میهن داکیومنت                میهن داکیومنت                      میهن داکیومنت              میهن داکیومنت

مرکز دانلود پایان نامه ، پروژه ، روش تحقیق ، مقاله 


میهن داک - میهن داکیومنت

بررسی استرس قبل از ازدواج در میان دانشجویان دختر رشته مشاوره و راهنمایی


کد محصول : 1000261 نوع فایل : word تعداد صفحات : 74 صفحه قیمت محصول : 7000 تومان تعداد بازدید 178

فهرست مطالب و صفحات نخست


بررسی استرس قبل از ازدواج در میان دانشجویان دختر رشته مشاوره و راهنمایی

«فهرست مطالب»
 عنوان مطلب                                                                                                  صفحه
 فصل اول :                                     1
 مقدّمه                                         2
 بیان مسأله                                     4
 اهمیت و ضرورت مسأله                                 7
 اهداف تحقیق                                     9
 فرضیه تحقیق                                     9
 تعاریف واژه ها و اصطلاحات                             10
 فصل دوم :                                    11
 استرس چیست؟                                     12
 راه های غلبه براسترس                                 15
 تعریف فشار روحی                                 15
 انواع فشار روحی                                 16   
 فشار روحی منفی                                 18
 عوامل استرس زا                                 21
 شیوه های کاهش فشار روحی                            25
 حمایت و پشتیبانی دیگران                             26
 مُنحرف ساختن حواس و توجه                             27
 استرس در روابط ازدواج                                 27
 نقش ازدواج در سلامت روان جوانان                        33
 هشت راه مقابله با استرس                                42
فصل سوم :                        
 روش تحقیق                                     43
 جامعه                                         45
 حجم نمونه                                     46
 روش آماری                                     46

«فهرست مطالب»
 عنوان مطلب                                                                                                  صفحه
 فصل چهارم :                                     48
 نمرات خام استرس 80 دانشجو از 23 – 0                        49
 جدول شماره 1 ، نمرات استخراج شده استرس                     49   
 جدول شماره 2 ، تعداد دانشجویان در هر طبقه استرس با درصد             50
 جدول شماره 3 ، جدول کامل نمرات                         52
 نمودار شماره 1                                     53
 نمودار شماره 2                                     54   
 جدول محاسبه 2 K کای دو                             55
 تحلیل آماری                                     56
 فصل پنجم :                                     59
 نتیجه گیری                                     60
 مشکلات و محدودیت های تحقیق                         65
 پیشنهادات و توصیه ها                                 67
 منابع و مآخذ                                     68
 ضمائم و پیوست ها.                                 70

فصل اول :
مقدّمه
بیان مسأله
اهمیت و ضرورت مسأله
اهداف تحقیق
فرضیه تحقیق
تعاریف واژه ها و اصطلاحات

