میهن داکیومنت بزرگترین مرجع و مرکز دانلود پایان نامه (متن کامل فرمت ورد) فروش پایان نامه - خرید پایان نامه (کاردانی ، کارشناسی)همه رشته ها
حقوق اقتصاد مدیریت روانشناسی ریاضی تربیت بدنی کامپیوتر نرم افزار و سخت افزار عمران معماری برق صنایع غذایی علوم اجتماعی هنر علوم سیاسی فیزیک مکانیک حسابداری

تبلیغات کلیکی - افزایش رتبه گوگل

اگهی رایگان

مقايسه اختلال ضعف رواني در بين زنان داراي اختلاف خانوادگي و زنان عادي شهرستان ابهر از طريق آزمون m.m.p.I


کد محصول : 1000162 نوع فایل : word تعداد صفحات : 94 صفحه قیمت محصول : 9000 تومان تعداد بازدید 927

فهرست مطالب و صفحات نخست


مقايسه اختلال ضعف رواني در بين زنان داراي اختلاف خانوادگي و زنان عادي شهرستان ابهر از طريق آزمون  m.m.p.I

فهرست
عنوان                                                                                      صفحه
چكيده                                        1
فصل اول: كليات تحقيق                            2
مقدمه                                        3
بيان مسئله                                    5
سوال مسئله                                    6
اهداف تحقيق                                    6
اهميت و ضرورت تحقيق                            6
فصل دوم: پيشينه و ادبيات تحقيق                        8
زمينه تاريخي آسيب شناسي رواني                        9
اختلال وسواس-بي اختياري                            19
تعريف                                        19
شكل گيري وسواس در جريان تحول                        25
ضوابط تشخيصي اختلال وسواس-بي اختياري بر اساس DSMIV         33
ديدگاههاي نظري درباره ي اختلال وسواس-بي اختياري            35
الگوي زيستي شناختي اختلالهاي وسواس-بي اختياري            49
ديدگاه رفتار شناسي طبيعي                            52
الگوهاي غريزي                                    54
مكانيزمها و كنشهاي فعاليت جانشيني                        55
فعاليت هاي جانشيني در انسان                        56
آيينهاي وسواسي                                    57
رهنمودهايي در زمينه درمانگري                        59
درمانگري شناختي-رفتاري                            63
دارو درمانگري                                    66
نتيجه گيري كلي درباره شيوه هاي درمانگري                    68
تحقيقات انجام شده در خارج و داخل كشور                    69
فصل سوم: تعيين روش تحقيق                        71
متغييرهاي تحقيق                                    72
فهرست
عنوان                                                                                      صفحه
جامعه مورد مطالعه                                73
حجم نمونه                                    73
روش نمونه گيري                                73
ابزار اندازه گيري در تحقيق حاضر                        74
روش تحقيق                                    75
روش آماري مربوط به فرضيه                            76
فصل چهارم: يافته ها و تجزيه و تحليل داده ها                77
جدول 1-4 : نمرات خام آزمودني ها از آزمون                    78
جدول 2-4 : مقايسه ضعف رواني                        81
فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري                        82
بحث و نتيجه گيري                                83
پيشنهادات                                    86
محدوديت                                    87
ضمائم پرسشنامه m.m.p.I                             88
پاسخنامه                                    94
منابع-ماخذ                                    95

چكيده :
هدف از تحقيق حاضر مقايسه ضعف‌رواني در بين زنان داراي اختلالات خانوادگي و زنان داراي زندگي عادي شهرستان ابهر از طريق پرسش ناسر m.m.p.I است كه فرضيه عنوان شده عبارت است از اينكه ضعف رواني در بين زنان داراي اختلالات خانوادگي بيشتر از زنان داراي زندگي عادي است جامعه مورد مطالعه زنان حدود سني 35-30 ساله است كه داراي زندگي عادي و داراي اختلالات و مشكل در زندگي هستند كه 60 نفر به عنوان نمونه انتخاب شده كه آزمون بر روي آنها اجرا گرديده و جهت آزمون فرضيه از روش آماري t متغيير مستقل استفاده گرديده كه نتايج بدست آمده نشان مي‌دهد كه ضعف رواني در بين زنان داراي اختلالات و مشكلات خانوادگي بيشتر از زنان داراي زندگي عادي هستند .

