میهن داک - میهن داکیومنت

پروژه تأثير تشويق در يادگيری


کد محصول : 10001861 نوع فایل : word تعداد صفحات : 105 صفحه قیمت محصول : 10000 تومان تعداد بازدید 878

فهرست مطالب و صفحات نخست


تأثير تشويق در يادگيری

    طرح تحقيق
    مقدمه
    بيان مسئله
    اهداف تحقيق
    اهميت موضوع تحقيق
    فرضيه هاي تحقيق
    تعريف واژه ها واصطلاحات
    موانع ومحدوديت هاي تحقيق
 
مقدمه :
شايد براي عده اي تصور اينكه بتوان در مدرسه اي از تشويق استفاده كرد كمي دشواراست اما واقعيت اين است كه مي توان در سنگر مدارس شاهد حضور با شكوه معلمان وشاگرداني بود كه با سرمايه از محبت وچهره هاي متبسم ومصصم در تلاش هستند كه در كارهاي خود موفق بوده اند. پس بايد رنگ مدرسه اي يادآور زيبائيها ونيكوئيها باشد. چرا كه هم انسانها بالاخص نوجوانان محبت پذير مي باشند. ولذا نياز به محبت از اساسي ترين نيازهاي هر انسان مي باشد. تشويق نيروها واستعدادهاي دانش آموزان را به كار مي اندازد واستقامت آنها را در كارها زياد مي كند وموجبات سرعت در كارهاي بدني را فراهم مي كند ودر كارهاي فكري موجب سعي وكوشش بيشتري  مي گردد . تشويق وتقويت رفتار مثبت كودكان سبب شكل گيري عادات مطلوب در آنان مي شود. به عبارت ديگر از آنجا كه از طريق رفتارهاي تشويق آميز كلامي وغير كلامي مادي وعنوي فردي وگروهي مستقيم وغير مستقيم مربي بيش از هر چيز به يك نياز هم نوجوانان يعني نياز به محبت متعلق وتوجه پاسخ داده مي شود.
ما شاهد بيشترين مؤثرترين وپايدارترين اثر در رفتار آنان هستيم در حالي كه وقتي دانش آموزي را تنبيه مي كنيمن نه تنها به هيچ يك از نيازهاي خطري واساسي او پاسخ نمي دهيم بلكه تعادل حياتي اش را برهم زده او را با تجربه ناخوش آيندي كه همواره ازآن گريز دارد مواجه مي كنيم ولو اينكه بطور موقت رفتار مطلوب آن را كنترل كرده باشيم .
رسول خدا پايه رفتار با كودكان و نوجوانان را بر محبت استوار كرده وسفارش مي كند كه آنان را گرامي بداريم وبا جايزه اي كه امكان وفايش هست انان را تشويق نمائيم.  
استفاده ازروش تشويق ومحبت يكي از روشهاي تربيتي بسيار مؤثر ونشانه صدر ونقش مطمئنه داشتن فرد است. خداي تعالي رمز پيروزي پيامبر اكرم (ص) رادر همين شرح صدور محبت ورزي پيامبر به امت خود مي داند : به موجب لطف ورحمت الهي برايشان اموزشي نجواه وبا انان مشورت كن ( وبه آنان شخصيت بده )
كودك اگر از لحاظ درسي واخلاقي در سطح غير قابل قبولي باشد بايد نقطه مثبتي در وضع رفتار وظاهر او يافت وازآن بعنوان جاي پاي براي تشويق وي استفاده كرده مثلا ممكن است دستهايش لطيف واز آن بعنوان جاي پاي براي تشويق وي استفاده كرده مثلا ممكن است دستهايش لطيف ويا موي سرش اصلاح شده ومرتب باشد همچنين ممكن است به تميزي كفشهايش اهميت بده ويا دفتر وكتاب خودرا خوب نگه داري كند. به هر حال بايد از همان نقطه مثبت و روزنه كوچك نوري به زندگي تحصيلي كودك تابيده شخصيت قابل قبولي از او ساخت وزندگي جديدي را برايش پي ريزي كرد. سرگرميها وعلائق كودك نيز نبايد از نظر معلم دور نمايد .
مقداري توجه وتحسين براي هر كسي مفيد است چون انسان نياز به تاييد واحترام ديگران دارد ومي خواهد در هر كاري كه فعاليت مي كند ديگران كوشش او را قدر بدانند و برايش ارزش قائل شوند. منتها براي سرآمد شدن يا برجسته شدن ودريافت تحسين بايد كوشش بيش از حد متعارف داشته والبته به موازات كوشش آمادگي واستعداد آن فعاليت ويژه هم بايد در انسان باشد .
كودك بايد عمل خوب را بر پايه عمل به وظيفه شخصي واجتماعي وبدون توقع داشتن پاداش انجام دهد ولي والدين به اين عنوان كه او فردي وظيفه شناس است او را تشويق كنند. تشويق بهتر است صورت مالي پيدا نكند بلكه اولا كودك بايد خواندن نماز را مانند ديگران وظيفه خود بداند و ثانيا تشويق ما از او بهعنوان ابزار رضايت از انجام وظيفه اش باشد. يعني نشان دهيم كه از عملش خشنوديم وبعد در بستن بالاتر به او بفهمانيم كه خدا هم ازاين عمل او راضي است.
تشويق بايد واحد ضوابط وحدود باشد يعني اينكه نبايد فرد براي عمل تشويق شود.
بلكه شايسته است كه رفتارهاي خاص وبرجسته او مورد ستايش قرار گيرد. اما به جهت گستردگي موضوع فوق دراين پايان نامه فقط به موضوع تشويق مي پردازيم كه البته از اهميت خاصي ( ويژه اي ) نسبت به تنبيه در مواردي نياز است ولي بايد باشد كه شاعر عالي مقام سعدي مي فرمايد :
جمعه به مكتب آورد طفل گريز پاي را    درس معلم اربود زمزمه محبتي