مقدمه :
 «اِنَّ الاِنسانَ لَفی خُسر» «بدرستیکه انسان همواره در زیانکاری است»
 (قرآن کریم)
 از آغاز خلقت و استقرار آدمی بر روی کرۀ زمین خاکی تا به امروز همواره بشر گرفتار بیماری، ترس، مرگ و تباهی و رنج و جنگ و گرفتاری و اختلال و آسیب های محیطی و اجتماعی بوده و هست.
 تهدیدات طبیعی و محیطی و بیماریها همواره انسان ها را تهدید می کرده و می کند. و فقط این مشکل تهدیدات است که تغییر پیدا کرده است.
 اگر در میلیونها سال پیش انسانهای غارنشین از ترس حیوانات درنده به بالای درخت ها و غارها پناه می بردند. امروزه بشر از ترس بمب های شیمیایی به زیرزمین ها و کانال های غیرقابل نفوذ پناه می برد.
 اگر در گذشته از خطر زلزله و سیل و طوفان و سرما در غارها و پوست حیوانات و شکاف کوه ها پناه می برده است.
 امروزه از وسایلی نظیر خانه های ضدزلزله و لباس های ضد سرما و دستگاه های پیش بینی کننده طوفان و ... پناه می برد.
 و اگر در گذشته از ترس بیمار و مرگ به دعا و سحر و جادو پناه می برد امروزه به واکسن و شناخت ویروس ها و مبارزه با آنها اهتمام می کند.
 امّا زندگی انسانها در دنیای امروزی فقط ترس از زلزله و طوفان و بیماری و مرگ معنی پیدا کند. امروزه جهان و زندگی آدمی آنچنان پیچیده و متنوع شده که حتّی از شادیهای گذشته و سنّت های حسنه دیرین و مواهب گذشته که امروزه به صورت ازدواج و غذا و فرزند و علم و دانشمند و فنون و غیره تجلّی پیدا کرده است نیز می ترسد.
-امروزه جوانان از ازدواج می ترسند ؛
-امروزه انسانها از علم می ترسند ؛
-امروزه از دانش و انفجار اطلاعات هراسان هستند ؛
-امروزه از افزایش غذا نگران هستند ؛
هرگونه نامتعادلی در زندگی انسان امروزی باعث ترس و تنش و استرس او شده است.
     اگر ازدواج دیر تحقّق پیدا کند، چه می شود؟
     آیا شوهر آینده به او سرکوب نمی زند؟
     آیا فامیل و بستگان در مواقع ضروری او را تحقیر نمی کنند؟
     اگر همسر او عصبی باشد چه عاقبتی در آینده او رقم می خورد؟
      چگونه می تواند روابط نامشخص همسر آینده را تحمّل کند؟
      چه ضمانتی برای سازگاری اخلاقی و اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی همسر آینده وجود دارد؟
      فرزندان من چگونه خواهند بود؟
      آیا انتظارات و خواسته های مرا برآورده می کنند؟
      آیا در دام اعتیاد و بزهکاری و گناه و آسیب های اجتماعی نمی افتند؟
      چه ضمانتی بر ادامه زندگی سالم من و همسرم در آینده وجود دارد؟
بیان مسأله :
سرتاسر زندگی همۀ انسانها مملو از غم و غصّه ها و شادیها و کامیابی هاست. و معمولاً هیچ فردی از آحاد اجتماعی را نمی توان یافت که در جهان امروزی کاملاً خوشبخت و سعادتمند باشد.
 ممکن است یکی ثروت زیادی داشته باشد و همۀ امکانات مادّی برای او فراهم باشد ولی از داشتن یک نوع بیماری که قادر نیست غذاهای ملّون بخورد و مسافرت های دور انجام بدهد و فعالیت های زیادی انجام دهد در رنج است.
 ممکن است فردی همۀ امور زندگی اش سازگار و فراهم شده باشد ولی فرزندش از عقب ماندگی ذهنی برخوردار باشد.
 ممکن است فردی همه سعادت های دنیایی را داشته باشد. ولی از لحاظ شخصیتی فرد بدبین باشد.
 و یا همۀ امکانات و زیبایی ها و ثروت و مقام و موقعّت را داشته باشد ولی در زندگی زناشویی بی اعتماد و بدبین به همسرش باشد.
 و اگر کسی از این رفتارها در زندگی شخصی داشته باشد. شعاع و گرفتاری آنرا درک می کند که حتّی از فقر و بدبختی مادی بسیار سنگین تر می باشد.
 از طرف دیگر ازدواج و انتخاب همسر از جمله اساسی ترین ورکین ترین ارکان زندگی هر فردی از آحاد اجتماع است و اگر از هر جوان دختر و پسری سؤال شود که در آینده چه آرزوی دارید؟
 قطعاً پاسخ می دهید که آرزو دارم همسر سازگار و دلخواهی برای خود پیدا کنم. و اگر درس می خواند به خاطر تأمین آینده همین زندگی است .
 و اگر تجارت می کند و کار و فعالیت و تلاش دارد بخاطر تأمین آینده زندگی زناشویی و ادامه زندگی و سعادت و موفقیت دنیوی و اُخروی است. اصولاً جنب و جوش و تلاش انسانها در همۀ عرصه های زندگی کودکی و نوجوانی و جوانی و میانسالی و کهنسالی برای اداره زندگی و برخورداری از یک زندگی متین و سرافراز و آینده ساز و مطمئن و سازگار و مقبول و خداپسند و مخلوق پسند و دل پسند است. و اگر کوچکترین رخنه و دشواری در زندگی زناشویی حاصل شود، اساس و ارکان زندگی دچار تزلزل می شود.
 امروزه حتّی مباحث مراسم قبل از ازدواج نظیر مهریه ها در اولین قدم زندگی باعث حبس همسران و جدایی زنان از آنها در ایران خودمان شده است.
 به همین دلیل دانشجویان رشته راهنمایی و مشاوره در انتخاب همسر آینده و موارد قبل از ازدواج دچار استرس هستند و اگر کسی عنوان کند که استرس ندارد طبعاً دروغ گفته است. ولی ممکن است که سطح و میزان این استرس از خیلی پایین تا خیلی بالا متغّیر باشد.
عواملی که در استرس قبل از ازدواج دانشجویان دختر رشته مشاوره دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر می توان شمرد عبارتند از :
 1 ) عدم شناخت از مردان و همسران و خواستگاران احتمالی با تّوجه به فرهنگ خاص ملّی و مذهبی که در گذشته و نسبتاً درحال حاضر داریم ؛
 2 ) باورهای غلط خانواده در مسایل مالی آینده خواستگاران ؛
 3 ) شرایط سخت زندگی امروزی و وابستگی فرزندان به خانواده ها و اطاعت بی چون و چرای از آنها حداقل در اغلب موارد ؛
 4 ) عدم اشتغال و زمینه های شغلی که خودبخود نوعی مناسب و هماهنگی در میان دانشجویان و خواستگاران را رقم می زند ؛
 5 ) بالا رفتن سن ازدواج بخصوص در میان دختران ؛
 6 ) بی میلی و عدم علاقه پسران به ازدواج به خاطر مشکلات ذکر شده ؛
 باعث شده که در این تحقیق استرس قبل از ازدواج در میان دانشجویان رشته مشاوره و راهنمایی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر را ارزیابی نماییم.
 اهمیّت و ضرورت مسأله :
 استرس به تنهایی هیچ اهمیت و ارزشی ندارد. اصولاً استرس یک واکنش و انعکاس شناختی و روانی فرد در مواجهه با پدیده های زندگی فردی و اجتماعی است. استرس خود در اثر ادامه باعث بروز ناههجاریها و رفتارهای شدیدتر عضوی و روانی و روحی می گردد.
 امّا چون ازدواج که خود امر مقدّس و موجهّی است و در دنیای امروزی مشکلات و آسیب های فراوانی را برای جوانان و کسانیکه در آستانه ازدواج قرار دارند به وجود آورده است. و این امر مقدس و زیبا و آرزومند را به یک مشکل و معضل و آسیب حداقل از نظر جوانان تبدیل کرده است. و نیز عدم شناخت کافی زوجین در قبل از ازدواج به دلیل افزایش جمعیّت و پیچیدگی روابط دنیای تحصیل و شغل و ارتباط و هسته ای شدن خانواده ها شده است. و به کرّار شکست ها و طلاق های ناشی از ازدواج های امروزی موج استرس و تشویش را در میان جوانان و دانشجویان به وجود آورده است و راه حل هایی توسط دولت مردان و رهبران سیاسی و فرهنگی در حلّ این مشکل ارائه شده که با مخالفت ها و مقاومت های زیادی از سوی علماء و مراجع و خانواده ها و حتّی خود زنان به وجود آمده است.
 از طرف دیگر بی تفاوتی و عدم بها دادن در زمینه خود مشکلات و اختلالات فراوانی در آینده گریبان جامعه را می گیرد و همین بالا رفتن سّن ازدواج خود از لحاظ شرعی و قانونی و پزشکی عواقب وتبعات بسیار زیادی دارد که به نمونه هایی از مهمترین آنها اشاره می کنیم :
 1 ) بالا رفتن سّن ازدواج دوره طلایی تولد فرزند را که بین 30 – 20 ساله است به تعویق انداخته و تولد نوزاد در سنین بالا مشکلاتی در نارس بودن نوزاد را به دنبال خواهد داشت.
 2 ) عشق و احساس و دلبستگی و مهر و محبت در دورۀ نوجوانی و جوانی از عمق زیادی برخوردار است و همین عشق نهال خانواده را مطمئن تر می کند. ولی سنین بالای ازدواج در واقع نوعی تجارت و معامله است. چنانچه سعدی این حکیم آسمانی و جهانی در عبارتی زیبا می فرماید :
هرکه را پیری به پهلو نشیند             از آن به که تیری به پهلو نشیند .
 3 ) از طرف دیگر سرمایه ها و هزینه های اجتماعی هدر می رود و اگر زندگی در ابتدای جوانی شکل پذیرد خود نه تنها مصرف کننده و هزینه بردار نبوده بلکه عامل تولید و توازن و بهره وری در زندگی اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی می باشند.