فصل اول
كليات تحقيق

مقدمه :
روشن است كه توصيف موضوع ، مسائل و اختلالهاي رواني ، توصيف حصفيه هاي فاعلي و عيني اختلالها علايم و نشانه‌هاي آنها ، حصفيه هاي مجزا و هم چنين پيوستگيهايي كه مي‌توانند با حصفيه هاي ديگر داشته باشند و نخستين گام در راه روان شناسي مرضي است و شناختن اختلالات از جمله ضعف‌رواني است . تلاشهايي كه در قلمرو پزشكي و روان شناسي به منظور طبقه بندي كردن اختلالهاي رواني انجام شده‌اند از قدمت زيادي برخوردار‌اند و بتدريج به تعداد كثيري طبقه بندگيها كم و بيش جالب منجر شده‌اند . زوبين در سال (1967) در فهرستي كه در اين باره فراهم كرده است به پنجاه نضام متفاوت اشاره مي‌كند كه غالب آنها در تضاد با يكديگر قرار مي‌گيرند بدين ترتيب بررسي ماهيت ، هدفها و مزايا و معايب و همچنين مشكلاتي كه انواع طبقه بنديهايي بيماريهاي رواني مي‌توانند ايجاد كنند ضروري به نظر مي‌رسد و گاهي اوقات عوامل خانوادگي . اختلالات و عدم روابط صحيح زناشويي مي‌تواند عامل اصلي در ايجاد بيماريهاي رواني بخصوص ضعف رواني در بين زنان شود كه طبقه بندي اختلالهاي رواني و خانوادگي نه تنها اطلاعاتي درباره‌ي ماهيت كه قباد و چگونگي اختلالات رواني مي‌تواند باشد روان گسيختگي بايد شامل تعدادي خصايص توصيف كننده باشد مثلا كناره گيري از روابط بين شخصي ، در سوگرايي و فقط زماني كه چنين حصفيه هايي وجود دارد كه باعث ضعف رواني و روان گسيختگي مي‌شود تشخيص باليني در زمانهاي مختلف و تشخيص دو متخصص در مورد يك بيمار مشابه باشد كه علل جسماني و علل خانوادگي متفاوت مي‌تواند باعث و عامل مهم آسيب شناختي و روحيه ضعف در فردي باشد و عامل بيماري رواني در فرد به شمار بيايد و بر اساس DSmIV كه بر اين فرض مبتني نيست كه هر مقوله از اختلالهاي رواني مانند افسردگي و ضعف رواني ، جوهري كاملا مستقل و مرزهايي مطلق دارد كه آن را از ديگر مقوله‌هاي اختلالهاي رواني يا از زمينه‌هاي بدون اختلال رواني متمايز مي‌كنند هم چنين اين پذيرفته نيست كه همه‌ي افرادي كه در يك مقوله از اختلالهاي رواني قرار مي‌گيرند در همه‌ي قلمروها به يكديگر شباهت دارند به اين صورت كه گاهي اوقات ضعف رواني در افراد اختلال خانوادگي بيشتر و گاهي افسردگي و موارد ديگر كه اينها تمام به روحيه افراد مقابل بستگي دارد ( دادستان – 1382 )

بيان مسئله :
مفهوم ضعف رواني به فكرمحاصره و مفهوم بي اختياري فكر اجبار را القايي مي‌كند و درك اين مفاهيم بدون مرتبط ساختن آنها با من فرد كه در ميان آزادانه فكر ، تجسم اعمال خويشتن و احساس محدوديت مي كند ، امكان پذير نيست محدوديتي كه فقط بر اساس و به وسيله فعاليت مرضي در هم شكسته مي‌شود و آرامش موقت ، تنها از طريق عدم برخورداري با ديگران و عدم روابط صحيح و اشكال و ضعف داشتن همراه است كه در اين گونه مشكلات رواني بيمار نسبت به اختلال خود هشيار است و آن را تحميل شده و مرضي مي پندارد يعني در واقع اختلال را نمي‌پذيرد بلكه آن را تحمل مي‌كند مع هزا در پاره‌اي از شخصيتهايي كه داراي ضعف رواني هستند نشانه مرضي به منزله بخشي از سازمان يافتگي رواني فرد در مي‌آيد ضعف رواني مشكلات زيادي را در زندگي روزمره به وجود مي‌آورند كه خود مي‌تواند بوجود آورنده از عوامل شخصيتي و خانوادگي و اختلالات در زندگي باشد مثلا عدم توجه ديگران به او و يا عدم برقراري رابطه دوستانه با ديگران مي‌تواند ضعف‌رواني را بيشتر و بيشتر كند گريه در گذشته اختلال ضعف رواني بمنزله اختلالي نادر تلقي مي‌كردند اما بررسيهاي همه‌گيري شناختي اخير نشان داده اند كه 5/2 درصد افراد در سراسر زندگي خود از اين اختلال رنج مي‌برند ( منصور – 1380 )
سوال مسئله :
آيا بين ضعف رواني زنان داراي اختلافات خانوادگي و زنان عادي تفاوت معني داري وجود دارد؟
1- بين ضعف رواني زنان داراي اختلال خانوادگي خانوادگي در زنان داراي تفاوت معني داري وجود دارد .
اهداف تحقيق
هدف از تحقيق حاضر مقايسه اختلال ضعف رواني در بين زنان داراي مشكلات خانوادگي و اختلالات در زندگي مانند عدم تفاهم با همه برسر موضوعاتي مانند عوامل اقتصادي – اجتماعي و . . . در زنان عادي كه داراي زندگي سالمي هستند و اينكه آيا مشكلات در زندگي خانوادگي مي‌تواند باعث ضعف رواني شود
اهميت و ضرورت تحقيق
رفتارهايي كه شامل ضعف رواني مي‌شود رفتارهايي خاص دوره نوجواني نيستند در واقع نوجوان مدتها به پنهان كردن رفتارهايي كه نشان دهنده ضعف رواني است مي‌پردازد و موارد نادري كه بر باعث مشكلات حادتري در دوره زندگي مي‌شود كه اين ضعف رواني مي‌تواند در محيط خانوادگي و عدم برقراري روابط بين زوجين و حتي قبول نكردن موقعيت حاضر تشديد شود و اميد است با پژوهشهايي كه انجام مي‌دهيم بتوانيم از اين اختلالات بخصوص ضعف رواني در افراد بخصوص زنان كه در مشكلات زود تر از مردان قد خم مي‌كنند تاثير مثبتي بگذاريم و بررسي كنيم اختلالات خانوادگي مانند عدم امكانات اقتصادي و يا عدم هماهنگي زوجين هنگام ازدواج كه تمام اينها مي‌تواند تاثيري در ايجاد ضعف رواني و ديگر اختلالات رواني در بين افراد بخصوص زنان شود كه اين گونه تحقيقات مي‌تواند در مراكز و نهادهاي خانوادگي نقش بسزايي داشته باشد .

