

دانلودرایگان فایل رمز فایل : m3d1786

فهرست مطالب و صفحات نخست


رشد حسي- حركتي كودكي

مفاهيم بنيادي در روان شناسي رشد
تعريف رشد
رشد تعاريف گوناگوني دارد يكي از عام ترين تعاريف بدين شرح است :
رشد عبارت است از همه تغييرات و تحولاتي كه از زمان تشكيل سلول تخم تا هنگام مرگ در انسان روي مي دهد رشد حركتي مستمر دائمي و پيوسته بوده گاهي آهسته و زماني همراه با جوش و خروش است .
ممكن است كيفيت رشد ملموس نباشد ولي نبايد تصور كرد كه جريان رشد متوقف شده است. انسان پيوسته در حال تغيير است گاهي اين تغييرات به طور ناگهاني نمايان مي شود پيوستگي رشد در هر يك از جنبه هاي زندگي آدمي وجود دارد حركت كردن كودك را در نظر مي گيريم و مي بينيم از مراحل مختلفي مثل : خزيدن ، نشستن و سپس راه رفتن كامل تشكيل شده است اين پيوستگي همچنين در مورد فعاليت گيرندگي كودك صادق است       ( مقصود از گيرندگي رسيدن كودك به شييء و گرفتن آن است ) چند ماه وقت لازم است تا كودك بتواند به اشياي مورد نظرش برسد در ابتدا فعاليتهاي كودك براي رسيدن به شييء مورد نظر مانند راه رفتن بسيار زياد است  بعد ها اين فعاليت كم مي شود وبه حداقل مي رسد .
كودك ابتدا به شييء نگاه مي كند ودستهاي خود را به طور تصادفي حركت مي دهد ممكن است بعد از اين كه سي هفته از سن او گذشت از جاي خود بلند شده وبه شيي ء نگاه كند ولي هنوز نمي تواند آنرا بگيرد بتدريج كودك رشد مي كند وبه موازات آن توانايي در دست گرفتن اشياء در او بيشتر مي شود كودك در حدود دوازده ماهگي مي تواند با كمك شست وانگشتان دست خود اشياي كوچك را در دست بگيرد بنابراين ملاحظه مي شود كه اين اعمال همه با هم پيوستگي دارند
در همه حال بتدريج كه كودك رشد مي كند تغييراتي چه از لحاظ كمي و چه از لحاظ كيفي در او ايجاد مي شود
دوره حسي – حركتي كودكي از ديدگاه پياژه :
در اين دوره به طور كلي هوش وابسته به اعمال كودك است رفتار هوشمندانه در اعمال او منعكس مي شود اين دوره شامل مراحلي است :
مرحله اول :اعمال انعكاسي ( يك ماه اول ) در اين مرحله تنها حربه زندگي كودك يك سلسله اعمال انعكاسي اوست مثل مكيدن ، دست وپا زدن ، چنگ زدن ، گريه كردن و ...
كودك هيچگونه آگاهي از وجود غير خود ندارد با استفاده از همين اعمال انعكاسي ، نوزاد با اجسام تماس حاصل مي كند .
مرحله دوم : عادات نخستين ( يك ماهگي تا چهار ماهگي ) در اين مرحله اعمال انعكاسي ريتم و نظام پيدا مي كنند
كودك اعمالي را كه به طور تصادفي انجام داده است تكرار مي كند تكرار اعمال براي او رضايت بخش است بنابراين الگوهاي اعمال انعكاسي شكل مي گيرند مثلا در مرحله قبل بر حسب تصادف شست خود را مكيده است حالا اين كار را تكرار مي كند پاي خود را به كنار تخت زده است حالا اين عمل را تكرار مي كند با اين وصف تمام اعمال تكراري كودك متوجه بدن خود اوست در همين مرحله بين فعاليتهاي او مثل نگاه كردن و لمس كردن تا حدودي هماهنگي برقرار مي شود مثلا به خواهر بزرگتر از خود نگاه مي كند صداي او را گوش مي كند بدن او را لمس مي كند و بين نگاه كردن و لمس كردن نوعي هماهنگي برقرار شده است .
مثال پياژه در مورد فرزند خود( سه ماه و هفت روزه):
لارنت يك تكه كاغذ فويا را در دست چپ مي گيرد و آنرا رها مي كند سپس سر خود را مي چرخاند و به دست خالي خود نگاه مي كند پياژه تكه كاغذ فويل را دردست راست او قرار مي دهد لارنت دست راست را به طرف سر خود مي برد تا كاغذ را در دهان خود بگذارد ولي قبل از اينكه آنرا به داخل دهان خود بگذارد چشمش به كاغذ فويل افتاده و مدت كوتاهي به آن خيره مي شود
پياژه معتقد است كه اين نمونه اي از هماهنگي بين دو عمل ديدن و گرفتن است
مرحله سوم : هماهنگي بين ديدن و گرفتن و لمس كردن است در اين مرحله اعمال تكراري براي كودك جالب مي شوند ديگر اعمال او صرفا بر روي بدن خودش متمركز نيست بلكه مي خواهد ببيند اعمال او بر روي محيط چه اثري مي گذارد مثلا اگر زنگي به تختخواب لگد مي زند تا ببيند نتيجه آن چيست ؟ اين كار را تكرار مي كند اگر نخي از آن آويزان باشد آنرا تكان مي دهد تا صداي زنگ را بشنود