 اهداف تحقیق :
 هدف های عمده تحقیق عبارتند از :
 1 ) زمینه مختلف و مهّم استرس در میان دانشجویان رشته مشاوره و راهنمایی در قبل از ازدواج؛
 هدف های فرعی و جزئی این پژوهش عبارتند از :
 1 ) شناخت و بررسی استرس و اضطراب ؛
 2 ) راه های مقابله با استرس ؛
 3 ) انواع استرس ؛
 4 ) استرس و کارکردهای فیزیولوژیکی ؛
 5 ) استرس و خانواده ؛
 6 ) استرس و کارکردهای اجتماعی ؛
 7 ) استرس و شخصیت افراد ؛
 8 ) استرس و تحصیل و دانشگاه ؛
 9 ) استرس و مقایسه خود با دیگران ؛
 10 ) استرس و آینده.
 فرضیه تحقیق :
 فرضیه ها راه های روشنی هستند که محقّق را در رسیدن به اهداف اصلی تحقیق رهنمون می سازند. اگر 4 نقطه در یک صفحه قرار بگیرد و از افراد بخواهند که 4 نقطه 1 را به 2 و 2 را به 3 و 3 را به 4 وصل کنید تا مشکل موردنظر پدید آید. شکل موردنظر در این مثال هدف و رسم خط از شماره 1 به 2  و یا از 2 به 3 و یا از 3 به 4 در حکم فرضیه هستند که فرد را در رسیدن به شکل نهایی و 4 ضلعی راهنمایی می کنند.
 در این تحقیق نیز که با عنوان بررسی استرس قبل از ازدواج دانشجویان دختر رشته مشاوره و راهنمایی تدوین شده یا یک فرضیه قصد بررسی جوانب مختلف این فرضیه را داریم.
 1 ) هرچه به زمان دختران نزدیکتر می شود. میزان و سطح استرس آنها افزایش می یابد.
 تعاریف اصطلاحات و واژه ها :
دانشجویان دختر : کلیه پذیرفته شدگان کنکور سراسری دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر که در ورودی سال 84 پذیرفته شده و همگی دختر هستند.
استرس : فشارهای مختلف جسمانی و روانی و اجتماعی فرد در اثر تحمّل مشکلات
ازدواج : امر زناشویی و زندگی مشترک دختر و پسر طبق موازین شرعی و قانونی در اسلام.
شرایط ازدواج : انتظارات و خواسته های نامعقول و نامقبول عده ای از خانواه ها و زوجین که شرایط رسیدن دو جوان را به هم دشوار می کند.
قبل از ازدواج : آمادگی کامل جسمانی و روانی و اجتماعی فرد در قبول زندگی زناشویی و موقعیّتی که باعث تأخیر این امر شده است.