فصل دوم
پيشينه و ادبيات تحقيق

زمينه‌ي تاريخي آسيب شناسي رواني
هدف اين فصل آشنا ساختن دانشجو با موضوع ، تعريف و مفهوم آسيب شناسي رواني است .
اما قبل از آن ، زمينه‌ي تاريخي مربوط به اختلالات رواني را به اختصار مرور مي‌كنيم .
ممكن است چنين تصور شود كه بررسي تاريخي آسيب شناسي رواني كاري بي‌فايده است ، زيرا بدون شك اطلاعات جديد ، موثرتر ،؛ دقيقتر و منطقي تر از دانشهاي زمانهاي گذشته است و بهتر است به جاي سير در تاريخ گذشته‌ي اين علم ، توجه خود را معطوف به اطلاعات جديد بنمائيم . اما واقعيت آن است كه اين اطلاعات جديد حاصل كار و تلاش گذشتگان است و بررسي آنها زمينه را براي شناخت اطلاعات جديد آماده مي‌سازد . تاريخچه‌ي هر علم شرح تكامل افكار ، بازتابها ، نگرشها ، و باورهاي انسان طي هزاران سال است . بررسي اين رويدادها و تحولات بسيار با ارزش است ؛ زيرا اطلاعاتي به دست مي‌دهند كه مي‌توانند در فهم و ارزيابي اين علم سودمند باشند .
نظريه‌هاي اوليه درباره‌ي اختلالات رواني اين بود كه شيطان در درون فرد مبتلا جايگزين شده و موجب اختلال رفتار وي گرديده است . به تعبيير ديگر نظريه‌هاي اوليه درباره‌ي رفتار نابهنجار و تبيين نابهنجاري نيروهاي جادوئي و ماورالطبيعه مانند ديو ، شيطان و ارواح خبيثه بودند . بنابراين ، براي درمان فرد مبتلا كوشش مي‌شد تا شيطان از درون وي بيرون رانده شود . به همين دليل آنان را شكنجه مي‌كردند ، شلاق مي‌زدند ، مي‌سوزاندند و با ابزارهاي بسيار ابتدائي مانند سنگ جمجمه‌هايشان را سوراخ مي‌كردند ، و به سحر و جادو متوسل مي‌شدند . كشف جمجمه‌هاي سوراخ شده مؤيد اين موضوع است . نوشته‌هاي چينيها ، مصريها ، عربيها ، يونانيها نيز نشانگر اين موضوع است كه اينگونه اختلالات را به جايگزين شدن ديو در بدن فرد مبتلا نسبت مي‌داده‌اند . در يونان قديم ( 800 سال قبل از ميلاد ) رفتار آشفتۀ فرد به عنوان تنبيهي در برابر نافرماني از خدايان تعبير مي‌شده است . اين عقيده نه تنها در اقوام اوليه وجود داشت ؛ بلكه در سدۀ ميانه نيز نفوذ و توسعه فراواراني يافت .
در خلال عصر طلائي يونان پيشرفت قابل توجهي در فهم و درمان بيماريهاي رواني به وقوع پيوست . بقراط ( 357- 460 پيش از ميلاد ) پزشك بزرگ يونان كه " پدر پزشكي جديد " ناميده شده است مداخله خدايان و ديوها را در ايجاد بيماريها رد كرد . بر اساس نظريه بدني ، علت بيماريهاي رواني اختلال در اعضاي مختلف بدن به خصوص مغز بود . بقراط معتقد بود كه مغز فرمانده بدن است و بيماريهاي رواني مربوط به اختلال در آن است . همچنين بقراط علت اختلال رواني را عدم تعادل فرآورده‌هاي مزاجي توصيف مي‌كرد . پيش از او مصريان قلب را محل حيات رواني و هيجاني مي‌دانستند .
بقراط و پيروان وي به دليل تشخيص و درمان بيماريهاي رواني شهرت ويژه اي يافتند . بقراط انواع مختلف بيماريهاي رواني را به سه طبقه‌ي كلي : ماني ، ماليخوليا ، و زوال عقل يا بيماري مغزي طبقه بندي مي‌نمايد و توصيفهاي باليني مفصل درباره‌ي هر يك از اين سه طبقه بيماري به دست مي‌دهد . او باور داشت كه علت حمله‌هاي صرعي آسيبهاي مغزي است . بقراط تاكيد نمود كه اختلالات رواني علل طبيعي داشته و مثل ساير بيماريها مستلزم درمانند . روشهاي درماني وي شامل استراحت كردن ، حمام گرفتن ، و رژيم غذائي خاص بود .  
افلاطون( 347 – 429 قبل از ميلاد ) مسائل مربوط به افراد آشفته‌ي رواني را كه مرتكب قتل مي‌شدند مورد بررسي قرار داد و آشكارا اظهار داشت كه اين افراد مسؤول جنايات خويش نيستند و نبايد با آنان بدانگونه كه با ساير جانيان رفتار مي‌شود رفتار نمود . او رفتار هر فرد را نتيجه‌اي از تعارض بين استدلال و هيجان مي‌دانست و بر خلاف كساني كه علت رفتار نابهنجار را بدني مي‌دانستند ، بر نيروي تفكر تاكيد ورزيد و اظهار داشت كه ذهن تنها واقعيت حقيقي وجود انسان است . به نظر وي شخصيت آرماني شخصيتي است كه به ويژه توسط فكر و استدلال رهبري شود . افلاطون عقيده داشت كه رفتار انسان تحت نفوذ و استيلاي نيازهاي بدني و غريزه‌هاي طبيعي وي است .