بيان مسئله :
با توجه به مسائلي كه گذشت مي خواهيم بدانيم كه چه نوع تشويق اثر مثبت داد و چه نوع آن اثر منفي وآيا تشويق تنها راه موفقيت يك دانش آموزاست ؟ تشويق بايد چگونه باشد آيا به نوع واندازه كاري كه انجام داده مي شود بستگي دارد ؟ آيا واقعا تشويق بيش از روشهاي ديگر مانند تنبيه بر پيشرفت تحصيلي دانش اموزان تاثير دارد؟ تشويق در منزل واز طرف والدين موثرتر است يا از طرف اولياء مدرسه ؟ آيا از طريق تشويق مي توان از نروي يك فرد حداكثر فايده را برد و تمام خواسته خود را بدست آنها (دانش آموازان) برآورده ساخت ؟ و آيا تشويق فردي موثرتر يا تشويق گروهي ؟
اسكينر روانشناس رفتارگرا چنين عقديده دارد كه تنبيه شديد كودكان ونوجوانان در قبال انجام رفتار نا مطلوب ممكن است موقتا به حذف آن رفتار در كودك بينجامد ولي در بيشتر مواقع به بروز رفتارهاي جبراني انتقام جويانه وضد اجتماعي مي گردد ويا مشكلات هيجاني ديگري را به بار مي آورد تنبيه هايي كه معلمان بر كودكان روا مي دارند از يك طرف مشكلات عاطفي وا ختلافات رفتاري را موجب مي گردد واز طرف ديگر رابطه معلم شاگرد آشفتگي ايجاد كرده وامكان بازسازي وترميم آن را مشكل ودر مواقعي دور از دسترس مي سازد. در چنين شرايطي كودك تصور منفي را كه از معلم تنبيه گر دارد ممكن است به معلمان ديگر محيط آموزش وحتي فضاي فيزيكي مدرسه .... دهد. معلمان پرخاشگر وهيجاني كه از عهده كنترل رفتار خودشان بر نمي آيند با تنبيه هاي شديد ومكرر آثار سوء در سازگاري شاگردان خود خواهند گذاشت ومقاومت آنها را در يادگيري دروس برخواهند انگيخت .

هدفهاي تحقيق
بطور كلي انجام يك تحقيق مستلزم هدفهاي است كه اين هدفها از پيش در نظر هر محققي نقش بسته است چون تشويق در مدارس راهنمائي بطور تمامي مستقيم وغير مستقيم صورت مي گيرد وباد اهداف تحقيق نيز در برگيرنده روشها باشد لازم به ذكر است كه تشويق آموز قادر به انجام آن خواهد بود تا فرآيندهاي ياد گيري او تقويت
شده وعلاقه به حل مسائل پيدا نمايد در اين صورت هدفهاي اين تحقيق عبارتند از :
1-    انواع تشويق مستقيم عملكرد ومستقيم دانش آموز را تقويت مي نمايد.
2-    روشهاي غير مستقيم تشويق نيز باعث افزايش كارايي دانش آموزان مي گردد.