فصل دوم :
ادبیات و پیشینۀ تحقیق
مبانی نظری و تئوری
تحقیقات بعمل آمده

 استرس چیست ؟
  استرس یک نوع واکنش و تحریک انسان نسبت به اطراف خود می باشد که عواملی در ایجاد بروز آن دخالت دارند، مثل عوامل فیزیکی، روانی یا رفتاری و واکنش ها در افراد متفاوت می باشد چون هر فردی عکس العمل های مختلف در حالت استرس از خود نشان می دهد.
 عکس العمل بدن انسان نسبت به استرس با ترشح برخی مواد شیمیایی به نام هورمون ها انجام می شود یک حالت به عنوان درگیری درونی پدید می آورد. مهم ترین هورمون هایی که این حالت را به وجود می آوردند، مانند آدرنالین، کورتیزول که توسط غده فوق کلیوی و بر اثر دریافت بعضی از امواج که از هیپوتالاموس مغز ترشح شده و واکنش های خاصی را در بدن بر می انگیزند، مثل گریز از مشکلی که برای شخصی رخ می دهد و باعث ترشح هورمون ها می گردد. طول عمر ترشح این هورمون آدرنالین بسیار کم می باشد و علائمی مانند برافروختگی ناگهانی در اثر خشم، گلگون شدن چهره به دنبال استرس شدید، ناشی از ترشح همین هورمون است ولی طول ترشح هورمون کورتیزول طولانی تر است و باعث علائم نرمی در فرد می شود. ترشح تدریجی و طولانی کورتیزول باعث تخلیه انرژی و کاهش فایده بخشی سیستم ایمنی و کاهش تمرکز حواس و حتی چاقی می گردد.
 هر فردی به نوعی درگیر استرس می شود. می شود گفت همه ی انسان ها به شکلی تحت تأثیر استرس های مختلف قرار می گیرند ولی مقابله با استرس و کنار آمدن با شرایط آن در افراد مختلف متفاوت می باشد.
 استرس دارای علائمی ست مثل افزایش ضربان قلب و تنفس و فشار خون بالا و موجب برخی از علائم دیگر مانند تعریق، لرزش، اختلال در گفتار و حتی لرزش کلامی نیز می شود.
 در نوع استرسی که طول می کشد و به شکل مزمن می باشد علائم بدتر و خطرناک تر می باشد. بسیاری از قسمت های سیستم بدن دچار استرس می شود و علائم آن مانند : اضطراب، افسردگی و رفتارهای خاص است و به دنبال آن عوارضی مثل سوزش معده، تپش قلب، دردهای قفسه ی سینه به وجود می آید.
 ارتباط افراد که دچار استرس هستند با دیگران به صورت منفعل، تهاجمی و مدعی می باشد که هر کدام در شرایط خاصی رفتار فرد بروز می کند. در رفتارهای مدعی افراد دچار این حالات می شوند و بر اعتقاد و احساسات و خواسته های خود پافشاری می کنند، بنابراین ایجاد بیماری روانی را در شخص افزایش می دهد.
 چگونه می توانیم براسترس خود غالب شویم و آنها را کاهش دهیم؟
 توقف فکر یا فکر نکردن می تواند چاره ای باشد برای تمرکز حواس و دوری از افکار نامطلوب. وقتی این کار به طور مرتب تکرار شود باعث می شود فرد بر استرس خود چیره شود و از ایجاد افکاری که در تولید استرس دخالت می دارند جلوگیری کند و باعث می شود فرد در زمان مناسب تری با مسئله ای روبرو شود و آن مسئله را برای خود مطرح کند.
 یکی از دیگر علل ایجاد استرس، ایجاد تعهد اغراق آمیز و بیش از حد توان افراد است. بسیاری از ما بلند نیستیم در مواقع لزوم کلمه ی «نه» به کار ببریم، بنابراین بیش از حد توانمان به دیگران متعهد می شویم که باید در موقعی که ضرورت ندارد و توان انجام کار را نداریم جواب منفی بدهیم، زیرا ارزش آن ندارد که ما را دچار استرس نماید.
 برای دوری از استرس سعی کنیم در محیط آرام، با تمرکز حواس و با حداکثر دقت به مسائل مهم فکر کنیم، زیرا شلوغی محیط اطراف انسان باعث گسیختگی فکر خواهد شد. زمانی که نمی توانید خوب تفکر کنید و تصمیم درست بگیرید از دیگران کمک بگیرید. زمانی برای شادی و تفریح اختصاص بدهید، زیرا اگر زمانی برای استراحت و توجه به خود درنظر نگیرید، این مسئله باعث می شود نتوانید شخصی یا فردی موفق باشید و اضطراب بر شما چیره خواهد شد.