ارسطو ( 322 – 384 پيش از ميلاد ) شاگرد افلاطون بود ولي از عقايد وي پيروي نمي‌كرد . او بيشتر پيرو عقايد بقراط درباره‌ي مزاجهاي چهارگانه بود و عقيده داشت كه مزاجهاي گرم موجب تمايلات عاشقانه و پر حرفي مي‌شود و نيز موجد تكانه‌هاي خودكشي در فرد است . او درباره‌ي استدلال و آگاهي ، مطالب زيادي نوشت ، و حالتهاي هيجاني و انگيزشي از قبيل ترس ، خشم ، حسادت ، تنفر ، شجاعت ، و شفقت را مورد بحث و بررسي قرار داد. ارسطو خشم را محصول نگرش فرد درباره‌ي ناروائي و بي عدالتي مي‌دانست و معتقد بود كه ترس نتيجه‌آگاهي فرد از خطر و انتظار شكست يا طرد شدگي است . او درباره‌ي لذت و الم مفاهيمي را مورد استفاده قرار داد كه با اصول عقايد فرويد و پيروانش شبيه بود .
در سالهاي اوليه مسيحي ، سنت اگوستين ( 430 – 345 بعد از ميلاد ) بسياري از انديشه‌هاي جديد درباره‌ي اختلالات رواني را پيش بيني نمود . او به عنوان يك حكيم و فيلسوف الهي زمينه را براي نظريه‌هاي روان پويائي درباره‌ي رفتار نابهنجار هموار ساخت . اگوستين مطالب گسترده اي درباره‌ي احساسات و كشمكشهاي رواني در انسان نوشت ، به طوري كه ممكن است بتوان وي را پيشگام مكتب تحليل رواني دانست . او مانند فرويد به معصوم بودن كودكان اعتقاد نداشت و نقش تكانه‌هاي پرخاشگري در كودكان و نياز به كنترل اوضاع محيطي را مورد بحثص قرار داد . اگوستين با بيان اين نكته كه درون نگري و كشف زندگي هيجاني دروني ، منبع با ارزشي براي دانش روان شناسي است ؛ سهم بزرگي در روان‌شناسي نابهنجاري نوين داشته است .
در سده‌ي ميانه نگرش اخلاقي ، انساني ، و خوش بيانه كه نسبت به انسان در سالهاي اوليه مسيحي و جود داشت از بين رفت و جاي خود را به افكار و عقايد ضد روشن انديشي بخشيد . اعتقاد به ارواح خبيثه مجددا با نيروي شديد ظاهر گرديد . مثلا در قرون سيزده و جهارده بيماران رواني را شكنجه مي‌كردند تا شيطان از ذهنشان خارج شود . با اين وجود كساني بودند كه بر خلاف جريان آب شنا مي‌كردند . مثلا پاراسلسوس به كساني كه به ارواح خبيثه اعتقاد داشتند حمله كرد و ناسازگاريهاي رواني را پديده‌اي طبيعي دانست . او به نجوم اعتقاد داشت و پديده‌هاي طبيعي را به سيارات و ستارگان نسبت مي‌داد . با وجود چنين انديشه‌هاي روشنگرانه‌اي ، افكار خرافي و تعصب آلود در سده‌هاي ميانه همچنان رواج داشت و دانشي را كه نسلهاي قبل اندوخته بودند ؛ دگرگون ساخت .
در اواسط قرن پانزدهم تلاشي چشمگير ر جهت بردباري و مدارا نسبت به رفتار نامانوس بيماران رواني آغاز گشت . اعتقاد به جادوگري دگرگون شد و نزديك به سيصد سال بعد ، اروپا درگير ترسي ديوانه وار نسبت به جادوگران گرديد ، ترسي كه منجر به كشتن و از بين بردن هزاران تن از جادوگران شد .
تحول اجتماعي و فكرذي بزرگي در اواخر سده‌هاي پانزدهم و شانزدهم ايجاد شد . با پيدايش سرمايه داري ، ارزشهاي فردي جايگزين ارزشهاي ساده‌ي اجتماعي گرديدند ، شهرها جايگزين جوامع روستائي شدند و ساختار خانوادگي و روستائي سده‌ي ميانه رو به اضمحلال نهاد . تفرقه و اختلاف كليسا‌ها را فرا گرفت و نهضت پروتستان ، قسمت اعظم اروپا را درگير جنگهاي مذهبي ساخت و اين عوامل موجب بر هم زدن توازن اجتماعي بيشتري شدند .
در خلال اين بي ثباتي گسترده‌ي اجتماعي عقايدي درباره‌ي جادوگران ظاهر گشت و آنان به عنوان كساني كه با شيطان هم پيمان بوده و از آزار و اذيت ديگران لذت مي‌برند تلقي شدند و اين حكم كه هر مرد يا زني كه اقدام به احضار ارواح كند محكوم به مرگ است به اجرا در آمد . كليسا جادوگري را خطاي حواس و نوعي الحاد و ارتداد نسبت به خداوند دانست كه بايد از طريق كليساي رم سركوب شود .
اولين نهضت انسان گرايانه درباره‌ي بيماري‌هاي رواني با كار فيليپ‌پينل ( 1826 – 1745 ) درفرانسه آغاز گشت . پينل‌كه از 1792 رئيس‌بيمارستان رواني بيستر در فرانسه شد دستور داد تا زنجير از دست و پاي بيماران رواني بردارند و از شكنجه و آزار آنان اجتناب ورزند و با آنان مانند يك انسان بيمار رفتار كنند . در خلال اين دوره ، درمانگري اخلاقي در حد بالنسبه وسيعي در بيمارستانهاي رواني مورد استفاده واقع شد . گرچه ، ممكن بود درمانگري اخلاقي ، غير عملي باشد ولي بي‌ترديد بسيارموثر واقع شد .