ضرورت تحقيق ( اهميت موضوع تحقيق )
از آنجائيكه خانواده ها ومدارس ابتدايي ترين ومهمترين كانون پرورش وتربيت كودكان ونوجوانان هستند وگردانندگان آنها والدين و آموزگاران هستند واصلي ترين نقش را دراين زمينه به عهده دارند بايد با اصول وقوانين تربيت آشنايي كامل داشته باشند وآن را به عنوان احسن بكار گيرند. چرا كه اگر اين اصول وقوانين بكار برده نشوند نبايد درانتظار موفقيت آموزش و پرورش باشيم. بنابراين فساد وتزلزل جبران ناپذير آينده مان دور از انتظار نخواهد بود دراين مصداق شاعر معروف سعدي شيرازي گفت :
تا ثريا مي رود ديوار كج    خشت اول گر نهد مهار كج
خداوند عزيز نيكوكاران را مورد تشويق قرار داده ونيكي هاي آنان را ده برابر پاداش مي دهد.
 
فرضيه هاي تحقيق
1)    به نظر معلمان ومربيان در شهرستان كرج تا چه اندازه تشويق در امر يادگيري دانش اموزان موثر است
2)    به‌نظر‌معلمان‌ومربيان در شهرستان كرج در چه شرايطي تشويق اثر بيشتري‌دارد؟
3)    به نظر معلمان ومربيان در شهرستان كرج تشويق توسط چه كساني صورت بگيرد واثر بيشتري دارد ؟
4)    به نظر معلمان ومربيان در شهرستان كرج كداميك از روشهاي تشويق مستقيم يا تشويق غير مستقيم موثرتر است ؟
5)    به نظر معلمان ومربيان در شهرستان كرج با توجه به روحيات دانش آموازن اندازه ونوع تشويق بايد چقدر باشد تا موثرتر واقع شود.

تعريف واژه ها واصطلاحات
1) تشويق :
فرايند يا روش يا وسيله اي است كه ملي آن حالتي مطلوب وخوشايند براي دانش آموزان ايجاد مي شود كه سبب افزايش عمل مطلوب ويا تكرار آن مي شود .
2 ) تشويق غير مادي :
تاييد دانش آموزان در قبال انجام مورد قبول كه با دادن چيزي كه ارزش پولي نداشته باشد اين نوع تشويق به دو صورت كلامي وغيركلامي انجام مي پذيرد تشويق غير مادي كلامي اغلب رفتارها حركات واعمالي كه بدون استفاده زبان وصرفا با ايما واشاره وحالات ظاهري بدن صورت مي گيرد. مانند لبخند زدن، تكان دادن سر به منظور تاييد دست زدن روي شانه دانش آموزان ودادن نمره واما تشويق به تشويقي گوئيم كه در قبال انجام كار مورد قبول از طرف دانش آموزان توسط معلم با گفتن كلامي مانند : بله خوب است . آفرين ، بارك اله خوشم آمد .... صورت مي گيرد .
3 ) تشويق مادي :
به دادن چيزي كه داراي ارزش يا كيفيت تجاري يا پولي باشد كه معلم به منظور تاييد وتمجيد رفتار مزايايي مانند كتاب، خودكار، تابلو، ويا حتي پول به دانش آموز مي‌دهد .
4) يادگيري :
 ايجاد تغيير نسبتا پايدار در رفتار بالقوه يادگيرنده مشروط بر آنكه اين تغيير بر اثر
اخذ تجربه رخ دهد. جامع ترين تعريفي كه تا كنون از يادگيري به دست آمده تعريف
 
هيلگارد (Hilgard) وماركيز (Marquis) مي باشد .
5 ) پيشرفت تحصيلي :
پيشرفت تحصيلي اصطلاحي به معناي موفقيت است وبرابر تعيين پيشرفت آموزش بصورتي كه از تستهاي از قبيل حساب وديكته وغيره حاصل مي شود .

موانع ومحدوديت هاي تحقيق
بهترين وقطعي ترين نتايج از تحقيقي به دست مي آيد كه داراي مشكلات ومحدوديت‌هاي كمي باشد و چنانچه اين مشكلات زياد باشد درنتيجه تحقيق تاثير گذاشته ونتايج كاملاً بدست نخواهد آمد.

موانع اين تحقيق عبارتند از :
1-    عدم دسترسي كافي به منابع كتابخانه اي جهت مطالعات گسترده درباره موضوع.
2-    عدم دسترسي به امكانات تايپ وتكثير و وسايل نقليه جهت توزيع و جمع‌آوري مقياس هاي درجه بندي مناسب ومعتبر
3-    همزمان بودن درس پروژه با ساير دروس دريك ترم.
4-    انفرادي بودن تحقيق وعدم وجود دستياران متخصص دراين پژوهش.
 