بين حركات او هماهنگي بهتري بوجود مي آيد . جغجغه را تكان مي دهد صداي آنرا گوش مي دهد ( ديدن و شنيدن ) دستش را دراز مي كند تا شيي ء مورد نظر را به سمت خود بكشد ( حركت دست وچشم )
مرحله چهارم : هدف وسيله ( 8 تا 12 ماهگي ). اعمال كودك هدفدار مي شود رفتار او خود به خود اتفاق نمي افتد بلكه به منظور رسيدن به اهداف خاصي صورت مي پذيرند. پياژه يك اردك كائوچويي در دست خود كي گيرد كودك تلاش مي كند كه آنرا از دست او بكشد وقتي كودك نمي تواند ( زورش نمي رسد ) دست چپ خود را روي دست او مي گذارد و آنرا بر عكس فشار مي دهد و با دست راست اردك را به طرف خود مي كشد در جعبه را باز مي كند نه براي باز كردن آن ، بلكه براي اينكه شيءداخل آنرا به دست بياورد
فرق بين هدف و وسيله را تميز مي دهد ساعت را روي بالش كودك مي گذارند دست او به ساعت نمي رسد گوشه بالش را به طرف خود مي كشد و ساعت را بر مي دارد . مرحله پنجم : كشف وسايل جديد و بروز واكنشهاي دوراني ( 12 تا 18 ماهگي ) كودك از طريق آزمايش و خطا راه حلهاي جديدي را براي حل مشكل خود كشف مي كند كودك مايل است بدانداعمال اوچه تاثيري برمحيط مي گذارد بنابراين اعمال خود را تغيير مي دهد تا اثرات متفاوت آن را ببيند و آزمايش كند
مثال : كودك روي صندلي است جلوي او سوپ يا آش است يك قاشق آنرا روي زمين    مي ريزد بعد به زمين نگاه مي كند قاشق بعدي را با فشار بيشتري مي ريزد اثر متفاوتي مي بيند بنابراين قاشق بعدي را آرامتر مي ريزد و اثر آنرا تماشا مي كند
مرحله ششم : آغاز دروني شدن روان بنه هاي حسي – حركتي ( 18 تا 24 ماهگي ) در اعمال او ابتكار پديدار مي شود ابتكار در ذهن او صورت مي گيرد و صرفا جنبه آزمايش و خطا ندارد بلكه براي اولين بار مي توان گفت كه فكر مي كند يا به عبارتي براي حل مشكل خود فكر مي كند و دست به ابتكارهاي جديد مي زند اعمالي را انجام مي دهد كه قبلا انجام نداده و يا از طريق آزمايش و خطا به آن نرسيده است
مثال: دستش به نخ كليد ديواري نمي رسد به چراغ نگاه مي كند به نخ نگاه مي كند به ميز عسلي نگاه مي كند يكباره ميز عسلي را زير چراغ مي برد و روي آن مي ايستد و چراغ را روشن مي كند .
مثال 3 : پياژه كبريت نيمه بازي را به بچه خود مي دهد ( بچه يكسال و چهار ماهه است و كبريت 3 ميلي متر باز مي باشد ) زنجير كوچكي را در داخل آن قرار مي دهد بچه زنجير را مي بيند اول تلاش مي كند كه با تكان دادن كبريت را خارج كند سپس انگشت خود را از دهانه نيمه باز به داخل فشار مي دهد ولي در همين موقع دهان خود را باز مي كند،مي بندد و مجددا باز مي كند. ولي دهان خود را ابتدا كم و بعد به مرور بيشتر باز مي كند اين عمل او شروع رفتار سمبوليك است
بهترين نمونه اين مرحله توسط خود پياژه ارائه شده است :
در يك سال و شش ماهگي و براي اولين بار كودك با يك درشكه كوچك بازي مي كند كه دسته آن هم سطخ صورت اوست اوكالسكه را روي فرش هل مي دهد تا به ديوار مي رسد سپس عقب  عقب راه مي رود و كالسكه را با خود به عقب مي كشد ولي متوجه مي شود كه اين عمل دشوار است مكث كوتاهي مي كند وبا درنگ به آن طرف كالسكه مي رود و آنرا هل مي دهد
حل مسئله تصادفي نبوده و كودك قبلا هم آموزش نديده است بنابراين حل نشكل با ابتكار خود او در ذهنش صورت گرفته است
مقياس رشد رواني حركتي دوران اول كودكي بر اساس ديدگاه گزل
وضع حسي و حركتي كودك
ماه اول ( كودك يك ماهه )
-    كودك در بعضي اوقات در حالت نشسته سرش را بلند كند
-    در حاليكه بر روي شكم واقع شده ، سرش را بلند كند
-    بر روي شكم مي خزد
-    با صداي زنگوله ( محرك ) عكس العمل نشان مي دهد
-    بر روي زاويه 90 درجه حلقه را دنبال كند
-    نگاه خود را روي آزماينده متمركز مي كند انگشت خود را با دست ديگر گرفته و محكم مي چسبد
-    بعضي از اصوات مبهم از دهانش خارج مي شود
-    وقتي به او نزديك مي شوند يا صداي نزديكان خود را مي شنود گريه خود را قطع مي كند
-    قبل از مكيدن پستان مادر عكس العمل نشان مي دهد