به‌رغم نتايج موثري كه درمانگري اخلاقي در برداشت ، به دليل پذيرش اين عقيد كه ديوانگانافراد بيمار هستند و فقط درمانگري اخلاقي نمي‌تواند موثر باشد ، در نيمه دوم قرن نوزدهم اين روش درمانگري رو به اضمحلال گذاشت .
از‌اوائل قرن نوزدهم اطلاعات مربوط به فيزيولوژي ، تشريح ، عصب شناسي ، شيمي و پزشكي عمومي به سرعت افزايش يافت . اين پيشرفتها به كشف تدريجي زيربناي آسيب شناختي عضوي بسياري از بيماريهاي بدني منتهي گشت و اين گام موثر ديگري بود كه دانشمندان بيماريهاي رواني را به عنوان اختلالاتي بر اساس آسيب شناختي عضوي معين بنگرند .
در1858 اميل‌كراپلين نقش‌مهمي‌در‌ايجاد‌نظريه‌‌ي‌بدني ايفا نمود . او بر اهميت آسيب شناختي مغزي در بيماريهاي رواني تاكيد نمود ، هرچند به اقدامات موثر ديگري توصيف مي كردند . پيش از او مصريان قلب را محل حيات رواني و هيجاني مي دانستند .
بقراط‌و‌پيروان‌وي‌به‌دليل‌تشخيص و درمان بيماريهاي رواني شهرت ويژه‌اي يافتند . بقراط انواع مختلف بيماريهاي رواني را به سه طبقه‌ي كلي : ماني، ماليخوليا ، و زوال عقل يا بيماري مغزي طبقه بندي مي‌نمايد و توصيفهاي باليني مفصل درباره‌ي هر يك از اين سه طبقه بيماري به دست مي‌دهد . او باور داشت كه علت حمله‌هاي صرعي آسيبهاي مغزي است . بقراط تاكيد نمود كه اختلالات رواني علل طبيعي داشته و مثل ساير بيماريها مستلزم در مانند . روشهاي درماني وي شامل استراحت كردن ، حمام گرفتن ، و رژيم غذائي خاص بود .
افلاطون ( 347 – 429 قبل از ميلاد ) مسائل مربوط به افراد آشفته‌ي رواني را كه مرتكب قتل مي‌شدند مورد بررسي قرار داد و آشكار اظهار داشت كه اين افراد مسؤول جنايات خويش نيستند و نبايد با آنان بدانگونه كه با ساير جنايان رفتار مي‌شود رفتار نمود . او رفتار هر فرد را نتيجه‌اي از تعارض بين استدلال و هيجان مي‌دانست و بر خلاف كساني كه علت رفتار نابهنجار را بدني مي‌دانستند ، بر نيروي تفكر تاكيد ورزيد و اظهار داشت كه ذهن تنها واقعيت حقيقي وجود انسان است . به نظر وي شخصيت آراماني شخصيتي است كه به ويژه توسط فكر و استدلال رهبري شود . افلاطون عقيده داشت كه رفتار انسان تحت نفوذ و استيلاي نيازهاي بدني و غريزه‌هاي طبيعي وي است .
ارسطو ( 322 – 348 پيش از ميلاد شاگرد افلاطون بود ولي از عقايد وي پيروي نمي‌كرد . او بيشتر پيرو عقايد بقراط درباره‌ي مزاجهاي چهارگانه بود و عقيده داشت كه مزاجهاي گرم موجب تمايلات عاشقانه و پر حرفي مي‌شود موجد تكانه‌هاي خودكشي در فرد است . او درباره‌ي استدلال و آگاهي ، كطالب زيادي نوشت ، و حالتهاي هيجاني و انگيزشي از قبيل ترس ، خشم ، حسادت ، تنفر ، شجاعت ، و شفقت را مورد بحث و بررسي قرار داد . ارسطو خشم را محصول نگرش فرد درباره‌ي‌ناروائي و بي عدالتي مي‌دانست و معتقد بود كه ترس نتيجه‌ي آگاهي فرداز خطر و انتظار شكست يا طرد شدگي است . او درباره‌ي لذت و الم مفاهيمي را مورد استفاده قرار داد كه با اصول عقايد فرويد و پيروانش شبيه بود .
در سالهاي اوليه مسييحي ، سنت‌اگوستين ( 430 – 354 بعد از ميلاد ) بسياري از انديشه‌هاي جديد درباره‌ي اختلالات رواني را پيش بيني نمود . او به عنوان يك حكيم و فيلسوف الي زمينه را براي نظريه‌هاي روان پويائي درباره‌ي رفتار نابهنجار هموار ساخت . اگوستين مطالب گسترده‌اي درباره‌ي احساسات و كشمكشهاي رواني دانست . او مانند فرويد به معصوم بودن كودكان اعتقاد نداشت و نقش تكانه‌هاي پرخاشگري در مي‌دهند كه مي‌توانند در فهم و ارزيابي اين علم سودمند باشند .
نظريه‌هاي اوليه درباره ي اختلالات رواني اين بود كه شيطان در درون فرد مبتلاجايگزين شده و موجب اختلال رغتار وي گرديده است . به تعبير ديگر نظريه‌هاي اوليه درباره‌ي رفتار نابهنجار و تبيين نابخنجاري نيروهاي جادوئي و مارالطبيعه مانند ديو ، شيطان و ارواح خبيثه بودند . بنابراين ، براي درمان فرد مبتلا كوشش مي‌شد تا شيطان از درون وي بيرون رانده شود . به همين دليل آنان را شكنجه مي‌كردند ، شلاق مي‌زدند ، مي‌سوزاندند و با ابزارهاي بسيار ابتدائي مانند سنگ جمجمه‌هايشان را سوراخ مي‌كردند ، و به سحر و جادو متوسل مي‌شدند . كشف جمجمه هاي سوراخ شده مؤيد اين موضوع است . نوشته‌هاي چيني‌ها ، مصريها ، عربيها ، يونانيها نيز نشانگر اين موضوع است كه اينگونه اختلالات را به جايگزين شدن ديو در بدن فرد مبتلا نسبت مي‌داده‌اند . در يونان قديم ( 800 سال قبل از ميلاد ) رفتار آشفته‌ي فرد به عنوان تنبيهي در برابر نافرماني از خدايان تعبير مي‌شده است . اين عقيده نه تنها در اقوام اوليه وجود داشت ؛ بلكه در سده‌ي ميانه نيز نفوذ و توسعه فراواني يافت .