فصل دوم

    ادبيات تحقيق
    پيشينه تحقيق
    نقد وبررسي تحقيقات انجام شده
 
پيشينه تحقيق
ايجاد شوق ودلبستگي به علم دانش شاگردان :
معلم بايد شاگردان خود را به علم ودانش تشويق نمايد وفضائل ومزاياي علم وعلما را به آنان تذكر دهد ويادآور گردد كه علما ودانشمندان وارثان انبياء وپيمبران ودر پايگاههائي بلند وفرازنده ودرخشان جاي دارند پايگاههاي كه مورد شك انبياء وشهدا وجانبازان راه خدا مي باشد. بايد معلم اينگونه سخنان شوق آفرين را كه در ملي آيات واخبار و آثار اشعار وامثال بچشم مي خورد وبازگو كننده فضائل ومنازل ومقامات والاي علم است بگوش آنها برسانند معلم بايد از عواملي كه او را در تشويق شاگردان به علم و دانش  مدد مي كند استفاده نمايد و به آنها گوشزد كند بايد نسبت به مسائل دنيوي به امكانات وبا اندازه كفايت قناعت وسنبده كنند تا ازاين طريق بتواند آنها را از انگيزه دنيا ثراني كه موجب دل مشغولي و پريشاني خاطر آنها مي گردد ... مدارد .

مواسات ودلسوزي معلم نسبت به شاگردان
بايد درباره شاگردان خواهان اموري باشد كه نسبت به آنها در خور احساس علاقه ودوستي مي نمايد، واز هر گونه شر وبدي كه براي خويش نمي پسند براي شاگردان نيز نپسندد زيرا اينگونه مواسات و برابر انديشي به شاگردان خلي از كمال ايمان معلم وحسن رفتار وبرداري و نمايانگر روح تعاون و همبستگي معلم نسبت به آنان باشد.
در احاديث صحيح ومعتبر چنين امده است : هيچيك از شما نمي تواند عنوان مومن را ( بمفهوم واقعي آن ) احراز كند مكر آنگاه كه نسبت به برادر ايماني خود همان چيزي را بخواهد كه درباره خود نيز بدان احسان علاقه ومحبت كند .

عامل لطف ومحبت ، موثرترين عوامل تعليم وتربيت است :
بر معلم لازم وضروري است ( اهتمام خويش را در جهت اخلاقي شاگردان بكار گيرد، وآن را از اخلاق زشت وخوبيهايي ناستوده وارتكاب مي سازد ويا موجب ترك اشتغالات علمي ويا اهانه ادب به ديگران مي گردد جلوگيري كند. معلم بايد مراقب باشد كه سخنان بيهوده از شاگردان او سرنزند واز معاشرت آنان با اشخاص نا مناسب وامثال اينگونه اعمال ناروا جلوگيري و ممانعت نمايد.
براي پيشگيري از سوء رفتار شاگردان وجلوگيري از ارتكاب خلاف لازم است معلم با ايجاد تعريض وكتاب راه گشاي تربيت اخلاقي شاگردان بوده وا زتخلف آنها جلوگيري كند در صورتي كه ضرورت ايجاد نكند بايد از آشكار گوئي وتصريح به تخلف شاگرد خود داري نمايد وهواره از عامل لطف ومحبت ومهر ومودت براي ارشاد شاگردان استفاده كند و آنرا بخاطر تخلف وسوء رفتار توبيخ ننمايد. چون اولا تصريح و آشكارگويي پرده هيبت وابهت استاد را ار هم درديده و موجب جرات وجسارت شاگردان در ارتكاب خلاف وسوء رفتار وتخلفهاي اخلاقي امروزند راستي بايد درباره مراتب مهر ومحبت پيامبر عزيز گرامي اسلام (ص) نسبت به آن مرد اعرابي وبيابانگر انديشيد – كه مسجد رابا بول وپيشاب خود آلوده كرد – ( وپيامبر مهربان بجاي توبيخ ودرشتخويي از در لطف ودلسوزي وارد شد وازراه محبت اين مرد صحراگرد را متوجه زشتي ونادرستي رفتارش نمود آري بايد ديد كه رسول اكرم (ص) با معاويه بن حكم آنگاه كه در اثناء غار سخن گفت - چه نوع  رفتاري را پيش گرفت ( آنحضرت در ارشاد واز لطف ومحبت استفاده كرد وازاين رهگذر او را به نقص واشكال كارش آشنا ساخت).