 استرس چیست و راه های غلبه بر آن :
 استرس و راههای برخورد صحیح با استرس :
 فشار روحی (Stress) و شیوه های درست برخورد با آن :
 موضوع اصلی این مقاله بررسی راه های کاهش و مبارزه با سیندرم فشار روحی می باشد، اما پیش از پرداختن به این موضوع، برای آنکه مطالب مربوط به این بررسی برای خوانندگان ایت مقاله بهتر قابل درک گردند لازم است مختصری پیرامون تعریف فشار روحی و مطالب جانبی آن گفتگو نمائیم.
 تعریف فشار روحی (Stress) :
 Hans Selye  در سال 1956 فشار روحی را چنین تعریف نمود : فشار روحی حاصل تغییرات فیزیولوژیکی ویژه ای است که بر اثر محرکها و عوامل فشارساز در بدن ایجاد می گردند. هدف مکانیسم فشار روحی در واقع مقابله با مشکل (Problem) یا متعادل ساختن و انطباق موجود زنده با شرایط جدیدش می باشد. این مکانیسم از 3 مرحله تشکیل می گردد :
 1 ) مرحلۀ هشدار و آماده باش که در طی آن موجود زنده خطری را تشخیص داده و در نتیجۀ آن سیستم عصبی اش فعال و ضربان قلب و تنفسش شدیدتر می گردند، همچنین فعالیت دستگاه گوارشی وی و جریان خون در این دستگاه کاهش یافته و این امر موجب انتقال خون بیشتر به ماهیچه های حرکتی و افزایش میزان چربی خون و قدرت چسبندگی آن می گردد. مردمک چشم بازتر شده و احساس ترس در موجود زنده افزایش می یابد ؛
 2 ) مرحلۀ دفاع، مبارزه یا فرار که در طی آن شیوۀ رفتار و برخورد موجود زنده با مشکل آشکار می گردد. این رفتار خود را به یکی از دو صورت زیر نمایان می سازد :
 الف ) مبارزه با مشکل
 ب ) اجتناب و دوری از مشکل یا انطباق با آن
 3 ) مرحلۀ بازگشت به حالت طبیعی و اولیه که در جریان آن، موجود زنده از نظر جسمی، روحی و روانی مجدداً به حالت پیش از مرحلۀ هشدار و آماده باش باز می گردد.
 انواع فشار روحی :
 فشار روحی مثبت (Esters) :
 این نوع از فشار روحی در موفقیت انسان و در فراز از خطرهایی که وی را تهدید می کنند و به طور کلی در بقای انسان و یا هر موجود زندۀ دیگری نقش اساسی داشته و در وضعیتهای فشارساز با ایجاد تغییرات هورمونی در بدن، فعالیتهای جسمی، روحی و روانی موجود زنده را افزایش می دهد. مثال های زیر به درک بهتر این توضیح یاری می رسانند :
 مثال 1 )
 دانشجویی که در چند روز آینده امتحان فیزیک دارد اکنون این خطر را حس می کند که اگر بیشتر مطالعه نکند در پشت سر گذاردن این امتحان موفق نخواهد گردید. در چنین وضعیتی سیستم مغزی وی با ایجاد تغییراتی در میزان هورمونهایی از قبیل آدرنالین، نورآدرنالین، کورتیزون و برخی هورمونهای دیگر، تمامی سیستم بدنی وی را به حالت آماده باش در می آورد. نیاز وی به استراحت و خواب کاهش یافته و تمرکز فکری اش نسبت به وضعیت عادی پیشین افزایش می یابد و مطالب را بهتر می آموزد. سیستم ایمنی بدن وی نیز در برابر بیماری ها و فشارهای جانبی با قدرت بیشتری از خود واکنش نشان می دهد و به طور کلی توانایی های وی بسیار بیشتر از حد معمول خود می گردند. پس از برگزاری امتحان سیستم بدنی وی مجدداً به وشعیت طبیعی خود بازگشته و از حالت آماده باش و فعالیتهای زیاد خارج شده و به حالت استراحت در می آید.
 مثال 2 )
 انسان نخستین که در جنگل نیز زندگی می کرده است به هنگام روبرو شدن با حیوانات وحشی با دریافت دستورالعمل از سیستم مغزی خود با حیوان وحشی مبارزه کرده و یا از برابر او فرار می نموده است.
 توضیح سادۀ فیزیولوژیکی این امر این است که با تغییر میزان ترشح هورمونهای آدرنالین، نورآدرنالین، کورتیزون و غیره در بدن، تپش قلب و تنفس تندتر شده و اکسیژن بیشتری توسط خون به ماهیچه ها و عضلات حرکتی رسیده و با منقبض شدن این ماهیچه ها قدرت دست و پا و سایر اندامهای حرکتی چند برابر شده و انسان یا به مقابله با حیوان بر می خیزد و یا فرار را برقرار ترجیح می دهد. پس از سپری شدن این وضعیت، یعنی پس از پایان مرحلۀ به کار افتادن مکانیسم مبارزه – فرار (Flucht – Kampf - Mechanismus) شخص به حالت اولیۀ آرامش و استراحت خود باز می گردد.