در خلال عصر طلائي يونان پيشرفت قابل توجهي در فهم و درمان بيماريهاي رواني به وقوع پيوست . بقراط ( 357 – 460 پيش از ميلاد ) پزشك بزرگ يونان كه " پد پزشكي جديد " ناميده شده است مداخله‌ي خدايان و ديوها را در ايجاد بيماريها رد كرد . اساس نظريه‌ي بدني ، علت بيماريهاي رواني اختلال در اعضاي مختلف بدن به خصوص مغز بود . بقراط معتقد بود كه مغز فرمتنده بدن است و بيماري‌هاي رواني مربوط به اختلا در آن است . همچنين بقراط علت اختلالت رواني را عدم تعادل فرآورده هاي مزاج ( صفرا ، سودا ، خون ، وبلغم ) مي‌دانست . او مغز را مهمترين عضو بدن وتعبير كننده‌ي آگاهي. 
اختلال وسواس – بي اختياري
1 – تعريف
مفهوم وسواس ، فكر « محاصره » و مفهوم « بي اختياري » فكر اجبار را القاء مي‌كند و درك اين مفاهيم بدون مرتبط ساختن آنها با « من » فرد كه در بيان آزادانه فكر ، تجسم و عمل خويشتن ، احساس محدوديت مي‌كند ، امكان پذير نيست ؛ محدوديتي كه فقط بر اساس و به وسيله فعاليت مرضي درهم شكسته مي‌شود و آرامش موقت ، تنها از طريق تكرار به دست مي‌آيد .
بيمار نسبت به اختلال خود هشيار است و آن را تحميل شده و مرضي مي‌پندارد ، يعني در واقع ، اختلال را نمي‌پذيرد بلكه آن را تحمل مي‌كند . مع هذا در پاره اي از شخصيتهاي وسواسي ، نشانه مرضي به منزله بخشي از سازمان يافتگي رواني فرد در مي‌آيد ( آيسنك ، 1979 ) .
بناب اين ، وسواس در واقع فكر ، كلمه يا تصويري است كه به رغم اراده‌ي انسان ، به هشياري وي هجوم مي‌آورد ، سازمان رواني را تحت سيطره خود قرار مي‌دهد و اظطراب گسترده‌اي را در فرد بر مي‌انگيزد .
وسواسها را به علت جنبه تحميلي آنها نمي‌توان با نگرامنهياي مفرط درباره‌ي مسائل واقعي يكسان دانست ، چراكه تلاش فرد به منظور بي توجهي يا مقاوت نسبت به آنها به تشديدتر از پيش ، از نو بروز مي‌كنند .
گرچه ممكن است چندين نوع وسواس همزمان با يكديگر در يك شخص مشاهده شود اما متخصصان باليني ، متمايز كردن انواع وسواسها را مفيد دانسته‌اند :
تصويرهاي وسواسي گاهي ذهن را به گونه‌اي تسخير مي‌كنند كه گويي تصوير بر آن حك شده است . مثلا مادري مي‌تواند مدام تصوير به خون آلوده فرزندش را ببيند و يا فردي ممكن است بدون وقفه ، صحنه هاي منع شده‌ي جنسي را تصوير سازي كند . 
 فكر وجود ميكرب در همه جا و ترس از خطر سرايت بيماري موجب مي‌شود تا فرد از دست زدن به همه چيز اجتناب كند .
ترديدهاي وسواسي ممكن است بر زندگي گذشته و يا آينده متمركز شوند . ترديد وسواس آميز نسبت به گذشته ، به باز پديد آوري دائم آن منجر مي‌شود و پرسش فرد از خود درباره‌ي درست بودن اعمال گذشته و پيامدهاي آنها ، دلمشغولي اصلي وي را تشكيل مي‌دهد . ترديد نسبت به آينده زندگي را دچار اختلا مي‌سازد . چراكه توانايي تصمي گيري را از فرد سلب مي‌كند .
اعمال بي اختيار ( شستن ، وارسي كردن ، لمس كردن و جز آن ) به منزله رفتارهاي انعطاف ناپذيري هستند كه شخص براي پيشگيري يا كاهش حالت درماندگي و اضطراب ، خود را مجبور به انجام آنها مي‌بيند و تصور مي‌كند كه اگر ان اعمال را انجام ندهد ، حادثه‌اي وحشتناك كه ماهيت آن نيز مشخص نيست ، به وقوع خواهد پيوست .
بدين ترتيب مشاهده مي‌شود كه رفتارهاي وسواسي داراي دو دامنه‌اند :
-افكار وسواسي ( وسواس ذهني شده )؛
-اعمال اختيار