فروتني ونرمش نسبت به دانش آموزان :
نبايد معلم با شاگردان خويش رفتاري شكوهمندانه وبزرگ مابانه اي را در بيش گيرد بلكه بايد فروتني ونزمش را در برخورد با شاگردانش بكار برد خداوند متعادل به پيامبر خود مي گويد : « واخض جناحك ، سمن اتمبك من المومنين »
پروبال خونين را براي پيروان خود( كه با پيرمرد خويش در ايمان به تواظهار علاقه مي‌كند) فروهشته ساز ( ونسبت به آنان متواضع وفروتن باش) رسول خدا (ص) فرمود:
« خداوند متعال به من وحي نمود ( كه به شما اعلام كنم تا ) تواضع فروتني را پيشه خود سازيد » تواضع وفروتني نسبت به تمام طبقات مردم در خور وظيفه اخلاقي هر انسان مومن ومسلمان است عليهذا بايد در نظر گرفت كه وظيفه معلم نسبت به شاگردان ازاين ديدگاه چگونه است – شاگرداني كه همواره در معيت معلم بسر مي‌برند وبه منزله فرزندان او هستند با توجه به اين حقيقت كه ميان شاگردان ومعلم و ملازمت وهمبستگي جالبي برقرار است و شاگردان در پي جوئي از دانشها ومعارف سودمند بدوتكيه مي كنند وراي نظر او را ملاك ومعيار ارزيابي علوم ودانشها مي دانند وعلاوه براين ميان معلم وشاگردان حقوق متقابل ديگري از قبيل : حقوق مصاحبت وهمنشيني صيانت واحترام در رفت وآمد و برخوردها وبشرافت محبت در سيستمهاي راستين وعاري از هر شائبه كينه توزي ( وامثال آنها وجود دارد كه اين حقوق ومعيارها مي تواند رابطه معلم وشاگردانش را بطرز جالب ودلنشين سازمان بخشيدن در حديثي از پيامبر گرامي اسلام (ص) آمده است كه فرمود : معلم و آموزگار باشيد ( ودرس عشا زمزمه محبت باشد ). در تعليم خود دشوار وسختگير نباشيد زيرا معلم و آموزگار
از انسان دشوار  و سختگير بهتر وبا ارزش تر است .

تشويق شاگردان به اشتغالات علمي وتحريص بر تكرار دروس :
معلم بايد شاگردان را به اشتغالات – علمي در تمام اوقات واعاده و تكرار محفوظات در اوقات مناسب تشويق وتحريص نمايد. و راجع به مباحث و مسائل مهمي كه براي آنها بيان شده است. پرسش هاي مطرح سازد.
اگر ملاحظه كرد كه شاگردي مسائل ومباحث مذكور را درك كرده وآنها ر ادقيقا بخاطر سپرده است از او احترام وتجليل بعمل آورده وعلت در حضور ديگران – در صورتيكه بيم عجب و غرور وتباهي حال ومزاج روحي او در ميان نباشد – اورا مورد ستايش وتقدير قرار دهد.
واگر احساس كرد كه شاگرد ودانشجويي در حفظ كردن درس ودقت در مباحث ومسائل مربوط به آن كوتاهي ورزيده اورا در نهان ودرغياب ديگران هشدار داده وتوبيخ نمايد. وچنانچه مصلحت چنين شاگردي ايجاب كند علت ودرحضور ديگران وي را بخاطر سهل انگاري مورد ملامت قرار دهد. و اگر اين كار را با توجه به مصلحت خود شاگرد انجام گيرد بلامانع مي باشد زيرا معلم وامت و وهمچون طبيب وپزشك مي باشد كه مي داند دارو را در چه جائي بكار برد وآن دارو در چه شرايطي مي تواند در بيمار موثر وسودمند افتد .

رعايت مساوات در توجه ومحبت به شاگردان :
معلم نبايد در اظهار محبت وتوجه والتفات به شاگردان – در صورتي كه از لحاظ سن و فظيلت و دينداري با هم برابر باشند تبعيض وتفاوتي را معمول دارد. زيرا تبعيض وعدم رعايت مساوات در محبت وتوجه به آنها با وجود ... آنها در شرايط مذكور موجب ناراحتيهاي رواني و..... وبيگانگي آنها از يكديگر مي گردند.
لكن اگر بعضي از لحاظ طرز تحصيل وسعي وكوشش وادب ونزاكت بر ديگران مزيت داشته باشد چنانچه معلم ازآنها احترام خاصي بعمل آورد وآن را از لحاظ محبت وتفقد به ديگران ترجيح دهد وضمنا يادآور گردد كه علت احترام وتقدير ويژه او بخاطر همين مزاي وموجبات است. در اين صورت تبعيض وتفاوت ميان شاگردان مانعي ندارد زيرا تقدير واحترام به شاگردان كوشا و با نزاكت عامل موثري درايجاد تحرك وشادابي وانگيزه مفيدي است كه آنان ونيز ساير شاگردان را وادار مي سازد تا در انصاف به چنين صفات مطلوب وامتياز آفرين سعي وكوشش نمايد.
( يعني تقدير وتشويق از شاگردان كوشا و وظيفه شناس ومودب حس وظيفه شناسي وادب ونزاكت وحسد وجهد در تحصيل ر ادر ديگران بيدار ساخته ونيز خود افرادي كه مورد تقدير واحترام قرار مي گيرند با تحرك وشادابي وقدرت فزونتري در اداء وظايف وتكاليف درسي واخلاقي كوشش خواهند كرد.)