 فشار روحی منفی (Distress) :
 در گفتار عمومی فشار روحی منفی را همان فشار روحی (Stress) می نامند و آن زمانی است که نزد کسی که با وجود آنکه دیگر خطری او را تهدید نمی کند و یا وقتی که قادر نیست خود را با شرایط جدیدی که خود ایجاد نموده و یا اجباراً برایش فراهم کرده اند سازگار و منطبق سازد، مرحلۀ اول مکانیسم فشار روحی، یعنی مرحلۀ هشدار و آماده باش، به درازا کشیده و بیش از حد طولانی گردد.
 در چنین وضعیتی بدن همچنان در حالت آماده باش بسر برده و (از فشار روحی مثبت) نتیجۀ معکوس گرفته می شود. از میان علائن این فشار روحی منفی می توان از زیاد شدن ضربان قلب (بدون وجود تحریک بدنی)، فعالیت زیاد فکری، چربی زیاد خون، تمایل به خوردن غذاهای انرژی زا و پرچربی، کمی خون در دستگاه گوارش و در نتیجه سوء هاضمه، رسیدن زیاد خون به ماهیچه ها و در نتیجه بیماری های عروقی، عادت به تنفس سریع، کمبود خواب، افسردگی، احساس ترس و ناامنی بی دلیل و نیز از کاهش قدرت تمرکز فکری نام برد. این ناهنجاری ها می توانند موجب صدمات جبران ناپذیر جسمی و روحی و روانی گردیده و در نوع شدید خود حتی به مرگ نیز منتهی گردند.
 دانشجوی یاد شده در مثال شماره 1 که پیش از امتحان ضربا قلبش سریع شده و بدنش حالت آماده باش پیدا نموده است اگر پس از پشت سرگذاشتن امتحان و وارد شدن به مرحلۀ استراحت ضربان قلبش به حالت عادی بازنگردد از فشار روحی مثبت نتیجه ای معکوس می گیرد و اگر در همان حالت آماده باش نیز فشار روحی اش بیش از حد افزایش یابد با پیدا کردن ضربان بالا و انقباض عضلانی شدید، دیگر کنترلی بر امتحان خود نداشته و به دلیل شتابزدگی و عدم تمرکز فکری مطالب درسی را نیز خوب فرا نمی گیرد و به بی خوابی، سردرد و بی قراری مبتلا می گردد و حتی ممکن است که از ترس امتحان بیمار گردد.
 در مثال شماره 2 نیز هنگامی که انسان نخستین با یک حیوان وحشی روبرو می گردیده است، اگر فشار روحی او به هنگام بروز این خطر به صورتی منفی بروز می کرده است با پیدا کردن حالت شوک قادر به نشان دادن واکنش صحیحی نبوده و در اصطلاح عمومی خشکش می زده است که این وضعیت نیز نتیجه ای به جز نابودی و یا زخمی شدن وی به همراه نمی داشته است.
 به هنگام پیدا شدن فشار روحی منفی، شخص به دلهره و انقباض عضلانی دراز مدت توأم با درد مبتلا می گردد که اغلب در ناحیۀ شانه، کمر و پاها ظاهر می گردد. و در صورت پیدایش سیندرم فشار روحی، وی می تواند به بیماری های درد معده، میگرن، حواس پرتی، افسردگی و یا سرطان، مبتلا گردید و حتی با خطر مرگ روبرو گردد و یا آن که بیماریهایی که با آنها مبتلا است تشدید گردند.