گرچه پاره اي از افراد مبتلا به وسواس مي‌توانند تنها داراي افكار وسواسي يا اعمال بي‌اختيار باشند ، اما در اغلب موارد افكار وسواسي با اعمال بي اختيار همراهند . در واقع ، اعمال اخير غالبا به منزله پاسخي در برابر افكار وسواسي هستند . به عنوان مثال ، اگر فردي مدام درباره‌ي ايمني خانه‌ي خود ترديد كند ، ممكن است به وارسي مكرر قفلها يا شعله‌هاي گاز و غيره بپردازد و يا اگر كسي به گونه‌اي وسواس آميز از سرايت بيماري بترسد ، احتمال دارد كه با شستشوي دائم خود با اين فكر وسواسي مقابله كند . بدين ترتيب ، بسياري از افكار وسواسي به اعمال بي اختيار منجر مي‌شوند . اما در پاره‌اي از موارد ، اعمال بي اختيار با اضطراب توام نيستند و در صورت اخير شايد بهتر باشد كه اصطلاح اعمال آييني در مورد آنها به كار بسته شود .
گرچه وسواس _ بي‌اختياري معمولا در نوجواني يا نخستين سالهاي جواني آغاز مي‌شود اما امكان بروز آن در خلال كودكي نيز وجود دارد ( DSM IV ، 1994 ) .
كانر اين نكته را تاييد مي‌كند كه بندرت كودكان قبل از سنين چهارده تا پانزده سالگي را به علت وجود وسواس _ بي‌اختياري به مراكز درمانگري ارجاع مي‌دهند ، با اين حال مولفان ديگر( هال ، 1932 ؛ برمن ، 1942 ؛ رگنر ، 1959 و ديگران ) به مواردي اشاره كرده‌اند كه در كودكان كم‌سن آغاز شده است . براساس نظر آنتوني ، تقريبا 20 درصد از اختلال‌هاي وسواسي قبل از پانزده سالگي و 50 تا 60 درصد آنها قبل از بيست سالگي ، شروع مي‌شوند ( آنتوني ، 1967 ) .
جاد براساس مشاهد‌ه‌ي 405 كودك دوازده‌ساله يا كم سن تر ، 34 مورد وسواس – بي‌اختياري را خاطر نشان مي‌سازد كه از آن ميان ، فقط پنج كودك داراي منظومه‌ي نشانه‌هاي وسواس- بي‌اختياري بوده‌اند .
بررسي سوابق بزرگسالان وسواسي نشان مي‌دهد كه نخستين تجربه‌هايي كه مي‌توانند به منزله نشانه‌ي مرضي در نظر گرفته شوند زودرس بوده‌اند . اسكوگ ( 1965) كه به بررسي آماراي وسيعي درباره‌ي نشانگان وسواس در بزرگسالان دست زده است ، عقيده دارد كه اختلالهاي وسواسي بسيار زودتر از بي‌نظميهاي رواني ديگر متجلي مي‌شوند . وي خاطر نشان مي‌سازد كه اين نشانه‌ها در 5 تا 6 درصد از موارد ، قبل از ده سالگي ، در 10 درصد بين ده تا چهارده‌سالگي و در 15 تا 16 درصد بين چهارده تا نوزده سالگي بروز كرده‌اند .
به نظر مي رسد كه در حال حاضر ، اين نكته پذيرفته شده است كه هرجند بي‌نظميهاي وسواسي مي‌توانند گاهي به صورت زودرس متجلي شوند ، اما نشانگان واقعي وسواس پيش از سن معين و حدي از تحول رواني ( تقريبا هفت سالگي ) آشكار نمي‌گردد ( كولون1 ، 1960 ؛ پريك ، 1952 ) . بنابراين مي‌توان گفت كه آنچه در كودك به وفور مشاهده مي‌شود اعمال بي‌اختيار يا آييني است در حالي كه افكار وسواسي بندرت ديده مي‌شود .
گرچه در گذشته ، اختلال وسواس – بي‌اختياري را به منزله‌ي اختلالي نادر تلقي مي‌كردند اما بررسيهاي همه گيري شناختي اخير ، نشان داده‌اند كه 5/2 درصد افراد در سرار زندگي خود از اين اختلال رنج مي‌برند ( DSM IV ، 1994 ) . و در تحقيق ديگري ( مايرز و همكاران ، 1984 ) فراواني آن را بين 1 تا 2 درصد تخمين زده‌اند و بدين ترتيب ، اين اختلال از لحاظ فراواني ، در مرتبه‌ي چهارم يا پنجم اختلالهاي رواني قرار مي‌گيرد .
سن متوسط بروز اين اختلال در مردان پايين تر از زنان است بدين معنا كه آغاز آن در مردان بين 6 تا 15 سالگي و در زنان بين 20 تا 29 سالگي قرار دارد . غالبا بروز آن تدريجي است اما در پاره‌اي از موارد نيز به بروز ناگهاني آن اشاره شده است ( DSM IV ، 1994 ) .
2. شكل گيري وسواس در جريان تحول
نشانه شناسي اختلا وسواس – بي‌اختياري در كودك نمي‌تواند به توصيف ساده‌ي نشانه ها بدون در نظر گرفتن چهار‌چوب تحولي آن محدود شود ، چرا كه اين يا ان نشانه ي قالبي يا آييني ، برحسب مرحله‌ي تحول كودك مي تواند جنبه‌ي بهنجار يا مرضي داشته باشد . به عنوان مثال ، وجود پاره اي از رفتارهاي آييني در خلال تحول الزامي است و فقدان آنها مي‌توانند نشان دهنده‌ي يك نابهنجاري تحولي باشد .
2-1 رفتارهاي آييني دوره‌ي اول و دوم كودكي آييني شدن بي‌اختيار كودك به تحول بهنجار او وابسته است . به عنوان مثال ، « واكنشهاي دوراني » متفاوتي را كه پياژه توصيف كرده است به منزله‌ي طرح اجمالي يك عمل آييني قلمداد كرده‌اند . در خلال چنين فعاليتهايي ، لذت و بي‌لذتي در عين حال به وجود مي‌آيند : لذت از تكرار دست ورزي و بي‌لذتي ناشي از ناپديد شدن شئ و باز هم لذت از دوباره يافتن آن .