احترام به شاگردان وتوجه به مزاياي آنها :
بايد معلم بيش از آنچه درباره توده مردم اخلاق ورفتار خويش آميزي را بكار مي دارد نسبت به همنشينان وشاگردان خويش رفتار خوشي را در پيش گيرد وشاگرداني را كه از لحاظ سن وعلمي ولياقت وشايستگي شرافت روحي وامثال آنها بر ديگران امتياز وبرتري دارند مورد ... واحترام قرار داد و جايگاه والائي را در جلسه درس – بر حسب تقدم آنها در ورد به مجلس درس در نظر گيرد ونسبت به ساير نيز اظهار لطف ومحبت نمود. وبا سلام و درود صميمانه وگرم چهره اي گشاده و سيمائي شاداب وقيافه اي متبسم وخندان مراتب خويش را ابراز كرده وبمنظور گرامي داشت مقدم آنها از جاي برخيزد اگر چه در بعضي از اخبار واحاديث در مسئله به شاگردان ابهامي بچشم مي‌خورد با اين از مضمون اين اخبار چنين استفاده مي شود كه اگر رفتار معلم ، نماينگر احترام به شاگرد باشد اين رفتار بعنوان عملي مكروه وناستوده بشمار مي آيد. عليرغم چنين ابهام اثر طرز برخورد معلم با شاگردان حالي از احترام او باشد به هيچ وجه زشت وناستوده نمي باشد بايد يادآور كرديم كه تحقيق وبررسي اينگونه اخبار وكيفيت توجه آنها ب هصورتي ك هبا مسئله احترام معلم به شاگردان اصطكاكي پيدا نكند از حوصله اين كتاب بيرون است هرانساني علاقه دارد نزديكترين محترم ومحبوب باشد بنابراين وظيفه هر فرد انساني نشان دادن حسن خلق ومحبت واحترام به ديگران است ولي معلم بيش از ديگران موظف به اين امر نسبت به شاگردان مي‌باشد بهترني صفات اخلاقي معلم اين است كه نسبت به كودكان وشاگردان عاطفه ومحبت نشان دهد چون كودك وشاگرد به توجه واعمال اخلاقي معلم محبت او شديدا نيازمند است براي انكه شاگرد بتواند با معلم انس پيدا كند وبه او اعتماد نمايد بايد از محبت وتوجه او اشباح شود وو قتي شاگرد از معلم توجه و محبت و احترام مشاهده نكرد از معلم و استفاده او بيزار مي گردد وفرق ميان توجه معلم وديگران از اينجا سرچشمه مي گيرد كه كودك وقتي از خانه ويا كودكستان و يا مكتب نمي شود و تبادلي دراين محبت انجام نمي گيرد در حاليكه پدر ومادر يا مربي مربي با او در منزل و كودكستان ويا مكتب خانه بارفق ونرمي ومحبت رفتار مي كردند لذا ممكن است احيانا اين تصور در او آيد كه معلم مدرسه به او جفا مي كند.
روانشناسان در تقسيم نيازمنديهاي كودك وخردسال آراء ونظرات گوناگوني اظهار كرده اند ولي بطور مسلم همگي معتقدند كه يكي از نيازمنديهاي قطعي كودك وشاگرد آن است كه مورد محبت وديگران ومعلم قرار گيرد تا معلم با ديگران بتواند اعتماد وعلاقه او را نسبت به خود و درس خويش جلب كرده وحس اطاعت ومحبت را در او بيدار سازند.
شهيد ثاني مي گويد : بايد معلم به اين نياز رواني شاگرد عنايت داشته باشد وبخصوص هر چه بيشتر احترام ومحبت خود را متوجه شاگردان برجسته مجلس درس خود مي نمايد. چون انها از او انتظار بيشتري دارند واگر معلم به اين حاجت رواني شاگرد آشنائي داشته باشد مي تواند آن را در مسير خوبي رهبري كرده واز ان امر آموزش بهره برداري نمايد.