 دنیای مدرن امروزی :
 در جهان امروزی، ما دیگر نه با ترس از حیوانات وحشی و یا جنگ و نبرد با آنها با مسائل دیگری چون محدودیت در وقت و انتظارات فراوان از خود که توسط خودمان یا اطرافیانمان در محیط کار و زندگی ایجاد گردیده اند روبرو هستیم. کمبود حرکت بدنی و سایر عوامل فشارساز نیز موجب می گردند تا توازن میان فشارهای روحی و جسمی از یک سو و آرامش و استراحت ما از سوی دیگر بر هم بخورد. امروزه با موقعیت های فشارآوری روبرو هستیم که دیگر با نبرد یا با فرار قادر به مقابله با آنها نیستیم.
 کمبود فعالیت بدنی (مانند افرادی که پشت میز و روبروی کامپیوتر می نشینند و کار می کنند)، کمبود وقت و سایر مواردی که خواسته یا ناخواسته ایجاد می گردند، همگی موجب می گردند که ما نتوانیم به حالت آرامش و استراحت خود بازگردیم و ماهیچه های بدن ما مدام در حالت منقبض و آماده باش قرار داشته باشند. چنین وضعیتی که از جمله سبب افزایش ضربان قلب و سایر تغییرات در انسان می گردد بیماری های جسمی (مانند دردهای عضلانی در کمر، شانه و دست و پا، میگرن، زخم معده، افزایش فشار خون و غیره) و نیز بیماری های روحی و روانی گوناگونی را پدید می آورد.
 در جامعۀ مدرن امروزی انسان مجبور می گردد تا با حداکثر نیرو و انرژی خود در برابر وظایفی که بعهده می گیرد واکنش نشان بدهد تا بتواند آن را به نحو احسن انجام دهد.
 همانگونه که پیش از این گفته شد استرس مثبت، یعنی مقدار به اندازۀ فشار روحی، موجب می گردد که ما بتوانیم مسائل و مشکلات مهم زندگی خود را حل و برطرف نمائیم و در زندگی رشد و پیشرفت بیشتری بکنیم.
 واکنش انسان ها در برابر عوامل استرس زا گوناگون است در حالیکه برخی از انسان ها در برخورد با یک عامل استرس زا با حداکثر استفاده صحیح از توانایی های خود چندین برابر انرژی معمولی خود را از خود نشان می دهند، در افراد دیگری ممکن است که همان عامل استرس زا بیش از حد بر آنان فشار جسمی یا روحی وارد نموده و آنان نتوانند از توانایی ها و انرژی های خود استفادۀ لازم را ببرند و حتی به اندازه های طبیعی خود از آنها بهره بگیرند.
 عوامل استرس زا :
 عوامل استرس زا دارای سه بُعد می باشند :
 1 ) بعد فیزیولوژیکی (بیماری و غیره ) ؛
 2 ) بعد روحی و روانی (ترس، نگرانی و غیره) ؛
 3) بعد اجتماعی (اختلاف خانوادگی و غیره).
 عامل استرس زا همیشه در یکی از ابعاد نامبرده شده در بالا پدید می آید و پس از رشد تدریجی خود، ابعاد دیگر را نیز تحت شعاع قرار می دهد. به عنوان مثال فردی که از ترس امتحان (بعد روحی و روانی) دچار زخم معده یا سردرد می شود (بعد فیزیولوژیکی) با بی حوصلگی با افراد خانواده و یا دوستانش برخورد می کند (بعد اجتماعی). و یا دونده ای که به دنبال حادثه ای پاهایش آسیب دیده (بعد فیزیولوژیکی) و مجبور است در خانه بمانند کم کم گوشه گیر و افسرده می شود (ابعاد اجتماعی و روحی – روانی) و یا کسی پس از جدا شدن از همسرش (بعد اجتماعی) به بیماری زخم معده (بعد فیزیولوژیکی ) و سپس ناراحتی اعضاب (بعد روحی – روانی) دچار شود.
 بسیاری از پزشکان، روان شناسان و جامعه شناسان که در درمان بیماری ها و یافتن ریشۀ آنها شرکت دارند و همیشه باید این سه بعد را مورد توجه خود قرار دهندف متأسفانه در درمان بیماری ها تنها به یک بعد از عوامل استرس زا توجه می نمایند. روانپزشکان تنها بعد روحی – روانی و پزشکان تنها جنبۀ جسمانی و فیزیولوژیکی بیماری را مدنظر قرار می دهند، حال آنکه بیماری که برای درمان به ایشان مراجعه می کند در واقع از سه نظر آسیب دیده است و باید از طریق کار گروهی متخصصان پزشکی، روانشناسان و روانپزشکان مورد درمان قرار گیرد.
 اکنون می توانیم عوامل استرس زا را نزدیکتر مورد بررسی قرار دهیم و آنها را به بخش های بیشتری تقسیم کنیم :
 1 ) عامل فیزیکی : مانند شرایط نامناسب و سخت کار، نور کم، گرمای زیاد، صدای زیاد، محیط کثیف، هوای آلوده و ...
 2 ) عامل مربوط به کارایی و توانایی : مانند کار بیش از حد توانایی، بعهده گرفتن وظایف جدید، رقابت در محیط کار، ترس از شکست و عدم موفقیت، تغییرات در محیط کار و زندگی، کمبود وقت، مسئولیت پذیری بیش از حد توان و ...
 3 ) عامل اجتماعی : مانند درگیری با همکار یا فردی از خانواده، انتقاد نابجا، تائید نشدن از سوی خانواده یا دیگران، برای زحمات کشیده شده مورد قدردانی قرار نگرفتن، جدایی از همسر، مرگ یکی از عزیزان، تغییر محل زندگی و ...
 در برخورد با فشار روحی (استرس) می توان افراد را به دو تیپ شخصیتی تقسیم نمود :
 تیپ A ) این گروه افرادی هستند که بسرعت از کوره در رفته و عصبانی می شوند و عصبانیت خود را هم نشان می دهند.
 استرس نزد این افراد در دراز مدت موجب پدید آمدن بیماری های ناشی از فشارخون بالا و نیز سکتۀ قلبی و نهایتاً مرگ می شود.
 تیپ B ) افراد این گروه ظاهراً افرادی آرام و خونسرد هستند اما در واقع اغلب ناراحتی و عصبانیت خود را در خود می ریزند. این افراد چنانچه به سندرم استرس دچار شوند به بیماری هایی مانند معده درد یا ناراحتی های گوارشی مبتلا می گردند.
 واکنش های ناشی از سندرم استرس خود را به صورت های زیر نشان می دهند :