بعدها بازي تكراري ساختن و خراب كردن مشاهده مي شود كه بخوبي معلوم نيست كه كودك از ساختن برج با مكعبها بيشتر لذت مي برد يا خراب كردن آن .
اعمال آييني در همه‌ي شكلهاي يادگيري و بخصوص در زمينه‌ي نظافت و تغذيه كه تابع آهنگ منظم و تحميل شده‌اي هستند نيز مشاهده مي‌شوند . در مقابل عادتهايي كه بزرگسال سعي در ايجاد آنها دارد ، اغلب كودك آيينها و عادتهاي خاص خود را ، كه بسياري از مادران مضطرب و كمال‌جو بسختي مي‌پذيرند ، قرار مي‌دهد .
از سنين بسيار پايين ، آيينهاي به خواب رفتن بروز مي‌كنند ( قرار گرفتن ملحقه‌ها به شكلي خاص ، تحميل پاره‌اي از بازخوردها به مادر ، در آغوش گرفتن شئ يا حيواني خاص در وهله‌ي به خواب رفتن و جز آن ) و بسياري از اين عادتها به تحول كودك وابسته‌اند .
مع‌هذا در سراشيب مرحله‌ي مقعدي و به هنگام گسترد‌ه‌ي احليلي و اديپي ، اگر هراس فراوانترين نوع رفتار است ، كوشش در مهار كردن اضطراب از راه اعمال آييني ، رفتارهاي پيش پا افتاده‌اي هستند كه در اكثر مواقع با هراسها همراهند يا در پي آنها بروز مي‌كنند و مانند هراسها ، از اين اعمال نيز در حدود هفت تا هشت سالگي ديگر اثري ديده نمي‌شود .
2-2 رفتارهاي آييني و وسواس – بي‌اختياري دوره‌ي سوم يا مرحله نهفتگي
در مرحله نهفتگي يعني هنگامي كه تحكيم « من » آغاز مي‌شود و مكانيزمهاي دفاعي سازمان مي‌يابند ، كودك در برابر خواسته‌هاي جامعه ( آموزشگاهي ، اجتماعي ، مذهبي ) ، هشياري نسبت به شخصيت و تكاليف خود و واقعيتي كه مبناي آن لذت نيست ، فرار مي‌گيرد. و درپاره‌اي از شراط ، رفتارهاي آييني مراحل پيشين تداوم مي‌يابند ؛ آيينهايي كه در حول‌و‌حوش همۀ مفاهيم يا كنشهاي در حال شكل گيري ( يادگيريها ، هشياري نسبت به من ، عشق والدين ، مسائل آموزش‌و‌پرورشي ، احساسات اخلاقي يا مذهبي ، مسائل جنسي ، معناي مرگ و جز آن ) متمركز مي‌شوند . كودكان مسائلي درباره‌ي خوبي، بدي و پاكي را براي خود مطرح مي‌كنند ؛ مسائلي كه ترديد اضطراب آميز كودك ، كمال جويي و احساس نقص بر آنها سايه مي‌افكند .
در اين هنگام است كه رفتارهاي بي‌اختيار از نوع آيينهاي خوابيدن ، شستشو كردن ، ترتيب و شمارش ، نياز آمرانه به لمس كردن اشياء يا خودداري از لمس آنها و جز آن مشاهده مي‌شود ؛ رفتارهايي كه به بروز پاره‌اي از رگه‌هاي شخصيت فقدان آزادي در بيان لفظي ، رفتار بزرگسالانه و جز آن ، منجر مي‌گردند .
از لحاظ حركتي ممكن است با نوعي بازداري رواني – حركتي يا ناپايداري رواني – حركتي مواجه شويم .
موشكافي مفرط كودك با سيال نبودن فكر او همراه است ، اما نتيجه كار وي به رغم كندي ، خوب است . معمولا در اين كودكان ، گسترده‌ي رغبتها محدود است و توجه آنها به زمينه‌هاي زمينه‌هاي خاصي ( مانند الكتريسيته ، نجوم وكارهاي هنري ) معطوف مي‌شود ، تا جايي كه محدوديت بر تحول اجتماعي و تحقق ساير زمينه‌ها اثر مي‌گذارد . گاهي عشق به خواندن به صورت يك وسواس واقعي در مي‌آيد . به نظر مي‌‌رسد كه محدوديت چهارچوب رغبتها ، به منظور هدايت فكر به سوي مسائل انتزاعي باشد تا امكان حذف خيالبافي‌هاي خطرناك فراهم گردد .


 

 

 


منابع :



منابع – مآخذ :

-آزاد – حسين – 1382 – آسيب‌رواني (1) انتشارات بعثت – تهران

-آزاد – حسين – 1382 – آسيب‌رواني (2) انتشارات بعثت – تهران

- بهاوري – محمود – 1379 – روان‌شناسي باليني – انتشلرات نور – تهران

- پورافكاري – نصرالله (1380) – خلاصه‌روان‌شناسي – انتشارات رشد – تهران

- پاشاشريفي – 1379 – روان‌شناسي شخصيت – انتشارات رشد – تهران

- دلاور – علي – 1380 – روش‌تحقيق در علوم تربيتي – انتشارات رشد – تهران

-دلاور – علي – 1380 – آماراستنباطي – انتشارات رشد – تهران

-دادستان – پريرخ – روان شناسي چرضي – انتشارات رشد – تهران

- كريمي – يوسف – 1379 – روان شناسي شخصيت – انتشارات ارجمند – تهران

- منصور – محمود – 1382 – روان شناسي باليني – انتشارات فرهنگ – تهران

- نوري نژاد – اكبر – 1380 – عوامل رواني و روحي – انتشارات راهبر – تهران


طراحی سایت : سایت سازان