سؤال :
مادري با داشتن سه فرزند كه درمورد يكي از انها با مشكل مواجه مي باشد. او كودكي است كه در سنين اول ابتدايي تحصيل مي كند هميشه براي ايجاد يك رفتار پسنديده در كودكم از تشويق ( اعم از كلامي وغير كلامي ) استفاده مي نمايم . اما شرايط لازم براي اجراي يك تشويق مفيد را بطور كامل نمي دانم او مي پرسد تشويق و پاداش مفيد بايد داراي چه ويژگيها وشرايطي باشد.
پاسخ :
ويژگيهاي يك پاداش مفيد عبارتند از :
1)    متناسب با كاريا عمل انجام شده اند ( پرهيز از افراط وتفريط )
2)    علت آن در صورت لزوم براي كودك بيان شده وروشن باشد.
3)    تشويق بلافاصله انجام شود. ( پس از مشاهده عمل مطلوب اعمال گردد )
4)    پاداش به رفتار مطلوب مربوط شده ودر غير اينصورت اين مورد از كل شخصيت كودك نبايد تمجيد نمود بلكه از عمل مشخصي كه فرد انجام داد تشويق به عمل آيد.
5)    تركيبي از پاداش كلامي مسئوليتي ومادي به كار گرفته شود. ( صرف متكي بر تشويق كلامي يا فقط مادي نباشد )
6)    تشويق فرزند در خانواده از سوي والدين به صورت پيامهاي هماهنگ انجام شود (به كودك پيامهاي ضد ونقيض ارسال نكنيم ) .
نسبت به دانش آموزان مهربان باشيد وآنها ر ابه منزله فرزند خود بدانيد. پيامبر اكرم (ص) مي فرمود : بدرستي كه من براي شما مانند پدر نسبت به فرزندم هستم نزديكترين صفت به معلمي محبت است ( الرحمن علم القرآن ) كليه كودكان احتياج به محبت وسلامت وتملق داشتن وپذيرفته شدن واحترام دارند كه شرط اصلي رشد آنها محسوب مي شود.
مرغ براي جوجه هاي خود بال محبت مي گشايد وآنها را زير بال خود جمع مي كند و تمام وجود خود را وقف سعادت آنها مي كند معلم بايد چنين باشد.
مگر نه اين است كه حسن سلوك وخلق وخود رفتار پيغمبر (ص) بهترين روش تعليم وتربيت براي مردم بوده پيغمبر اسلام (ص) بدون ذره اي تكبر قيافه گرفتن واهانت كردن مردم رابه خدا مي خواند. حسن ... روي خوش سخن ملايم عفو واغماض خيرخواهي براي عموم حتي گناهكاران همفكري ومشورت با ديگران تفويض كارها به خدا وتوكل به او از خصوصيات معلم رهرو راه انبيا است. مرا به هيچ كتابي دگر حواله مكن كه من حقيقت خود را كتاب مي بينم البته شناخت حسد مطلوب دشوار ترين كار معلم است اما شناخت نسبي حتما لازم است ونخستين كام معلم بهتر وشناخت كودكان ونوجوانان را با هم خصوصيات ونيازهاي جسماني عقلاني واقتصادي انهاست بايد زبان تكلم وزبان رفتاري كودك ونوجوانان آشنا شويم استعدادها را بشناسيم ودر جهت شكوفايي آن بكوشيم.
ظرفيت جوانان را از فرهنگ اصيل وغني خودمان پركنيم چرا اگر ليواني پرباشد جائي دگر ندارد تاريخ سراسر آكنده است از يافتن كنج به بهاي سعي ورنج از كاميابي فارابي در خواندن درس در زير فانوس تاريخهاي سي ساله دهقان طوس اما هرگز نشينيده ايم مرثيه تاريخ را درمرگ استعداد بالقوه كفش دوز زاده عصر ساساني كه به لطف عدل انوشيرواني از تحصيل بازماند كدام جرأت ياغي مدعي است كه كفش زاده نمي توانند كه بوعلي ، فارابي، بيروني و .... بشود چه كسي درسوك ميليونها كودك استعداد مرده مي گرديد؟ آري اين چنين است استعدادهاي مرده گوري ندارد كه كسي برآن بگريد !!
موضوع نقش مديران در حل مشكلات عاطفي دانش اموزان از گسترده توانايي واقتدار مدير مي تواند مورد بررسي وارزيابي قرار گيرد. مدير براي ايجاد هماهنگي وتعيين خط مشي اجرائي بايد داراي ويژگيهايي باشد كه بخشي از ان ذاتي بوده وبخش ديگر اكتسابي مي باشد. در زمينه توانمندي تشخيص ( ادگار، اج، شاين) استدلال مي كند كه مدير موفق بايد يك تشخيص دهنده خوب باشد وبه روح تحقيق ارزش بگذارد اگر توانائيها ئانگيزه هاي افراد زير دست بسيار متغير است اوبايد از چنان حساسيت و توانايي تشخيص برخوردار باشد كه بتواند تفاوتهاي آنها را احساس ودرك كند.