ماه دوم ( كودك دو ماهه )
-    در وضعيت نشسته ، مي تواند سرش را مدت زمان كوتاهي راست نگهدارد
-    در وضعيت روي شكم سر و شانه هايش را تكان مي دهد
-    در وضعيت نشسته سرش را راست نگه مي دارد
-    با نگاه خود افراد را دنبال مي كند
-    بر روي زاويه 180 درجه حلقه را دنبال مي كند
-    با ژست خاصي به سئوالات آزماينده را پاسخ مي دهد
-    از پهلو به طرف پشت برمي گردد
-    تمرينهاي آواز بسياري انجام مي دهد به عبارت ديگر بدون اينكه جملات يا سيلابهاي مفهومي را بيان كند بطور نامفهوم آواز مي خواند
-    وقتيكه حرف مي زند ، به حركت در مي آيد
-    به قيافها هاي آشنا لبخند مي زند
ماه سوم ( كودك سه ماه )
-    در وضعيت نشسته سرش را راست نگه مي دارد
-    در وضعيت روي شكم ، روي دست ، خود را كمي حركت مي دهد
-    به مربعي كه روي ميز گذاشته شده نگاه مي كند
-    چكش را مي گيرد ولي اين عمل او غير ارادي است
-    به لبخند آزنايش كننده با لبخند جواب مي دهد
-    ملحفه خود را مي گيرد وبه سوي خود مي كشد
-    توليد اصوات وسيع ( گسترده )
-    وقتيكه پستانك يا نوك پستان مادر را مي بيند به هيجان در مي آيد و عكس العمل نشان مي دهد
-    با دستهاي خود بازي مي كند
ماه چهارم ( كودك چهارماهه )
-    در حالت خوابيده به پشت ، پاهايش را به دو طرف باز مي كند
-    روي وضعيت خوابيده به پشت سرو شانه هاي خود را بلند مي كند
-    در وضعيت نشسته برجستگي كنار ميز را لمس مي كند
-    به اشياء كه روي ميز گذاشته شده نگاه مي كند
-    در وضعيت خوابيده به پشت مي تواند يك حلقه آويزان را بشناسد
-    در وضعيت خوابيده به پشت مي تواند با نگاهش چكش يا عروسك را دنبال كند و بر انگيخته شود .
-    با ملحفه صورت خود را مي پوشاند
-    وقتي با او صحبت مي كنند همان اصوات را تكرار مي كند
-    قهقهه مي زند
-    سرش را بطرف كسي كه حرف مي زند بر مي گرداند