 از دیدگاه فیزیولوژیکی :
 1 ) سریع شدن تنفس و ضربان قلب ؛
 2 ) کاهش فعالیت دستگاه گوارش ؛
 3 ) افزایش فشار خون ؛
 4 ) انقباض ماهیچه ها (به ویژه در صورت، گردن، دست و پا) ؛
 5 ) کاهش قدرت دفاعی بدن.
 از دیدگاه روحی – روانی :
 حالت نامطمئن، حساسیت زیاد، ترس، عصبیت، پرخاشگری و تهاجم، افسردگی، حالت شکست خوردگی، احساس پوچی و بیهودگی، سردرگمی، کاهش تمرکز فکری، تمرکز بر عوامل استرس ساز، محدودیت فکری ...
 این حالت ها در دور باطلی بر یکدیگر تأثیر متقابل داشته و موجب فلج شدن امور زندگی فرد مبتلا می گردند.
 از دیدگاه رفتار و برخورد اجتماعی :
 1 ) پرهیز از قرارگرفتن در موقعیت های استرس ساز ؛
 2 ) برخورد تند و عصبی با دیگران ؛
 3 ) نزول اجتماعی فرد.

 


منابع :


منابع و مآخذ :


 1 ) دلاور، علی، روش های آماری در علوم تربیتی، پیام نور، تهران، 1372 ، هشتم؛

 2 ) سعدی، گلستان، محمدعلی فروغی، زوّار، تهران، 1372 ، نهم؛

 3 ) کارل گوستارویونگ، ضمیرناخودآگاه، محمدعلی امیری، انقلاب اسلامی، تهران، 1372 ، اول؛

 4 ) گنجی، خمره، ارزشیابی شخصیت، ساوالان، تهران، 1380 ؛

 5 ) فروید، زیگموند، اصول روانکاوی بالینی، سعید شجاع شفتی، ققنوس، تهران، 1377، اول ؛

 6 ) مظاهری، آیت اله، همسر گزینی در اسلام، انتشارات اسلامی قم، قم، 1364 ، سوم ؛
 
 7 ) سایت فعال و کامل ww.Seemoryh.com/bealth 

 منبع hamshahrionline.ir 

 

 

دانلود پایان نامه,خرید پایان نامه,فروش پایان نامه,پایان نامه,آرشیو پایان نامه,پایان نامه عمران,پایان نامه روانشناسی,

پایان نامه حقوق,پایان نامه اقتصاد,پایان نامه برق,پایان نامه معدن, پایان نامه کارشناسی ,پایان نامه صنایع,پایان نامه علوم سیاسی ، پایان نامه کاردانی

طراحی سایت : سایت سازان