خداوند از 114 سوره قرآن كريم در 113 سوره به رحمانيت وارحميت تكيه مي كند فقط سوره برائت است كه بسم الله در آغاز نيست چون برائت بيزاري واعلان جنگ است وبارحمان ورحيم هم آهنگي ندارد.
رحمان رحمت عامه خداوند ورحيم رحمت خاصه اوست. روي جاذبه ها بيشتر از دفعه ها كار كنيد بدانيد انچه جسم را تسليم مي كند زوار است و انچه عقل وروح ر اتسليم ميكند منطق وبرهان است سطح انتظارات خود را متناسب با ويژگيهاي جسمي ورواني وظرفيت عاطفي وساختار شخصيتي دانش آموزان نمائيد. دربرنامه ها روش كار خودتان بايد اطمينان حاصل كرد كه كودكان دانش اموزان با هيچگونه فشار و بي ... عاطفي ويا عدم امنيت رواني مواجه نمي كردند. مهمترين كار معلم ايجاد پل ارتباط احساس است ميان خود دانش اموز پلي كه درنتيجه اعتماد ميان آن دو بوجود مي اورد معلم بايد براي ساختن چنين پلي دقت كافي وصبر وحوصله وتوجه ودلسوزي صادقانه لازم دارد سعي كنيد يا ... بچه ها باشيد نه خداي نكرده به خاطر آنها توجه داشته باشيد كه محبت مانند غذا است اگر به مقدار لازم ودرجاي خود صرف شود واگر بيش از حد لزوم در مورد غير متناسب باشد نه تنها سودمند نيست بلكه خطرناك هم است. عدم تعادل در محبت پايه انحراف بچه ها است هرگز سه اصل مهم تعليم وتربيت آزادي انظباط محبت وعلاقه وامنيت خاطر ر افراموش نكنيم ابتدا در بهانه اي براي انضباط وآزادي را بهانه هرج ومرج قرار ندهيم.
آشنايي با روحيات دانش اموزان اختلاف فردي آنان وخانواده واجتماع و آداب ورسوم افراد براي معلم ضرورت دارد هر انسان يك كتاب است كه فقط يك نسخه از او تهيه مي شود زبان حال دانش اموزان ما اين است :
كه مدير مجرب ضمن بردباري در جمع اوري شواهد وقراين انگيزه هاي اختلال رفتار در فراگيران بايد بداند كه آموزش وپرورش از دير باز نقش اساسي در تداوم وبقاي جوامع بشري ايفا كرده است آداب ورسوم اعتقادات وارزشها نگرشها ورفتار ها دانشها و ممارت ها جامعه از طريق فراگردههاي پرورشي و آموزش قابل انتقال و دوام بوده اند. بنابراين درجريان تدريس ويادگيري احتمال تاثير پذيري فراگيران از عوامل محيطي اداري، عاطفي روش تدريس وارتباطات بين فردي گروهي دانش آموزان ومدرسه فراوان مي باشد همه اين عوامل مورد وارسي قرار دهد تا به حل مشكلات فرد بپردازد .
مدير روشن بين مي تواند كه منظومه خانوادگي وجايگاه فرد در بين افراد آن ومناسبات
عاطفي بين والدين وفرزندان چه تاثيري در شخصيت دانش آموزان داشته وزمينه سازگاري ويا عدم سازگاري او خواهد داشت مدير بايد بداند اختلال .... دانش اموز مي تواند منشاء يادگيري داشته باشد.

 


منابع :


1)    آذردشتي -  امير هوشنگ – مجله تربيت – سال 13 شماره هشتم ارديبهشت 76


2)    بهشتي احمد – مجله تربيت شماره 2 – سال هشتم

3)    دكتر افروز غلامعلي – چكيده اي از روانشناسي تربيتي – انتشارات كليني چاپ اول

4)    بيابانگرد اسماعيل – مجله تربيت شماره هشتم خرداد ماه 1372

5)    شهيد ثاني – اداب تعليم وتربيت در اسلام – نگارش : دكتر محمد باقر حجتي

6)    دادستان منصور – لغت نامه روانشناسي چاپ 1356

7)    دكتر شرفي محمد – مجله تربيت سال سيزدهم – شماره هشتم – ارديبهشت 76

 

طراحی سایت : سایت سازان