ماه پنجم ( كودك پنج ماهه )
-    با آرامش خاصي خود را بطور نشسته نگه مي دارد
-    در وضعيت خوابيده به پشت ، به طرف دستمال حركت مي كند
-    وقتيكه با مكعب برخورد مي كند با خوشحالي آنرا مي گيرد
-    يك مكعب را مي گيرد و نگاه مي كند ( درمورد دومي نيز به همين دليل طريق عمل مي كند )
-    دست خود را به طرف شييء كه به او داده شود دراز مي كند
-    در مقابل آينه لبخند مي زند
-    صداهاي نشاط انگيز سر مي دهد
-    با تكان دادن پاها يا دست و پازدن مشفيابي مي كند
-    اسباب بازيهايش را دستكاري كرده ، مي خندد واصواتي توليد مي كند ( صداهايي از دهان او خارج مي شود )
ماه ششم ( كودك شش ماهه )
-    به طور افقي قرار مي گيرد ( مي نشيند ) وقسمتي از وزن خود را تحمل مي كند
-    از پشت دستمال را بلند مي كند
-    با ديدن مكعب به هيجان در مي آيد ( برانگيخته مي شود )
-    دو مكعب را مي گيرد و آنها را نگاه مي كند و سپس سومي و ...
-    در حالت نشسته با يك دست حلقه را مي گيرد
-    با قاشق ميز را خط خطي مي كند
-    براي مدت زمان زيادي مي تواند بنشيند و خود را به طور افقي نگهدارد
-    عمل راه رفتن از بالا به پايين را انجام مي دهد
-    پاهاي خود را با دستش نگه مي دارد
-    در اين سن قيافه هاي آشنا را از ناآشنا تشخيص مي دهد
ماه هفتم ( كودك هفت ماه )
-    در يك زمان ك.تاه مي تواند بدون اينكه او را نگه دارند ، بنشيند
-    روي يك نقطه اتكاء مي نشيند و دستمال را بلند مي كند
-    دو مكعب را در هر يك از دستهايش نگه مي دارد
-    كاغذ را مي گيرد و مچاله مي كند
-    فنجان را از دسته اش مي گيرد
-    اسباب بازيهايش را از يك دست به دست ديگر مي دهد
-    سيلابهاي بسياري را تكرار مي كند
-    پاهايش را به طرف دهانش مي برد
-    كم غذا مي خورد ، معمولا يك قاشق سوپخوري عذا مي خورد
ماه هشتم ( كودك هشت ماهه ) .
-    در وضعيت نشسته بلند مي شود
-    در وضعيت روي شكم دستمال را مي گيرد
-    سومين مكعب را مي گيرد و يكي از دو مكعب قبلي را رها مي كند
-    مي تواند اشياء را با استفاده از شستش بگيرد
-    دنبال قاشقي كه روي زمين افتاده مي گردد
-    به زنگ نگاه مي كند
-    خود را از وضعيت خوابيده به پشت به روي شكم بر مي گرداند
-    اسباب بازي هاي خود را پرتاب مي كند اين براي كودك يك نوع بازي تلقي مي شود
-    يك نوع بازي ديگر كودك به هم زدن دو شيء است
ماه نهم ( كودك نه ماهه )
-    در اين سن با اتكاء روي پاهايش مي ايستد و خود را نگه مي دارد
-    بدون نقطه اتكاء مي نشيند و دستمال را بر مي دارد
-    فنجان را بر مي دارد و مكعب را لمس مي كند
-    مداد را بين انگشت شست و سبابه قرار مي دهد
-    زنگوله را به صدا در مي آورد
-    نخ حلقه را مي كشد
-    مي تواند بازوهايش را به طرف بالا نگه دارد
-    مي تواند يك كلمه دو سيلابي بگويد
-    نسبت به بعضي از كلمات اشنا ، عكس العمل نشان مي دهد

 


منابع :


طراحی سایت : سایت سازان